more_horiz
Historia

Operacja "Wiosna" - radzieckie deportacje Litwinów

Ostatnia aktualizacja: 22.05.2022 05:40
22 maja 1948 roku na Litwie rozpoczęła się operacja masowej deportacji pod kryptonimem "Wiosna". Zesłania w ciągu dwóch dni trwania akcji objęły blisko 40 tysięcy Litwinów.
Litwa. Wilno. Nowa Wilejka
Litwa. Wilno. Nowa WilejkaFoto: Wikipedia/domena publiczna

Litwa znajdowała się pod sowiecką okupacją od czerwca 1940 roku, w sierpniu tego roku została anektowana do ZSRR. Już wówczas władze sowieckie prowadziły akcje masowych deportacji – na kilkanaście dni przed agresją III Rzeszy na ZSRR NKWD deportowało ponad 30 tysięcy osób na Syberię.

Represje i początki buntu

W czasie wojny Litwa przechodziła z rąk do rąk. Po rozpoczętym 22 czerwca 1941 roku ataku Niemiec na ZSRR, kraj zajęły siły Wehrmachtu. Armia Czerwona ponownie wkroczyła na Litwę w 1944 roku. Za nią kroczyły oddziały siepaczy NKWD.

- Już jesienią 1944 roku 8 tysięcy osób zostało pozbawionych życia w trakcie przesłuchiwań – mówił dr Bronisław Makowski, gość Polskiego Radia.

Represje, rusyfikacja i sowietyzacja wzbudziły bunt w społeczeństwie. Ponadto, Litwini liczyli na to, że zbrojny opór przeciwko nowemu okupantowi zwróci uwagę mocarstw zachodnich na sytuację Wilna i Kowna.

Wojna partyzancka

- Antysowiecki ruch oporu rozpoczął się na Żmudzi (…) Na Litwie w oddziałach partyzanckich znalazło się 30 tysięcy osób. Taka liczba była poważnym zagrożeniem dla nowej administracji – oceniał dr Bronisław Makowski.

Wskutek działań partyzantki na Litwie wybuchła regularna wojna domowa. Do 1952 roku zginęło około 20 tysięcy żołnierzy podziemia. Zagrożenie dla instalowanej administracji komunistycznej było nadal realne.


Posłuchaj
08:33 rusyfikacja___1869_98_iv_tr_0-0_10314947377996ef[00].mp3 Audycja Andrzeja Sowy z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej" dotyczący zbrojnego powojennej rusyfikacji Litwy. Mówi dr Bronisław Makowski. (PR, 18.06.1998)

 

Masowe deportacje

W tej sytuacji Moskwa zdecydowała się na masowe akcje deportacyjne, które objęły w sumie ponad 100 tysięcy Litwinów, w tym kobiet i dzieci. Deportowano w głąb Azji wszystkich, którzy mogli zagrozić nowej, radzieckiej władzy: osoby podejrzane o współpracę z ruchem oporu, kolaborantów z czasów okupacji niemieckiej, a także rolników, którzy sprzeciwiali się kolektywizacji.

- Kolektywizację poprzedziły masowe deportacje. W latach 1948-1950, w trakcie trwania kolektywizacji zesłano 70 tysięcy osób związanych z rolnictwem indywidualnym - wyjaśniał historyk w audycji Andrzeja Sowy. - Pod naporem wywózek ludzie zaczęli zapisywać się do kołchozów i sowchozów.

Wśród wywożonych rolników wielu było polskiego pochodzenia. - Retorsje ze strony sowieckiej większe w owym czasie były na Ukrainie - oceniał gość audycji.

Polityka deportacji i ucisku okazała się skuteczna. Pod rządami ZSRR Litwa pozostała do 11 marca 1990 roku.


Posłuchaj
09:16 opór antysowiecki___1834_98_iv_tr_0-0_10314892384530c3[00].mp3 Audycja Katarzyny Kobyleckiej z cyklu "Dźwiękowy przewodnik po historii najnowszej" dotyczący zbrojnego oporu antysowieckiego na Litwie. Mówi dr Bronisław Makowski. (PR, 16.06.1998)

 

bm

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Litwa ZSRR
X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem