"Powstał dzięki Solidarności". Dr Jarosław Szarek o 20-leciu Instytutu Pamięci Narodowej

20 lat temu, 19 stycznia 1999 r., na mocy ustawy z 18 grudnia 1998 r., został utworzony Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

Gość Polskiego Radia 24 podkreślił, że dziś IPN jest jedną z najważniejszych instytucji państwa. - Powstał po to, by zachować pamięć o ogromie strat i szkód poniesionych przez naród podczas II wojny światowej i w czasach zniewolenia komunistycznego, żeby pokazać zmagania Polaków na rzecz niepodległości. Robimy to od 20 lat. Droga do powstania była jednak długa. Ustawę o IPN odrzucił ówczesny prezydent Aleksander Kwaśniewski. Środowiska postkomunistyczne nie chciały powołania Instytutu, ale doprowadziła do tego determinacja AWS. To dzięki Solidarności powstał IPN, to Solidarność zabiegała o powstanie Instytutu. Stoczono o to batalię i odrzucono weto prezydenta - przypomniał dr Jarosław Szarek. - W latach 90. XX wieku, gdy postkomuniści wygrywali wybory pod hasłami "wybierzmy przyszłość", nie chciano pamiętać o przeszłości. Udało się to przełamać - dodał. 

Prezes IPN o zbrodni katyńskiej: chciano wyrwać Polsce duszę

Prezes Kurtyka

Pierwszym prezesem IPN był w latach 2000–2005 prof. Leon Kieres. Po upływie jego kadencji 9 grudnia 2005 r. Sejm RP wybrał na to stanowisko dr. hab. Janusza Kurtykę, który stał na czele IPN aż do tragicznej śmierci w katastrofie samolotu w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 r. Do chwili wyboru dr. Łukasza Kamińskiego obowiązki prezesa IPN pełnił dr Franciszek Gryciuk. 10 czerwca 2011 r. Sejm wybrał na stanowisko prezesa IPN dr. Łukasza Kamińskiego, który sprawował tę funkcję do 22 lipca 2016 r. Obecnie funkcję prezesa Instytutu Pamięci Narodowej pełni wybrany przez Sejm RP dr Jarosław Szarek.

Gość Polskiego Radia 24 podkreślił, że Janusz Kurtyka był niezwykłą postacią. - Bardzo go do dzisiaj brakuje. Zajmował się nie tylko Żołnierzami Wyklętymi, był też znawcą średniowiecza. Dzięki szerokim horyzontom wiedział, czym jest niepodległa Polska, czuł to, był wrażliwy na Polskę. Nie było dla niego rzeczy niemożliwych. Zdawał sobie sprawę, że najważniejsze było to, co powtarzali pracownicy niemieckiego Instytutu Gaucka. Chodziło o wydobycie akt bezpieki z rąk służb. To jest podstawą niezależności i fundament działalności Instytutu, z determinacją zabiegał o przejęcie tych akt. Jego zespół wiedział, jak można przełamać zafałszowaną świadomość pozostawioną po systemie komunistycznym - tłumaczył prezes IPN.

Relacje polsko-żydowskie

W czwartek IPN poinformował o wydaniu pierwszego numeru czasopisma naukowego "Polish-Jewish Studies" poświęconego relacjom polsko-żydowskim oraz dziejom społeczności żydowskiej na ziemiach polskich w XX w. 

"Paszporty Paragwaju". Pierwszy dokument o Grupie Berneńskiej

- W ostatnich latach byliśmy świadkami wielu manipulacji w nauce, pojawiały się publikację pod tezę. Z Polaków robiono niemalże współpracowników Hitlera. Odpowiedzią na to są rzetelne badania naukowe. Nie zakładamy tezy, chcemy pokazać, jak wyglądała okupacja niemiecka, jak wyglądały relacje polsko-żydowskie podczas II wojny światowej. Chcemy o tym mówić również poza granicami Polski. Obraz Polski pod okupacją, zaangażowanie Polaków na rzecz ratowania Żydów jest, delikatnie mówiąc, niepełny - powiedział dr Szarek. 

Przyznał, że były przypadki kolaboracji z reżimem nazistowskim. - Te przypadki piętnowały struktury Polskiego Państwa Podziemnego i rząd RP, który był zaangażowany w pomoc ludności żydowskiej - podkreślił. Wymienił w tym kontekście działalność ambasady RP w Stambule, poselstwa w Hawanie i grupy Aleksandra Ładosia w Szwajcarii.

Więcej w nagraniu.

***

Audycja: "Szkiełko i oko"
Prowadzący: Dorota Kania
Gość: dr Jarosław Szarek (prezes IPN)
Data emisji: 21.01.2021
Godzina emisji: 20.06