more_horiz
Historia

Jan Kiliński – wojujący szewc patriota

Ostatnia aktualizacja: 29.01.2022 05:40
– Krewki, odważny i przedsiębiorczy służył przez lata jako symbol patriotycznego mieszczaństwa polskiego – mówiła w "Kronice niezwykłych Polaków” Maria Czeppe, historyk. Dziś mija 203. rocznica śmierci Jana Kilińskiego, mieszczańskiego przywódcy w powstaniu kościuszkowskim.
Pomnik Jana Kilińskiego w Parku Stryjskim we Lwowie,
Pomnik Jana Kilińskiego w Parku Stryjskim we Lwowie, Foto: aut. Lestat (Jan Mehlich), Wikipedia/CreativeCommons (2007)

Urodził się 1760 roku w Trzemesznie w Wielkopolsce. 20 lat później przeniósł się do Warszawy i został mistrzem szewskim. Szybko zyskał szeroką klientelę i dorobił się majątku. W 1792 roku został radnym Warszawy. Dwa lata później wciągnięto go do spisku przygotowującego powstanie. Stanowisko w Radzie Narodowej pomagało mu walczyć o większe przywileje dla mieszczaństwa we władzach powstańczych.

Jan Kiliński na pocztówce z 1919 roku, źr. kolekcja własna Daniela Naczka, Wikipedia/dp
Na zdjęciu: Jan Kiliński na pocztówce z 1919 roku, źr. kolekcja własna Daniela Naczka, Wikipedia/dp

Na czele ludu

– Przyczynił się do wybuchu insurekcji w Warszawie, ponieważ miał informacje o przygotowaniach Rosjan do przeprowadzenia pacyfikacji miasta podczas rezurekcji wielkanocnej – mówiła historyk dr Maria Czeppe.


Posłuchaj
07:34 Jan Kliński.mp3 O życiu Jana Kilińskiego, przywódcy mieszczańskiego w czasie powstania kościuszkowskiego mówi historyk dr Maria Czeppe, aud. Wojciecha Dmochowskiego i Andrzeja Sowy "Kronika niezwykłych Polaków", w audycji wykorzystano nagrania archiwalne (25.06.2002)

 

W dniach 17 i 18 kwietnia 1794 w czasie insurekcji warszawskiej Jan Kiliński stanął na czele ludu. Kiedy drugiego dnia walk resztki armii rosyjskiej broniły się na ul. Miodowej, pospólstwo warszawskie pod dowództwem Kilińskiego zdobyło rosyjską ambasadę. Z piwnic budynku wypuszczono polskich więźniów politycznych. 19 kwietnia insurekcja przyłączyła się do powstania kościuszkowskiego, a Tadeusza Kościuszkę uznała za Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej.

Uwięzienie

W październiku 1794 roku wysłano go do Poznania, aby tam zorganizował powstanie. Po drodze aresztowano go, odesłano do Warszawy i odstawiono do twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu. Został uwolniony w 1796 roku na polecenie samego cara Pawła. Po wyjściu z więzienia nadal angażował się w działalność konspiracyjną, za co znów został pojmany i wywieziony w głąb Rosji. Kiedy wyszedł z niewoli w 1798 roku zrezygnował z działalności politycznej i poświęcił się pracy w wyuczonym zawodzie.

Jan Kiliński prowadzi jeńców rosyjskich przez ulice Warszawy, aud. Wojciech Kossak (1908) Wikipedia/dp
Na zdjęciu: Jan Kiliński prowadzi jeńców rosyjskich przez ulice Warszawy, aud. Wojciech Kossak (1908) Wikipedia/dp

Jan Kiliński zmarł w wieku 59 lat, 29 stycznia 1819 w Warszawie. Dzień później odbył się pogrzeb, który stał się wielką manifestacją patriotyczną. Kilińskiego żegnali uczestnicy walk 1794 roku, m.in. Namiestnik Królestwa Kongresowego gen. Józef Zajączek i Julian Ursyn Niemcewicz. Według źródeł w całym kondukcie żałobnym pomaszerowało nawet 30 tys. warszawiaków.

mb

X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem