X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Zygmunt III Waza – król niefortunny

Ostatnia aktualizacja: 30.04.2021 05:40
"Niema zmora ze Szwecji" – tak właśnie określił Zygmunta III Wazę Jan Zamoyski. Kanclerz jednak poparł jego kandydaturę na króla Polski licząc, że król szwedzki stanie się tylko pionkiem w jego rękach. Nowy król jednak nie miał zamiaru dzielić się swoimi uprawnieniami.
Zygmunt III Waza
Zygmunt III WazaFoto: Jan Matejko, Wikipedia/dp

30 kwietnia 1632 roku zmarł Zygmunt III Waza, król Polski, rzeczywisty, a następnie tytularny król Szwecji.

30 czerwca 1587 po śmierci króla Stefana Batorego w podwarszawskiej Woli rozpoczęła się wolna elekcja, w wyniku której nowym królem został Zygmunt III Waza. Odbyła się ona w cieniu sporów między Janem Zamoyskim popierającym kandydaturę Wazów a rodem Zborowskich, opowiadających się za Habsburgami.

– Objął władzę w Polsce dzięki wojnie domowej – mówił prof. Jarema Maciszewski w aud. Elizy Bojarskiej. – Ściślej mówiąc, na parę tygodni przed rozstrzygnięciem wojny domowej.


Posłuchaj
05:42 Zygmunt III Waza a Habsburgowie.mp3 Zygmunt III Waza a Habsburgowie i tron szwedzki – gawęda prof. Teresy Chynczewskiej-Hennel, aud. Małgorzaty Kandefer i Andrzeja Sowy z cyklu "Historia Polski". (PR, 24.06.2003)

 


Posłuchaj
27:26 Początki panowania_Królowie i książęta polscy.mp3 O pierwszych latach panowania Zygmunta III Wazy i jego drodze do panowanie mówi historyk prof. Jarema Maciszewski, aud. Elizy Bojarskiej "Królowie i książęta polscy". (PR, 29.07.1986)

 

Posłuchaj
28:37 Długie lata panowania Wazy_królowie i książęta polscy.mp3 Długie lata panowania Zygmunta III Wazy – mówi historyk prof. Jerema Maciszewski, aud. Elizy Bojarskiej "Królowie i książęta polscy". (PR, 6.08.1986)

 

Król ze Szwecji

Ostatecznego wyboru dokonano 19 sierpnia 1587. Dwudziestojednoletni Zygmunt III Waza początkowo nie kwapił się szczególnie do objęcia tronu polskiego, ostatecznie jednak zgodził się z decyzją szlachty. Gdyby tego nie zrobił, mogłoby dojść do przejęcia władzy w Polsce przez cara rosyjskiego. Nie byłaby to sytuacja dla Szwecji wygodna, bo oznaczałaby przejęcie kontroli nad Morzem Bałtyckim przez Rosjan.

Narodzony w niewoli

Przyszły król Polski urodził się 20 czerwca 1566 roku w Szwecji. Zygmunt przyszedł na świat w chwili, gdy jego rodzice – Jan, książę szwedzki i Katarzyna Jagiellonka – byli uwięzieni przez obłąkanego króla Szwecji, Eryka XIV, brata Jana.

– Pierwszy okres panowania Zygmunta III Wazy charakteryzował się rozległością działań dyplomatycznych i militarnych Rzeczypospolitej na dwóch biegunach: północnym i południowym – tłumaczyła prof. Teresa Chynczewska-Hennel w aud. "Historia Polski" w 20003 roku.


Posłuchaj
05:05 Początki panowania Zygmunta III Wazy.mp3 Początek panowania Zygmunta III Wazy – gawęda prof. Teresy Chynczewskiej-Hennel, aud. Małgorzaty Kandefer i Andrzeja Sowy z cyklu "Historia Polski". (PR, 24.06.2003)

 

Zygmunt III Waza nie potrafił znaleźć wspólnego języka ze szlachtą. – Zygmunt musiał zwoływać Sejm co dwa lata, nie licząc tych nadzwyczajnych – mówił Zygmunt Nowakowski na antenie Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa 16 maja 1954 roku. – W Anglii król, gdy go poniosła irytacja, mógł podrzeć jakąś kartę uchwał parlamentu, podczas gdy w Polsce było to nie do pomyślenia. U nas w walce sejmu z królem przegranymi byli z reguły królowie.


