X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Stanisław Ulam - ojciec chrzestny bomby wodorowej

Ostatnia aktualizacja: 13.05.2019 06:00
Był jednym z genialnych matematyków tworzących tzw. szkołę lwowską. W latach 30. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie jako naukowiec odniósł spektakularne sukcesy. Brał udział w Projekcie Manhattan, którego celem było stworzenie bomby atomowej. Wierzył, że najstraszliwsza z broni dostępnych człowiekowi odstraszy ludzkość przed popadaniem w kolejne konflikty. W Archiwum Polskiego Radia zachowała się wypowiedź wybitnego matematyka.
Audio
  • Prof. matematyki Zbigniew Semadeni przybliżył osiągnięcia Stanisława Ulama w audycji Katarzyny Mar pt. "Portrety Polaków". (PR, 2.04.1988)
Prof. matematyki Stanisław Ulam podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych.
Prof. matematyki Stanisław Ulam podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych. Foto: Wikipedia/domena publiczna

35 lat temu, 13 maja 1984, roku w Sante Fe w Stanach Zjednocznych zmarł polski matematyk, współtwórca bomby wodorowej, Stanisław Ulam.

Już podczas studiów odniósł pierwsze spektakularne sukcesy. Zajmował się kombinatoryką dotyczącą zbiorów nieskończonych. Wtedy też powstały pierwsze znaczące w środowisku naukowym prace Ulama.

- Był niezwykłą postacią zarówno w Polsce, jak i w światowej matematyce. Każdy matematyk ma swoją dziedzinę, w której się specjalizuje. Ulam zajmował się odległymi od siebie zagadnieniami - mówił prof. matematyki Zbigniew Semadeni w audycji "Portrety Polaków".

Projekt "Manhattan"

W latach 30. podczas podróży po Europie poznał wielu znaczących naukowców. W związku z tym, że w Polsce było bardzo niewiele etatów dla matematyków na uczelniach wyższych, w 1935 roku zdecydował się na wyjazd do Stanów Zjednoczonych. Do USA ściągnął go wybitny naukowiec węgierskiego pochodzenia John von Neumann.

W czasie II wojny światowej dobrowolnie zgłosił do władz, że jest w stanie wziąć udział w pracach naukowych, które miałyby na celu przyśpieszenie zwycięstwa nad Hitlerem. Propozycja została przyjęta przez władze, jednak długo ukrywano to, gdzie będzie pracować Ulam. Dopiero przed samym wyjazdem dowiedział się, że trafi do centrum naukowego w Los Alamos, gdzie będzie pracować przy Projekcie Manhattan mającym na celu stworzenie bomby atomowej.

- W Los Alamos nieustannie szukał nowych metod i rozwiązań. Zastanawiał się między innymi nad użyciem metod statystycznych przy produkcji bomby - twierdził prof. matematyki Zbigniew Semadeni.

Jaki był wkład Ulama w Projekcie "Manhattan"? Dowiedz się tego z audycji "Portrety Polaków".

Ulamowi nadano przydomek "ojca chrzestnego bomby wodorowej". W 1947 roku przedstawił pewne propozycje, które po dyskusji z nadzorującym projekt Manhattan fizykiem jądrowym Edwardem Tellerem, doprowadziły do nowej konstrukcji bomby wodorowej. Prywatnie Ulam był przeciwnikiem dalszego wyścigu zbrojeń. Twierdził, że podczas pracy w Projekcie Manhattan on sam, jak i wielu innych naukowców, nie zdawało sobie sprawy z siły działania bomby.

- Wierzę, że odkrycie tego źródła energii było czymś w rodzaju ratunku. Przy bombie wodorowej sięgnęliśmy po tak straszliwą broń, że nikt, nigdy nie będzie mógł jej użyć do zbrodniczych celów. W nauce są rzeczy nieuniknione. Wcześniej czy później ktoś musiał do tego dojść - mówił Stanisław Ulam w audycji "Portrety Polaków".

