X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

Jean-Paul Sartre – bał się, że straci wolność

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2020 05:40
Cała jego twórczość jest walką o zabicie w sobie drobnomieszczanina. Tak bardzo do tego dążył, że odmówił nawet przyjęcia literackiej Nagrody Nobla. 
Audio
  • Wywiad z Jean Paulem Sartre’em i jego towarzyszką życia - Simone de Beauvoir przeprowadzony podczas ich wizyty w Polsce przez tłumacza wielu książek Sartre’a – Jerzego Lisowskiego (29.06.1962)
  • Między literaturą a filozofią – prof. Jerzy Szacki, dr Andrzej Kasia, dr Tadeusz Mrówczyński, aud. Jana Owsińskiego z cyklu "Polemiki filozoficzne" (22.11.1977)
  • Portret pisarza – Jean Paul Sartre, mówią: krytyk Wojciech Natanson oraz tłumacz Jerzy Lisowski (20.03.1980)
  • – Sartre był typem odludka, człowieka zamkniętego w sobie – aud. E. Skrzyneckiej "Dziwna wojna Sartre’a" (17.05.1984)
Jean Paul Sartre, Buenos-Aires (Argentyna), Wikipediadp
Jean Paul Sartre, Buenos-Aires (Argentyna), Wikipedia/dp

Jean-Paul Sartre, filozof egzystencjalista i pisarz urodził się w Paryżu 21 czerwca 1905 roku.

– Był to człowiek dobry, pełen prawdziwej życzliwości dla ludzi, ciekaw świata i ludzi – mówił o filozofie Jerzy Lisowski, krytyk literacki. – Jednocześnie niezwykle gwałtowny i wzgardliwy wobec tych, których nie lubił. Miał prawo do tej wzgardy i nienawiści, bo sam siebie nienawidził najbardziej. Nienawidził w sobie drobnomieszczanina.

Literackie zapędy

– Sartre właściwie do końca życia uważał się za pisarza, chociaż także był redaktorem – podkreślał krytyk i pisarz Wojciech Natanson w 1980 roku. – Był on połączeniem filozofa z pisarzem.

System filozoficzny Sartre’a według Natansona streszczają dwie książki: "Byt i nicość" oraz "Egzystencjalizm jest humanizmem". Jego filozofia oczywiście przenikała do wszystkich jego utworów, nie tylko typowych rozpraw filozoficznych, np. do dramatu "Mucha".Zdaniem, które streszcza filozofię Sartre’a jest: "Istnienie wyprzedza istotę i sprawuje nad nią zwierzchnictwo".

Egzystencjalizm jako kierunek filozoficzny był wyjątkowo przesiąknięty literaturą. Powieści – manifesty egzystencjalistyczne pisali obok Sartre’a, także Albert Camus i Miguel de Unamuno.

Posłuchaj dyskusji na temat powiązań między powieściami a filozofią Sartre’a: prof. Jerzy Szacki, dr Andrzej Kasia, dr Tadeusz Mrówczyński.

Jean-Paul

Nz: Jean-Paul Sartre i Simone de Beauvoir pod pomnikiem Balzaca (ok. 1920), źr. Archiwum Gallimard w Paryżu, Wikipedia/dp

Sartre po polsku

W latach 60. Sartre podupadł na zdrowiu z powodu nałogowego zażywania amfetaminy i nadużywania alkoholu. Głośna stała się jego odmowa przyjęcia literackiej Nagrody Nobla za autobiograficzną powieść "Słowa" w 1964 roku. Sartre uzasadnił tę decyzję tym, że żaden człowiek nie powinien być "uwieczniony" za życia. Odmówił także przyjęcia Legii Honorowej i profesury w Collège de France. Uważał, że wszystkie te honory ograniczyłyby jego wolność.

