X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Zbiorowe egzekucje w ruinach warszawskiego getta

Ostatnia aktualizacja: 29.05.2019 06:10
Niemieccy okupanci wykorzystali ruiny warszawskiego getta do przeprowadzenia masowych egzekucji więźniów Pawiaka. Do największej z nich doszło 29 maja 1943 roku. Zginęło wtedy około 600 osób.
Napis na tablicy ogłoszeniowej Pawiak pomścimy wykonany przez członków Organizacji Małego Sabotażu Wawer po serii masowych egzekucji więźniów Pawiaka dokonanych przez Niemców w ruinach warszawskiego getta. Warszawa, 1943 rok.
Napis na tablicy ogłoszeniowej "Pawiak pomścimy" wykonany przez członków Organizacji Małego Sabotażu "Wawer" po serii masowych egzekucji więźniów Pawiaka dokonanych przez Niemców w ruinach warszawskiego getta. Warszawa, 1943 rok.Foto: Wikipedia/domena publiczna

Istniejące od lat 30. XIX wieku więzienie na Pawiaku było owiane złą sławą. Jesienią 1939 roku zostało przejęte przez Niemców, którzy zamienili je w więzienie śledcze Gestapo. Wśród osadzonych znalazło się wielu przedstawicieli inteligencji oraz osób związanych z ruchem oporu. Według szacunków historyków, w czasie okupacji przez Pawiak przewinęło się 100 tysięcy osób, z czego zginęło 37 tysięcy. Kolejne 60 tysięcy osób zostało wywiezionych do obozów koncentracyjnych i obozów pracy. Transport wymagał jednak zaangażowania wielu środków i silnej obstawy SS lub żandarmerii. Istniało również duże ryzyko ucieczki niektórych więźniów lub próby ich odbicia przez organizacje podziemne. Polskie Państwo Podziemne potrafiło zlokalizować miejsca straceń więźniów w okolicach Warszawy, a następnie nagłośnić odkrycia w podziemnej prasie.

Z tego powodu Niemcy postanowili wykorzystać sąsiadujący z Pawiakiem teren zniszczonego po powstaniu getta. Liczyli na to, że w gąszczu trupów niemożliwe będzie odróżnienie ofiar polskich od żydowskich. Do pierwszych większych egzekucji doszło na początku maja 1943 roku, czyli jeszcze w czasie trwania walk w getcie. Pomimo tego, że Niemcy starali się utrzymać swe działania w tajemnicy, informacje o mordach na terenie getta szybko przedostały się do mieszkańców Warszawy. Życie straciło wtedy wielu przedstawicieli inteligencji: działaczy społecznych, naukowców oraz żołnierzy Armii Krajowej.

W odpowiedzi na akcje zbrojne podejmowane w tym okresie przez AK, okupanci wzmożyli terror w stolicy. W obławach zorganizowanych na ulicach miasta aresztowano wiele osób. Tylko w nocy z 17 na 18 maja na Pawiak przywieziono około 640 osób, w tym wielu członków podziemia. Więźniów odizolowono od pozostałych i niemal natychmiast przystąpiono do brutalnych przesłuchań. Pomimo ścisłej izolacji więźniów, udało im się przemycić wiele grypsów. Osadzeni informowali w nich o wielokrotnie przeprowadzonych brutalnych pobiciach. Niektórych mordowano już na Pawiaku. 

29 maja na dziedziniec Pawiaka wywołano około 600 osób, które następnie podzielono na 30-osobowe grupy. Poproszono je o pozostawienie przedmiotów osobistych we wskazanym miejscu, a następnie poprowadzono w kierunku ruin getta. Pozostali w celach więźniowie wspominali później, że słyszeli strzały karabinów. Informacjami z osadzonymi na temat ostatnich wydarzeń, podzielili się ukraińscy strażnicy. Powiedzieli, że więźniowie zostali zlikwidowani w kilku punktach getta. Później, dla zatarcia śladów, zwłoki pomordowanych spalono na stosach drzewa oblanych naftą.

W odpowiedzi na dokonane zbrodnie, Organizacja Małego Sabotażu "Wawer" przygotowała 40 tysięcy ulotek informujących o egzekucji, które rozrzuciła po Warszawie. Stołeczne mury wkrótce pokryły się napisami "Pawiak pomścimy".

Mordy w okolicach Gęsiej i innych ulic otaczających Pawiak trwały w kolejnych miesiącach, aż do likwidacji więzienia na Pawiaku. Do ostatniej udokumentowanej zbrodni doszło 13 sierpnia 1944 roku. Liczba ofiar egzekucji jest szacowana na co najmniej kilkanaście tysięcy. Najwyższe szacunki sięgają 20 tysięcy.

seb/ PAP




Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

75. rocznica egzekucji więźniów Pawiaka w Magdalence

Ostatnia aktualizacja: 27.05.2017 19:46
28 maja 1942 roku, w Lesie Sękocińskim, w pobliżu podwarszawskiej Magdalenki, niemieccy żołnierze rozstrzelali 224 więźniów Pawiaka. Wśród zamordowanych było 202 mężczyzn i 22 kobiety. O tragicznym wydarzeniu sprzed 75 lat mówiła Joanna Gierczyńska z Muzeum Więzienia Pawiak.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zbrodnia w Palmirach - egzekucja mieszkańców Legionowa

Ostatnia aktualizacja: 26.02.2019 09:02
26 lutego 1940 roku, niemieccy okupanci, rozstrzelali w Palmirach 190 mieszkańców Legionowa i okolicznych miejscowości. Ofiarami byli przede wszystkim przedstawiciele inteligencji.
rozwiń zwiń