Sukces za oceanem

W Stanach Zjednoczonych rozwinęła się kariera naukowa Ulama. Zdobył tytuł profesora na Harvardzie. Intensywnie pracował nad zastosowaniem teorii prawdopodobieństwa w różnych dziedzinach nauki. Został osobistym doradcą prezydenta Johna Kennedy'ego i członkiem Naukowego Komitetu Doradczego. Należał także do Komitetu Kosmicznego Air Force oraz był konsultantem różnych korporacji m.in. giganta w zakresie informatyki IBM. Często wygłaszał  eksperckie przemówienia w Senacie w Komitecie Energii Atomowej. Jednak w historii amerykańskiej nauki zapisał się przede wszystkim jako doradca naukowy ośrodka w Los Angeles.

- Przez całe życie podkreślał swoją polskość. Nawet mieszkając już w Stanach, publikował nie tylko z dziedziny matematyki, ale pisał również o kawiarni "Szkockiej". Popularyzował postać Stefana Banacha czy Stanisława Mazura – dodał prof. matematyki Zbigniew Semadeni.

Twórca metody Monte Carlo

Stanisław Ulam wniósł wiele do rozwoju nauki, dzięki opracowaniu metody Monte Carlo. Metoda ta polega na przygotowaniu komputerowej symulacji pewnych zjawisk, które wcale nie muszą być przewidywalne. Dzięki tej metodzie było możliwe przeprowadzenie pierwszych symulacji w Los Alamos, podczas których badano np. oddziaływania pomiędzy cząsteczkami kryształu, które można było zapisać za pomocą równań matematycznych.

Jak bardzo przełomowe dla nauki było to odkrycie? Posłuchaj audycji "Portrety Polaków".

Stanisław Ulam urodził się w 1909 roku we Lwowie w rodzinie inteligenckiej. Od dziecka wyróżniał się wręcz fenomenalną pamięcią. Po latach potrafił odtworzyć treść artykułów z gazet, które jemu jako dziecku czytała na głos matka. W wieku 15 lat, dzięki odkryciom Władysława Sierpińskiego o rachunku różniczkowym, teorii grup i teorii liczb, zainteresował się matematyką. Po maturze rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej, gdzie poznał sławnych już wtedy matematyków.  Był autorem ponad 150 prac z teorii mnogości, z teorii funkcji rzeczywistych, teorii grup, fizyki matematycznej i teorii prawdopodobieństwa. Odkrycia Ulama miały istotne znaczenie dla naukowców z wielu dziedzin.

Studiując inżynierię na Politechnice Lwowskiej dostał się pod bezpośredni wpływ profesora Kazimierza Kuratowskiego, którego erudycją i logiką od razu się zachwycił. Często zostawał po wykładach, by dyskutować ze swoim mistrzem. Zadawał pytania, których oryginalnością czasem zaskoczony był sam profesor. Ulam zaprzyjaźnił się również z innymi wybitnymi naukowcami - Stefanem Banachem i Stanisławem Mazurem. Często spotykał się z nimi na dysputach w kawiarni "Szkockiej", do której często uczęszczali wykładowcy i studenci Politechniki Lwowskiej. Jedno z takich spotkań, na którym poruszano różne problemy matematyczne, trwało aż 17 godzin.

Co zadecydowało ostatecznie o tym, że Ulam został matematykiem? Posłuchaj audycji "Portrety Polaków".

seb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stefan Banach – matematyczny samouk

Ostatnia aktualizacja: 30.03.2019 08:15
Nigdy nie ukończył studiów, matematyki nauczył się sam. Stefan Banach, jako autor ponad 60 prac naukowych i twórca wielu twierdzeń, w sposób fundamentalny wpłynął na wiele działów królowej nauk.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Polscy genialni matematycy w światowej elicie

Ostatnia aktualizacja: 02.04.2019 07:20
2 kwietnia 1919 roku w Krakowie na Uniwersytecie Jagiellońskim powstało Polskie Towarzystwo Matematyczne. Do dziś nazwiska polskich naukowców wymieniane są wśród ścisłej czołówki najwybitniejszych matematyków na świecie.
rozwiń zwiń