X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Wojny burskie – starcie Dawida z Goliatem

Ostatnia aktualizacja: 11.10.2019 06:01
- Była to najbardziej krwawa i kosztowna wojna Imperium Brytyjskiego od zwycięstwa nad Napoleonem w 1815 roku – mówił na antenie Polskiego Radia historyk prof. Piotr Szlanta.
Audio
  • Audycja historyczna z cyklu "Historia na opak" na temat hipotetycznych losów świata w przypadku zwycięstwa Burów. Dyskusja historyków dr Janusza Osicy i prof. Pawła Wieczorkiewicza moderowana przez red. Andrzeja Sowę (02.02.1997).
Oddział burski w czasie II wojny burskiej fot. Wikimedia Commons.
Oddział burski w czasie II wojny burskiej fot. Wikimedia Commons.

11 października 1899 roku wybuchła II wojna burska.

Burowie

Burowie, których potomków nazywa się dziś Afrykanerami, wywodzili się od holenderskich osadników. Pojawili się w południowej Afryce już w połowie XVII wieku dając początek europejskiemu osadnictwu na tym obszarze. W następnym stuleciu napłynęła cała rzesza osadników holenderskich, dając początek oddzielnemu narodowi burskiemu. Do ery wojen napoleońskich Kolonia Przylądkowa znajdowała się w rękach Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. W 1815 roku na Kongresie Wiedeńskim zdecydowano o przyznaniu tych terenów Wielkiej Brytanii.

Wielki Trek

W ciągu kilkunastu lat urzędnicy brytyjscy wprowadzili szereg reform faworyzujących osadników z Wielkiej Brytanii. Niezadowoleni Burowie zaczęli wyjeżdzać na północ, w głąb kontynentu. Migracje poza granice Kolonii Przylądkowej nazwano Wielkim Trekiem, który po ciężkich walkach z afrykańskim plemieniem Zulusów zakończył się założeniem w połowie XIX wieku dwóch niezależnych republik burskich: Transwalu i Oranii.

I wojna burska

W 1880 roku Brytyjczycy po raz pierwszy podjęli próbę włączenia nowych sąsiadów do swojego imperium kolonialnego. Burowie po skutecznej obronie zawarli z Wielką Brytanię traktat, w której zrzekli się prowadzenia własnej polityki zagranicznej na rzecz królowej Wiktorii w zamian za uznanie niepodległości Transwalu i Oranii. Jednak upokorzone Imperium nie zaniechało myśli o podbiciu republik burskich.

Przeklęte złoto

Sytuacja diametralnie zmieniła się już sześć lat później, gdy w republikach burskich odkryto bogate pokłady złota i diamentów. Wybuchła afrykańska gorączka złota, która przyciągnęła z południa i Europy tysiące brytyjskich osadników.

Nazywany królem diamentów Brytyjczyk Cecil Rhodes namówił administratora Rodezji Leandera Jamesona do zorganizowania zbrojnego wypadu najemników angielskich w celu opanowania nowo odkrytych złóż. Akcja prowadzona bez wiedzy i zgody Londynu zakończyła się klęską i kompromitacją Wielkiej Brytanii na arenie międzynarodowej.

II wojna burska

Po przerzuceniu znacznych sił z innych kolonii Wielka Brytania postanowiła ostatecznie rozprawić się z krnąbrnymi sąsiadami. Wojna wybuchła w 1899 roku.

Pierwsze miesiące to pasmo brytyjskich klęsk, rozbijania kolejnych formacji przez oddziały burskie. Spowodowało to wzrost sympatii dla Burów w całej Europie. W niektórych krajach organizowano legiony ochotników, które napływały do Afryki. Było wśród nich też kilku Polaków.

- Z brytyjską potęgą walczyły dwa maleńkie państewka nie posiadające regularnej armii, broniły się systemem milicyjnym - mówił w audycji ”Historia na opak” prof. Paweł Wieczorkiewicz – w pierwszym etapie wojny fatalnie dowodzone wojska brytyjskie bez problemu były rozbijane przez lepiej zorganizowanych, sprytniejszych i świetnie strzelających Burów.

Co ciekawe wojnie burskiej zawdzięczamy mundury w kolorze khaki. Wprowadzono je, kiedy okazało się, że kolorowe, piękne XIX-wieczne mundury w wypadku nowoczesnej broni strzeleckiej są samobójstwem na polu walki.

Dopiero nowy brytyjski dowódca lord Kitchener, pogromca sudańskich mahdystów, zastosował przynoszącą efekty taktykę spalonej ziemi.

Po 1900 roku wojna burska przeszła w etap wojny partyzanckiej. Brytyjczycy stosując nową taktykę palili burskie farmy, którym udowodniono sprzyjanie rebeliantom. Zaś ludność przesiedlano do obozów koncentracyjnych, gdzie ze względu na złe warunki sanitarne, brak żywności i wody śmierć poniosło kilkanaście tysięcy kobiet i dzieci.

Zacięta wojna trwała ze zmiennym szczęściem prawie trzy lata. Burowie, których było mniej niż mieszkańców jednej dzielnicy Londynu, musieli w końcu ulec brytyjskiej potędze. 31 maja 1902 wojna była skończona. Transwal i Orania stały się brytyjskimi koloniami.

Posłuchaj dyskusji historyków dr Janusza Osicy i prof. Pawła Wieczorkiewicza o alternatywnym losach świata w przypadku zwycięstwa Burów nad Wielką Brytanią.

mjm

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Nelson Mandela – pierwszy czarnoskóry prezydent RPA

Ostatnia aktualizacja: 18.07.2019 06:20
– Odnieśliśmy triumf w dążeniu do wskrzeszenia nadziei w piersiach milionów naszych współobywateli – mówił Mandela, obejmując stanowisko.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wiktoria Hanowerska - babcia Europy

Ostatnia aktualizacja: 24.05.2019 06:08
Jej potomkowie zasiadali na tronach Rosji, Prus, Bułgarii, Grecji, Rumunii, Hiszpanii, Jugosławii, Norwegii i Szwecji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

George Curzon - drugi po królowej Wiktorii

Ostatnia aktualizacja: 11.07.2015 07:00
Lord George Curzon - brytyjski mąż stanu i dyplomata, minister spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, wicekról Indii. Wybitny mówca. Prywatnie snob, skąpiec, surowy pan, rozstawiający po kątach służbę. W historii Polski kojarzony jest z tzw. linią Curzona, czyli wyznaczeniem polskich wschodnich granic w 1919 roku, które po II wojnie światowej przypieczętował pakt Ribentropp-Mołotow.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Botany Bay - jak skazańcy odkryli Australię

Ostatnia aktualizacja: 13.05.2017 06:04
- Skazuję Cię, ale nie wiem na co, może na burzę morską i katastrofę okrętową, może na okrutną zarazę, może na głód, a może na to, byś został pożarty przez dzikie zwierzęta. Odejdź i szukaj szczęścia, żyj albo giń, cierp albo bądź szczęśliwy. Precz z moich oczu! – ironicznie pisał Jeremy Bentham, angielski prawnik.
rozwiń zwiń