X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

36. rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda. "Zły" i inne historie

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2021 05:58
Legendarny pisarz, krytyk muzyczny, lider polskiego ruchu jazzowego, ikona Warszawy lat 50., a jednocześnie: kontestator PRL-owskiej rzeczywistości. Przypadająca 19 marca rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda to doskonała okazja, by przypomnieć życie i dorobek tego wybitnego twórcy.
Tyrmand - pisał Gombrowicz po przeczytaniu Złego - jest najdoskonalszą kontynuacją naszej romantycznej poezji, on przejął jej pióropusz, on pisze jej ciąg dalszy. Na zdj. Leopold Tyrmand, 1957 r.
"Tyrmand - pisał Gombrowicz po przeczytaniu "Złego" - jest najdoskonalszą kontynuacją naszej romantycznej poezji, on przejął jej pióropusz, on pisze jej ciąg dalszy". Na zdj. Leopold Tyrmand, 1957 r.Foto: PAP/Tadeusz Kubiak

Posłuchaj
30:18 leopold tyrmand__Portret pisarza__pr ii 11382_tr_0-0_1149406453024fd6[00].mp3 Znawca jazzu, koneser mody męskiej. Jego wykwintne ubrania stały się przykładem kontestacji obyczajowej – słyszymy w audycji o Leopoldzie Tyrmandzie. Posłuchaj, co pisarz mówił o uprawianiu sportu i o swoich studiach w Paryżu. (PR, 19.05.1991)

 

Już Tadeusz Konwicki podkreślał, że autora powieści "Zły" (o której Gombrowicz pisał: "Jakiż sex appeal ma ta saga, na 300 procent warszawski!") trudno jednoznacznie zaklasyfikować: "Tyrmand antykomunista, Tyrmand katolik, Tyrmand teoretyk jazzu, Tyrmand sprawozdawca sportowy, Tyrmand globtroter, Tyrmand playboy, Tyrmand reakcjonista, Tyrmand bikiniarz, Tyrmand filozof, Tyrmand prekursor mód, Tyrmand autor bestsellerów, Tyrmand pielgrzym, Tyrmand owiana legendą tajemnica".


Posłuchaj
57:35 Tyrmand prywatny i publiczny.mp3 Tyrmand - prowokator noszący kolorowe skarpetki czy moralista wierny swoim przekonaniom bez względu na koszty? – w radiowej Dwójce dyskutowali Barbara Hoff, projektantka mody, żona Leopolda Tyrmanda; Matthew Tyrmand, syn, autor książki "Jestem Tyrmand, syn Leopolda"; Jerzy Kisielewski oraz autorzy książki "Tyrmand w Ameryce".

Kim zatem był ten "papież jazzu" (określenie Marka Nowakowskiego), człowiek, który - jak powiadał z kolei Krzysztof Teodor Toeplitz - przez całe życie perfekcyjnie grał postać... Leopolda Tyrmanda?

Urodził się 16 maja 1920 roku w Warszawie, pochodził z rodziny żydowskiej: ojciec zginął na Majdanku, a matka po wojnie wyemigrowała do Izraela.

Kliknij w obrazek i zobacz serwis poświęcony Leopoldowi Tyrmandowi:

src="//static.prsa.pl/ec86df19-e80d-46ad-a26e-25ed005e2853.file "

Kiedy wyjechał na studia do Paryża, jego życie się odmieniło: poznał jazz. Fascynację zachodnią kulturą przerwała jednak wojna.

Po wybuchu II wojny przedostał się do Wilna, gdzie pisywał felietony polityczno-propagandowe. W kwietniu 1941 roku wraz z Andrzejem Kornowiczem i Leszkiem Zawiszą został aresztowany przez NKWD. Miesiąc później skazano ich na osiem lat więzienia za przynależność do antyradzieckiej organizacji. 22 czerwca 1941 roku po ataku Niemiec na Wilno udało im się uciec z rozbitego bombami transportu kolejowego i wrócić do Wilna.

Po wojnie pracował dla Międzynarodowego Polskiego Krzyża oraz był korespondentem Polpressu w Norwegii. Pisał w "Przekroju", "Expressie Wieczornym", "Tygodniku Powszechnym", "Rzeczpospolitej", "Dziś i Jutro" oraz "Ruchu Muzycznym". Tyrmand był popularyzatorem jazzu w Polsce - organizował koncerty, festiwale, wydawał książki.


