X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Nauka

Fale uderzeniowe tworzą składniki planet

Ostatnia aktualizacja: 14.11.2008 16:13
Teleskop Spitzera wykrył kryształów kwarcu, tworzące planety.
Audio

Kosmiczny Teleskop Spitzera wykrył niewielkie minerały podobne do kryształów kwarcu. Znajdują się one w młodych systemach planetarnych. Za ich powstawanie odpowiedzialne mogą być wielkie fale uderzeniowe.

Spitzer dokonał swojego odkrycia w pobliżu młodych gwiazd, które mogą dać początek planetom. Powstawanie planet jest ściśle związane z formowaniem się gwiazd z międzygwiazdowych obłoków gazowo-pyłowych. Gdy obłok materii międzygwiezdnej zapada się, tworzy protogwiazdę. Drobiny kosmicznego pyłu okrążają ją, a w odpowiednich warunkach łączą się forując dysk akrecyjny – tak zwany dysk protoplanetarny. Z czasem, w rezultacie wielu procesów fizycznych, dochodzi do kondensacji istniejących krystalicznych składników pyłu i akumulacji nowych elementów. Właśnie w ten sposób obok rozwijającej się gwiazdy rodzą się planety. Cały proces zachodzi w pierwszych milionach lat życia gwiazdy.

Za dwa z wielu składników planet uznawane są krystobalit i trydymit. Na Ziemi są one zwykle spotykane jako drobiny kryształów w lawie wulkanicznej. Oba minerały to rodzaje krzemianów, są pochodnymi kwarcu. Kryształy te znajdują się również w kometach oraz w meteorytach spadających na powierzchnię naszej planety.

Tym co najbardziej zadziwia naukowców, są warunki powstawania kwarcopochodnych kryształów krystobalitu i trydymitu. By mogły się uformować, konieczna jest gwałtowna i bardzo wysoka temperatura. Astronomowie przypuszczają, że źródłem takiej temperatury są fale uderzeniowe poruszające się przez dyski protoplanetarne. Za same fale uderzeniowe odpowiedzialne są wybuchy supernowych oraz zderzenia gwiazd i planet.

Podstawą odkrycia były dane jakie teleskop Spitzera zebrał z pięciu dysków akrecyjnych młodych gwiazd, oddalonych od nas o 400 lat świetlnych. Analiza informacji potwierdziła obecność krzemionki - ditlenku krzemu. W wyniku stopienia i krystalizacji powstają z niej duże, sześciokątne kryształy kwarcu. Gdy je się podgrzeje do jeszcze wyższej temperatury, mogą tworzyć niewielkie kryształy krystobalitu i trydymitu. Temperatura pozwalająca na takie przekształcenie wynosi blisko 1000°C. Niestety dyski protoplanetarnie takiej temperatury nie osiągają – w najgorętszych miejscach mają jedynie 700°C. Dlatego też badacze podejrzewają, że źródłem gwałtownych zmian temperatury są fale uderzeniowe.

- Obserwując inne układy gwiezdne i planetarne nieustannie uczymy się, co mogło wydarzyć się na samym początku istnienia planet Układu Słonecznego, 4,6 miliarda lat temu – mówi odpowiedzialny za aktualne badania William Forrest z University of Rochester w Nowym Jorku. - Spitzer podpowiedział nam, w jaki sposób powstają budulcowe materiały planet – dodaje naukowiec.



Przemysław Goławski

Zobacz więcej na temat: astronomia kosmos
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Zajrzeć do środka gwiazdy

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2010 09:52
Polscy naukowcy wraz z kolegami z Europy opracowali nową metodę badania wnętrza gwiazd.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Niebo jest pełne ziemi?

Ostatnia aktualizacja: 03.06.2008 13:02
Astronomowie odkryli układ planetarny, w którym znajduje się glob niewiele większy od Ziemi.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Spod ciemnej gwiazdy

Ostatnia aktualizacja: 24.02.2010 11:13
Słońce podczas minimum było najciemniejszą gwiazdą widzianą w promieniach X.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zapłodnić gwiazdy

Ostatnia aktualizacja: 18.02.2010 11:10
Nie wiemy, jak na Ziemi pojawiło się życie. Ale naukowcy wiedzą, jak zasiać je na innych planetach. I nie zawahają się tego zrobić. Czy słusznie?
rozwiń zwiń