– Pojechałem do niego zrobić wywiad do gazetki studenckiej, przyjął mnie niezwykle serdecznie i miło – mówił tłumacz Jerzy Lisowski, który poznał Sartre’a w 1945 roku. – Potem zetknąłem się z nim po 12 latach, kiedy pojechałem robić numer francuskiej "Twórczości" i poprosiłem go o duży tekst. Napisał tekst olbrzymi 100-stronnicowy – "Marksizm i egzystencjalizm", który był punktem wyjścia do jego następnej książki "Krytyka rozumu dialektycznego".

Tekst początkowo nie był znany we Francji, ponieważ najpierw został wydany w polskim tłumaczeniu. – Jest to znakomity pisarz i uważam, że jego wielka rola polityczna, myśliciela, przywódcy pokolenia przysłoniło trochę pisarza – podkreślał Jerzy Lisowski.

Zafascynowany polską literaturą

W 1962 roku Jerzy Lisowski przeprowadził z Jean-Paulem Sartre’em i jego towarzyszką życia Simone de Beauvoir podczas ich wizyty w Polsce wywiad. Zapytany o plany pisarskie Sartre powiedział:

– Sztuki piszę dość rzadko, jedynie wtedy, kiedy odczuwam potrzebę, na razie tej potrzeby nie czuję, będę zajmował się Flaubertem, potem będę kontynuował "Krytykę dialektycznego rozumu", a później chciałbym napisać małe opowiadanie o charakterze społeczno-literackim dotyczącym naszego dzisiejszego stosunku do świata – zdradzał w 1962 roku Jean-Paul Sartre.

– W literaturze polskiej znajduję coś w rodzaju odrodzenia problemu literackiego – mówił filozof. – Literatura jest zjawiskiem złożonym, które zakłada w samym wnętrzu dzieła cały szereg dystansów, planów i sporów. Wy mieliście straszną historię wojny i trudny okres powojenny. Ludzie tacy, jak np. Brandys przeżyli cały ten okres, kiedy dziś tworzą to wszystko odbija się w ich dziele.

Poglądy Sartre'a

W 1972 wylew krwi do mózgu pozbawił Sartre'a wzroku. Poważna choroba nie zahamowała jednak jego działalności: swoje książki i artykuły dyktował, wciąż prowadził debaty i angażował się politycznie. Przez wiele lat wspierał politykę ZSRR, racjonalizując działania komunistów czy nawet usprawiedliwiając wielki terror. Pod koniec życia określił się jednak jako anarchista.

Zmarł 15 kwietnia 1980 w Paryżu w wieku 75 lat na obrzęk płuc. Na jego pogrzebie zebrało się 50 tys. ludzi.

mb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Blaise Pascal - genialny oszczerca

Ostatnia aktualizacja: 19.06.2020 05:30
Dla rozrywki rozwiązał jeden z najtrudniejszych problemów geometrycznych i rzucił na papier myśli o najwyższych prawdach boskich i ludzkich, w których ukazał niedościgłe wzory najzręczniejszej drwiny i nieodpartej argumentacji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Denis Diderot – odnaleziony sens życia

Ostatnia aktualizacja: 05.10.2018 06:02
- Zmory, które wisiały nad jego epoką i nad nim samym, niczym się nie różnią od tych, które nas dzisiaj dręczą. Zwłaszcza problem władzy i ingerencji religii w życie codzienne – tłumaczył aktualność myśli filozofa literaturoznawca, Jan Gondowicz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Michel Foucault – nauczyciel wolności

Ostatnia aktualizacja: 15.10.2018 06:03
Pod koniec życia Michel Foucault w jednym z wywiadów powiedział, że większość jego książek należy czytać jako autobiografię, w której on sam jest zawarty.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kartezjusz – potęga rozumu

Ostatnia aktualizacja: 11.02.2020 05:30
Francuski filozof swoimi poglądami, które można streścić w słynnej maksymie "myślę, więc jestem", dokonał rewolucji w sposobie myślenia Europejczyków. To od niego można liczyć dzieje nowożytnej filozofii.
rozwiń zwiń