X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jerzy Grotowski - reformator teatru

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2019 09:00
Jerzy Grotowski był pedagogiem, reżyserem, a przede wszystkim teoretykiem teatru, którego odważne posunięcia zmieniły tę dziedzinę sztuki.
Audio
  • Prof. Maria Prusak mówiła o cechach charakterystycznych Teatru Laboratorium w rozmowie z Dariuszem Kosińskim w audycji "Encyklopedia Teatru Polskiego". (24.04.2015)
  • Jerzy Grotowski i jego aktorzy mówili o funkcji teatru i sposobie gry w audycji Marii Woś pt."Teatr Laboratorium". (PR, 26.03.1980)
  • Prof. Barbara Osterloff i Anna Stępniak przybliżyły postać Jerzego Grotowskiego w rozmowie z Andrzejem Matulą i Konradem Szczebiotem pt. "Sezon na Dwójkę.Teatralna loża Andrzeja Matula. Teatr Jerzego Grotowskiego". (PR, 26.09.2012)
Reżyser i teoretyk teatru Jerzy Grotowski
Reżyser i teoretyk teatru Jerzy GrotowskiFoto: PAP/ Andrzej Hawałej

Urodził się 11 sierpnia 1933 roku w Rzeszowie. Dzieciństwo spędził w Przemyślu. Po wybuchu II wojny światowej, ojcu jako żołnierzowi, udało się przedostać przez Węgry do Wielkiej Brytanii. Po zakończeniu wojny rodziny nie udało się scalić. Grotowski utrzymał z ojcem jedynie kontakt korespondencyjny.

Studia

W 1955 roku ukończył studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie. Następnie wyjechał do Mokswy, gdzie studiował reżyserię w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. W 1957 roku jako reżyser wystawił swoją pierwszą sztukę w Teatrze Starym im. Heleny Modrzejewskiej.

Teatr Laboratorium

Po koniec lat 50., Grotowski został dyrektorem Teatru 13. Rzędów w Opolu. Wkrótce zmienił jego nazwę na Teatr Laboratorium 13. Rzędów. Wystawiał tam głównie klasyczne sztuki znanych dramatopisarzy, m.in. Adama Mickiewicza i Juliusza Słowackiego. Właśnie wtedy bardziej zainteresował się grą aktorską. W 1965 roku przeniósł teatr do Wrocławia, któremu nadał nazwę Teatru Laboratorium.

Teatr ubogi

Od tego momentu właściwie zajął się już tylko prowadzeniem gry aktorów. Opublikował wtedy artykuł pt. "Ku teatrowi ubogiemu", który stał się jedną z najważniejszych manifestacji artystycznych teatru XX wieku. Postulował skupienie się wyłącznie na grze aktorskiej oraz na relacji aktor-widz. Optował za porzuceniem bogatych dekoracji czy przejmującej muzyki w inscenizacjach. Według niego aktor miał być nie tylko elementem przedstawienia, ale podmiotem, na którym miała skupiać się cała uwaga widza. W tym celu zamienił teatr w laboratorium, w którym badał poszczególne etapy procesu twórczego aktora.

- Aktor może oznaczać człowieka, który reprezentuje sobą pewną rolę, który przedstawia lub przeżywa pewną postać, innym słowem gra kogoś - tłumaczył Jerzy Grotowski w audycji "Laboratotium Grotowskiego" z 1980 roku. - Inna możliwość to aktor, który oznacza człowieka działającego, który dąży do tego, żeby grać mniej niż jak się gra w życiu i który pociąga innych do najprostszych działań, graniczących z czymś dziecięcym.

Według Grotowskiego teatr to nie tylko budynek i zespół aktorów odtwarzających swoje role. Jakie funkcje spełnia teatr? Posłuchaj audycji "Laboratorium Grotowskiego".

Innowator

Teatr Laboratorium światową sławę zawdzięcza przełomowym osiągnięciom w dziedzinie sztuki aktorskiej i odkrywczym inscenizacjom wielkiej klasyki, m.in. dzięki głośnym spektaklom "Akropolis", "Książę Niezłomny" oraz "Apokalipsis cum figuris". "Książę Niezłomny" zachwycił krytyków. Doprowadził w nim teatr pod względem technicznym i aktorskim do najwyższej perfekcji.

- Teatrolodzy na świecie kojarzą Polskę przede wszystkim z Grotowskim. Dla nich Grotowski jest do dziś żywy - twierdził redaktor Andrzej Matul w audycji "Sezon na Dwójkę".