Posłuchaj
02:01 Tyrmand o Dziennikach.mp3 "Czy warto jest żyć, nie mając żadnych szans?" Wypowiedź Leopolda Tyrmanda na temat jego "Dziennika 1954". (RWE, maj 1985)

Posłuchaj
09:58 dźwiękowy przewodnik po literaturze xx wieku____901_97_iv_tr_0-0_1031377452fa6c7d[00].mp3 W swoim dzienniku Tyrmand zapisał prywatne życie Warszawy, sposoby poruszania się po niej, wygląd lokali, w których bywał, osoby, które spotykał. Te kilka miesięcy dało opis całej epoki – mówił Tomasz Burek. W audycji fragment "Dziennika 1954". (PR, 25.02.1997)

  

Dobry zły Tyrmand. Rozmowa z Mariuszem Urbankiem, autorem biografii Leopolda Tyrmanda>>>

W 1965 roku otrzymał paszport. Zaraz potem kupił bilet w jedną stronę. Wyjechał z Polski i nigdy już do kraju nie wrócił. Rozpoczął życie w Ameryce. Wiedział, że to może być decyzja bardzo dramatyczna. Takim wyjazdem mógł skazać się na milczenie.

- Zdawał sobie sprawę, że się będzie obijał o mur obcego języka - opowiadała Katarzyna Kwiatkowska-Gawęcka, współautorka wydanej książki "Tyrmand i Ameryka". - Pisanie po angielsku było dla niego jak gra w waterpolo, w której walczy się i z przeciwnikami, i z wodą!

Początki były bardzo trudne. "Moja sytuacja: stary, biedny, mądry, w tym zasranym mieszkaniu z robakami. A oni: Boby Dylany w limuzynach, imbecyle i idioci zarabiający miliony", pisał.

Amerykański romans Tyrmanda. Rozmowa z autorami książki "Tyrmand i Ameryka">>>

Nauka angielskiego stała się dla niego rodzajem manii. Słowa zapisywał wszędzie, na karteczkach, na serwetkach. Stale chodził ze słownikiem. Jego debiut za oceanem był spektakularny, pierwszy tekst opublikował w bardzo prestiżowym magazynie "New Yorker". Do dziś w Stanach to marzenie niejednego literata. Został przyjęty jako przenikliwy głos z zewnątrz, zza żelaznej kurtyny.

- Mówi się teraz, że mu się nie udało na emigracji. To nieprawda - opowiadała jego biografka. - Mnóstwo publikował artykułów, powieści. To był ogromny sukces, tylko u nas jest tak, że jak się czegoś nie nagłośni, nie nazwie sukcesem, to bardzo łatwo jest to później zignorować.

Leopold Tyrmand zmarł 19 marca 1985 roku w Fort Myers na Florydzie. Miał 65 lat.

jp/im

Czytaj także

Leopold Tyrmand - miłość do jazzu zatrzymała go w USA

Ostatnia aktualizacja: 16.05.2019 06:02
- Co za cholerne ścierwo ten Tyrmand - pisał o nim Kisiel. - Cóż to za świnia, wyrzutek społeczeństwa. Człowiek, który mógł opisać ulicę Żelazną, wyjechał. Jak on mógł nam to zrobić?
rozwiń zwiń

Czytaj także

Weekend w Dwójce z Leopoldem Tyrmandem

Ostatnia aktualizacja: 18.03.2015 16:48
W 30. rocznicę śmierci legendarnego pisarza, 60 lat od pierwszego wydania najpopularniejszej jego powieści: "Zły" zapraszamy Państwa na audycje specjalne poświęcone tej intrygującej postaci.
rozwiń zwiń

Czytaj także

30. rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda. "Zły" i inne historie

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2015 06:00
Legendarny pisarz, krytyk muzyczny, lider polskiego ruchu jazzowego, ikona Warszawy lat 50., a jednocześnie: kontestator PRL-owskiej rzeczywistości. Przypadająca 19 marca rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda to doskonała okazja, by przypomnieć życie i dorobek tego wybitnego twórcy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pisarz, krytyk, ikona. 33. rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda

Ostatnia aktualizacja: 19.03.2018 16:38
Legendarny pisarz, krytyk muzyczny, lider polskiego ruchu jazzowego, ikona Warszawy lat 50., a jednocześnie: kontestator PRL-owskiej rzeczywistości. Przypadająca 19 marca rocznica śmierci Leopolda Tyrmanda to doskonała okazja, by przypomnieć życie i dorobek tego wybitnego twórcy.
rozwiń zwiń