X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Tymon Niesiołowski jednym z najważniejszych formistów czyli polskich ekspresjonistów

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2021 05:40
139 lat temu, 2 października 1882 roku, urodził się we Lwowie znany malarz, grafik i pedagog Tymon Niesiołowski. W zróżnicowanym świecie malarstwa w Polsce uchodził za czołowego przedstawiciela formistów, polskiego awangardowego ruchu literacko-artystycznego, zwanego wcześniej także polskim ekspresjonizmem. 
Nagrobek Tymona Niesiołowskiego
Nagrobek Tymona Niesiołowskiego Foto: Andrzej Cereniewicz /Forum

Do najznamienitszych twórców tego ruchu, działającego już od 1917 roku, należeli oprócz Niesiołowskiego także Witkacy, Jacek Mierzejewski, Jan Hrynkowski, bracia Zbigniew i Andrzej Pronaszko, Tytus Czyżewski czy Leon Chwistek, pełniący również funkcję głównego teoretyka nurtu. Formiści garściami czerpali z kubizmu, ekspresjonizmu i futuryzmu, często sięgając także do form sztuki ludowej.

Urodzony i wychowywany we Lwowie, Tymon Niesiołowski rozpoczął swoją drogę ku sztuce w 1989 roku, kiedy wyrzucony z gimnazjum za udział w pierwszomajowej manifestacji przeniósł  się do Szkoły Przemysłowej z oddziałem malarstwa dekoracyjnego, gdzie rok później zdał egzamin maturalny. Te doświadczenia często w późniejszym życiu powodują jego zajmowanie się także sztuką użytkową. Od roku 1900, przez prawie pięć lat studiował malarstwo w akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jego nauczycielami byli m.in. Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański czy Teodor Axentowicz. Swoją pierwszą wystawę miał w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie w 1903 roku. Później jego dzieła można było zobaczyć, głównie w ramach znanej "Grupy Pięciu", także w Monachium i we Włoszech. Do grupy tej, założonej w 1905 roku, należeli również inni malarze krakowscy: Wlastimil Hofman, Mieczysław Jakimowicz, Leopold Gottlieb, Jan Rembowski i Tymon Niesiołowski właśnie.

Reliefizm

W roku 1917 współtworzył grupę ekspresjonistów polskich, w gronie których do 1919 roku stworzył teorię reliefizmu. Jej głównymi założeniami były silny kontrast i gruby kontur obiegający syntetyczne kształty. Rena Kossowska na stronach "Culture.pl" tak opisuje jego zainteresowania formalne: "Niesiołowski przedstawiał motywy znamienne dla europejskiego symbolizmu; dukt giętkiej, falistej linii zbliżony był często do rysunków Wyspiańskiego. Sposób ujmowania monumentalnych, statycznych postaci w pejzażu nawiązywał do kompozycji Puvis de Chavannes'a. W okresie formistycznym formy w obrazach Niesiołowskiego zyskały bryłowatość i uległy uwysmukleniu, zaś wyrazisty rytm linii wzmocnił zwartość kompozycji. Zgodnie z głoszoną przez niego teorią »reliefizmu« (1919) twórca operował silnym kontrastem walorowym oraz grubym konturem obiegającym syntetyczne kształty (Rybacy, 1919). Około 1925 ujawniło się w twórczości Niesiołowskiego zainteresowanie nowym klasycyzmem. Często pojawiającym się w jego sztuce tematem były wówczas postacie kobiet, których nagość przesłaniają draperie o dekoracyjnie zrytmizowanym fałdowaniu. Te przestylizowane, zmonumentalizowane akty rysują się na tle wyidealizowanego, ponadczasowego pejzażu niczym w przestrzeni mitycznej (Kompozycja - Trzy gracje, 1925)".

Niesiołowski, po latach mieszkania i tworzenia głównie w Zakopanem, w 1926 roku ożenił się z Heleną Krystyną Wabia-Wapińską, po czym młode małżeństwo przeniosło się do Wilna. Kossowska tak opisuje najważniejsze fakty tego okresu: "W 1926 przeniósł się do Wilna, gdzie objął stanowisko dyrektora Szkoły Rzemiosł Artystycznych; wstąpił też do Wileńskiego Towarzystwa Artystów Plastyków. Od 1928 nauczał malarstwa oraz projektowania tkanin i plakatów na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego". 

Utytułowany twórca

Natomiast portal Salonu Dzieł Sztuki Connaisseur Kraków tak zwięźle opisuje dalsze losy malarza: "Od 1937 roku zajmował stanowisko docenta malarstwa monumentalnego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. W 1940 został prezesem Związku Plastyków Wileńskich i profesorem Akademii Sztuki w Litewskiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej. Po II wojnie światowej mieszkał w Toruniu, gdzie, do 1960 roku, był profesorem na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Najczęściej powracającym motywem w malarstwie Niesiołowskiego był akt ujęty we wnętrzu lub na tle arkadyjskiego pejzażu. Często opracowywanym tematem były też martwe natury". Co znamienne, większość jego przedwojennych dzieł niestety uległa zniszczeniu w czasie II wojny światowej.

W roku 1955, kiedy Niesiołowski obchodził swoje 50-lecie tworzenia, odznaczono go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Natomiast dziesięć lat później otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Z nagród państwowych na uwagę zasługuje również Złoty Krzyż Zasługi przyznany w 1934 roku. Oprócz tego Niesiołowski otrzymał także wiele wyróżnień i nagród polskich i zagranicznych wystaw sztuki.

Tymon Niesiołowski zmarł w Toruniu, w czerwcu 1965 roku i pochowano go w alei zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego. Jeszcze teraz można znaleźć w Internecie kilkanaście reprodukcji tego oryginalnego twórcy.

PP

Czytaj także

Andy Warhol – mistrz pop-artu

Ostatnia aktualizacja: 06.08.2021 05:35
– Warhol w swoim najbardziej charakterystycznym okresie nie był kimś, kogo można określić grafikiem – mówiła Andrzejowi Erchardowi w 2002 roku krytyk sztuki Dorota Jarecka. – To był ktoś, kto poszukiwał zarówno w filmie, jak i w malarstwie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zbigniew Pronaszko - znany twórca polskiej awangardy

Ostatnia aktualizacja: 27.05.2021 05:30
136 lat temu, 27 maja 1885 roku urodził się na Podolu jeden z najbardziej znanych polskich malarzy, rzeźbiarzy i scenografów XX wieku, Zbigniew Pronaszko. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Witold Wojtkiewicz – malarz groteskowych klaunów i smutnych dzieci

Ostatnia aktualizacja: 14.06.2021 05:40
14 czerwca 1909 roku w Warszawie zmarł Witold Wojtkiewicz. Był jednym z najbardziej oryginalnych malarzy Młodej Polski. W swoich groteskowych, przesiąkniętych ironią pracach przedstawiał głównie dzieci oraz... klauny. 
rozwiń zwiń