- "Książę Niezłomny" pomimo czegoś ubogiego, ukrywał w sobie skomplikowaną konstrukcję. Grotowski sparafrazował tekst według dramatu Calderona  – mówiła prof. Maria Prusak w audycji "Encyklopedia teatru polskiego".

Na czym polegała innowacja w tym przedstawieniu? Posłuchaj audycji "Encyklopedia teatru polskiego".

Metoda gry aktorskiej

- Wybrać sztukę autora, to nie znaczy wybrać jego poglądy. Grotowski odważnie przerabiał dramaty, które wziął na swój warsztat - powiedziała profesor Barbarą Osterloff w audycji "Sezon na Dwójkę". - Za tymi zmianami szła tytaniczna praca i wiedza samego Grotowskiego jako reżysera. Bardzo wiele wymagał od swoich aktorów. Z jednym aktorem potrafił pracować godzinami dzień w dzień. Wprowadził do teatrologii pojęcie "aktu całkowitego".

Charakterystyczne dla twórczości Grotowskiego było zapraszenie widzów na scenę, by wspólnie z aktorami wzięli udział w przedstawieniu. Jednak obserwując zmieszanie widzów, zrezygnował z takiego zabiegu.

- Rola Grotowskiego polegała na bardzo powolnym czekaniu na to, co my zaproponujemy. Nie mówił jako pierwszy, jak mamy grać. Zostawiał nam wolną rękę. Czasem akceptował naszą grę dopiero po ośmiu godzinach bezustannych prób – wspominał jeden z aktorów Grotowskiego Ryszard Cieśla w audycji "Sezon na Dwójkę".

Co o metodzie Grotowskiego sądzili jego aktorzy: Zbigniew Cynkutis i Ryszard Cieśla? Czym jest "akt całkowity"? Dowiedz się tego z audycji "Sezon na Dwójkę".

Parateatr

Pod koniec lat 70. Grotowski zaprzestał wystawiania sztuk. Zajął się badaniem związków teatru z psychologią, antropologią i religią. Prowadzonym przez siebie badaniom nadał nazwę Parateatru. Ich rezultat miał doprowadzić do zaangażowania widzów w proces powstania kultury. W tym celu organizował specjalne warsztaty, na których oprócz przekazywania uczestnikom wiedzy z zakresu sztuki, zajmował się pewną formą psychoterapii. Zajęcia odniosły sukces nie tylko w Polsce, ale również poza jej granicami.

Emigracja

Wprowadzenie stanu wojennego w 1981 roku zastało go za granicą. Wtedy zdecydował, że nie wróci do Polski. W latach 80. przeprowadził cykl warsztatów w Stanach Zjednoczonych. W tym czasie zainteresował się tzw. technikami rytualnymi pochodzącymi z różnych rdzennych religii, które postanowił wpleść w swoje dramaty. Badania nad nimi kontynuował od 1985 roku w swojej posiadłości we włoskiej miejscowości Pontendra. Od tego momentu krytyka coraz częściej zaczęła go oskarżać o popadanie w szamanizm.

W ciągu swojejgo życia, Grotowski został uhonorowany wieloma nagrodami i odznaczeniami na całym świecie. W 1997 roku został profesorem w utworzonej specjalnie dla niego katedrze Antropologii Teatru w College de France. W ostatnich latach życia został pedagogiem pomagającym wkroczyć na scenę młodym twórcom teatralnym. Zmarł 14 stycznia 1999 w swoim domu z Pontederze.

seb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Magia i pęknięcia. 20. rocznica śmierci Grotowskiego

Ostatnia aktualizacja: 14.01.2019 14:00
- To jest dość niesamowite, że niepozorny, dziwny człowiek z brodą potrafił mówić w taki sposób, że zapalały się świeczki w oczach - opowiadał w 2015 roku w Dwójce teatrolog Dariusz Kosiński. Z okazji 20. rocznicy śmierci Jerzego Grotowskiego przypominamy radiowe nagrania poświęcone temu znakomitemu twórcy. Wśród archiwaliów: wypowiedź samego mistrza. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Seweryn Pollak - tłumacz "Doktora Żywago"

Ostatnia aktualizacja: 10.01.2019 08:05
Był jednym z najlepszych tłumaczy literackich. W zachowanym w Archiwum Polskiego Radia wywiadzie z 1958 roku wyjaśniał, dlaczego swoje życie związał z literaturą rosyjską i dlaczego Borys Pasternak jest jego ukochanym pisarzem.
rozwiń zwiń