X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Papusza – wyklęta przez bliskich

Ostatnia aktualizacja: 08.02.2021 05:40
– Jestem dumna, że oprócz hieromancji mogę pracować umysłowo w poetyzmie – mówiła Bronisława Wajs, cygańska poetka zwana Papuszą. Dzisiaj przypada 34. rocznica jej śmierci.
Bronisława Wajs Papusza
Bronisława Wajs "Papusza"Foto: PAP/Zbigniew Staszyszyn

Polska poetka romskiego pochodzenia była pierwszą cygańską poetką, która zapisała swoje wiersze i jedną z nielicznych Cyganek, które same nauczyły się czytać i pisać. Za odejście od schematów zapłaciła bardzo wysoką cenę.

Została odkryta przez Jerzego Ficowskiego, który przetłumaczył jej wiersze i sprawił, że zostały wydane. Napisał też książkę "Cyganie polscy", w której znalazł się słownik cygański jak i opis wierzeń, czy zwyczajów. Za ujawnienie plemiennych tajemnic zarówno Ficowski, jak i Papusza stali się w oczach Cyganów zdrajcami i wrogami.

Była jedną z niewielu kobiet romskich, które samodzielnie nauczyły się pisać i czytać, a za lekcje czytania płaciła kradzionymi kurami. Śpiewała swoje pieśni nie nazywając ich nawet wierszami. Dopiero Jerzy Ficowski przetłumaczył jej teksty z romskiego i doprowadził do ich wydania w formie tomików.

- Gdyby Jerzy Ficowski nie trafił do taboru uciekając w 1949 roku przed ubekami, gdyby nie spotkał Papuszy, gdyby nie namówił jej do pisania, nie znalibyśmy jej. A on ją później za to przepraszał - mówi reporterka Angelika Kuźniak, autorka książki "Papusza".


Posłuchaj
10:30 papusza.mp3 Rozmowa z Angeliką Kuźniak, autorką książki "Papusza" (Stacja Kultura/Czwórka, 2013)

 

Papuszę bardzo cenił Julian Tuwim. Zaś ona sama uważała się za poetkę z przypadku. Mówiła, że tworzy piosenki, a wiersze to coś bardziej skomplikowanego. Swoją niezależność i wyłamanie się z patriarchalnej kultury przypłaciła odtrąceniem i chorobą psychiczną.

- To była pierwsza na świecie cygańska poetka, która zapisała swoje wiersze. Zapłaciła za to olbrzymią cenę, jak każdy kto wyprzedza swój naród. Cyganie nie są narodem księgi, nie mają zapisanej swojej historii. Dar pisania nie był dla nich zaletą, wręcz odwrotnie. Zawsze groziło, że wyuczony Cygan zostanie sędzią i będzie własnych braci sądził – mówił na antenie Polskiego Radia Krzysztof Krauze, reżyser filmu o Papuszy.


Posłuchaj
24:11 papusza___v2013005360_tr_0-0_11208137ad6a016a[00].mp3 Papusza - audycja z cyklu "Rozdroża kultury" (PR, 19.08.2013)

 

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska – poetka miłości

Ostatnia aktualizacja: 24.11.2020 05:45
Urodziła się 129 lat temu, 24 listopada 1891 roku. – Miłość jest tym głównym pryzmatem, przez który patrzyła na świat, jest motorem życia i głównym elementem jej biografii – mówiła o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej prof. Grażyna Borkowska. – Ona zawsze zabiegała o to, żeby w jej życiu była miłość.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzysztof Kamil Baczyński - poeta, który zamienił pióro na karabin

Ostatnia aktualizacja: 01.08.2018 06:05
- Krzysztof Kamil Baczyński nie uważał poezji za swoje powołanie. Jego wielkim pragnieniem było zostać żołnierzem - wspominał Bogdan Deczkowski, powstańczy dowódca poety.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zygmunt Rumel - Baczyński Wołynia

Ostatnia aktualizacja: 22.02.2020 05:40
Twórczość poety swymi korzeniami sięga do najcenniejszych wątków polskiej poezji romantycznej, której patronują Mickiewicz, Słowacki i Norwid. Zaś dramatyczny, wojenny los Rumla wplata się w tragiczne dzieje naszego narodu. 22 lutego mija 105. lat od narodzin żołnierza Batalionów Chłopskich i poety, ofiary Zbrodni Wołyńskiej.
rozwiń zwiń