Posłuchaj
13:59 RWE_Szwedzka ginastyka_Zygmunt III Waza.mp3 Szwedzka gimnastyka – blaski i cienie panowania Zygmunta III Wazy, gawęda Zygmunta Nowakowskiego, audycja z cyklu "Wieczory pod dębem". (RWE, 16.05.1954)

 

Rozdarty między Polską a Szwecją

W roku 1600, kiedy Zygmunt traci tron szwedzki, Polska zostaje wciągnięta do wojny. Konflikt dynastyczny uniemożliwiał sojusz polsko-szwedzki. – Zygmunt rozumiał, że trudno mu będzie połączyć rządy w Polsce i w Szwecji – podkreślał prof. Maciszewski. – Być może chciał, by potem jeden z jego synów objął tron w Szwecji, a drugi w Polsce.

– Trzymał dwie korony za ogon, a chciał trzecią, moskiewską, szwedzka była mu droższa, polskiej gotów był pozbyć się za dość przystępną cenę, którą ofiarowali Austriacy – podkreślał Zygmunt Nowakowski. – Stracił koronę szwedzką, moskiewskiej nie zdobył, a został przy polskiej do śmierci. Pokłócił się z rodzonym ojcem, wadził się z najstarszym synem, żył w niezgodzie z narodem.


Posłuchaj
13:41 RWE_Okoliczności łagodzące_Zygmunt III Waza.mp3 Okoliczności łagodzące - trudne dzieciństwo Zygmunta III Wazy i jego wpływ na późniejsze życie, gawęda Zygmunta Nowakowskiego, audycja z cyklu "Wieczory pod dębem". (RWE, 23.07.1954)

 

Posłuchaj
13:59 RWE_Król artysta_Zygmunt III Waza.mp3 Król artysta – artystyczne zainteresowania Zygmunta III Wazy, gawęda Zygmunta Nowakowskiego, audycja z cyklu "Wieczory pod dębem". (RWE, 22.08.1954)

 

Wojna za wojną

Epoka Zygmunta III Wazy to okres wiecznych konfliktów. Nie interesował się on problemami związanymi z południowo-wschodnimi granicami Rzeczypospolitej. Te sprawy pozostawił kanclerzowi Janowi Zamoyskiemu. Ten zajął zbrojnie Mołdawię jako polskie lenno, potem wojskowa interwencja Turcji została odparta pod Cecorą. W 1600 roku Zygmunt III Waza inkorporował Estonię, co było bezpośrednim powodem wkroczenia wojsk szwedzkich do Inflant. Rozpoczęła się wojna tocząca się z przerwami od 1601 do 1629.

– Panowanie Zygmunta III to jest cykl zwycięskich bitew i albo przegranych wojen, albo wojen, których nie umiano doprowadzić do zwycięskiego końca – mówił prof. Jarema Maciszewski. – Jeśli chodzi o zwycięskie bitwy to mało która epoka miała ich tyle.

Jakie jeszcze konflikty toczyły się za czasów Zygmunta III Wazy? Posłuchaj gawęd Zygmunta Nowakowskiego i prof. Teresy Chynczewskiej-Hennel.


mb

Czytaj także

Jagiełło. Litwin, który obudził polski patriotyzm

Ostatnia aktualizacja: 04.03.2021 05:35
635 lat temu w katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Władysława Jagiełły, po tym gdy miesiąc wcześniej został wybrany królem przez polską szlachtę. Spędził na tronie następne 48 lat.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Anna Jagiellonka – ostatnia z wielkiego rodu Jagiellonów

Ostatnia aktualizacja: 13.12.2014 06:20
W opinii współczesnych była wprawdzie zdolną hafciarką, ale przede wszystkim nudną i zdewociałą starą panną, powszechnie uznawaną za brzydką.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Mieszko I – wprowadził Polskę do Europy

Ostatnia aktualizacja: 25.05.2020 05:45
Przyjmując chrzest Mieszko I wprowadził Polan do świata zachodniej Europy. Ten krok stawiał także samego Mieszka jako równorzędnego innym władcom kontynentu.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kazimierz IV Jagiellończyk - wydarł Krzyżakom Pomorze

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2020 05:30
573 lata temu Krakowie odbyła się koronacja Kazimierza IV Jagiellończyka na króla Polski. Władca był abstynentem, uwielbiał polowania i nienawidził Krzyżaków. To za jego rządów, po wojnie trzynastoletniej, Korona odzyskała Pomorze Gdańskie.
rozwiń zwiń