X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Bitwa pod Surkontami – pierwsze starcie z Sowietami po wrześniu '39

Ostatnia aktualizacja: 21.08.2019 07:00
75 lat temu, 21 sierpnia 1944 roku oddział Armii Krajowej pod dowództwem cichociemnego majora Macieja Kalenkiewicza stoczył bitwę z batalionem NKWD. Była to pierwsza bitwa Wojska Polskiego z Sowietami od czasu zdradzieckiego ataku z września 1939 roku.
Audio
  • Audycja z udziałem prof. Grzegorza Motyki z cyklu "Spotkania po zmroku". (PR, 23.09.2014)
  • Audycja "Historia na dziś" poświęcona postaci mjr. Macieja Kalenkiewicza "Kotwicza". (PR, 19.08.2019)
Major Maciej Kalenkiewicz Kotwicz w czasie operacji Ostra Brama, 1944
Major Maciej Kalenkiewicz "Kotwicz" w czasie operacji "Ostra Brama", 1944Foto: Wikimedia Commons/Domena Publiczna

Starcie rozegrało się w okolicach Puszczy Rudnickiej, w której zebrały się oddziały Armii Krajowej. Schroniły się w niej przed wojskami sowieckimi, które rozpoczęły rozbrajanie Polaków po wspólnej walce z Niemcami w ramach operacji "Ostra Brama".

Operacja w założeniu miała na celu odbicie Wilna z rąk niemieckich przez Armię Krajową. AK wystąpiłaby wówczas w charakterze gospodarza wobec nacierającej Armii Czerwonej. Sowieci przyłączyli się do walk o miasto i wykorzystali operację do rozpracowania i aresztowania oficerów i żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego.

Ostatni bój Kalenkiewicza 

Do puszczy dotarł także oddział pod dowództwem majora Macieja Kalenkiewicza "Kotwicza". Kalenkiewicz był nietuzinkową postacią. Już przed wojną wpadł na pomysł wykorzystywania w celach dywersyjnych świetnie wyszkolonych skoczków spadochronowych. Po klęsce wrześniowej walczył najpierw u boku legendarnego Henryka Dobrzańskiego "Hubala", a następnie przedostał się na Zachód, gdzie forsował utworzenie specjalnej grupy elitarnych spadochroniarzy. Potężnym entuzjastą planu okazał się Winston Churchill, który dał zielone światło planom szkolenia cichociemnych.

Sam Kalenkiewicz również przeszedł szkolenie. Skok, dzięki któremu powrócił do okupowanej ojczyzny, wykonał w grudniu 1941 roku. Początkowo trafił do Komendy Głównej AK. W marcu 1944 roku został oddelegowany na Nowowgródczyznę.

Wraz ze swoim oddziałem miał wziąć udział w operacji "Ostra Brama", ale w drodze do Wilna został powstrzymany przez Niemców. W walce z wrogiem Kalenkiewicz odniósł poważne rany, które doprowadziły do amputacji prawej ręki.

W Puszczy Rudnickiej połączył się z wojskami Armii Krajowej, wycofującymi się z Wilna i objął dowództwo nad jednostkami, które postanowiły podjąć walkę z Armią Czerwoną.

– Chciał kontynuować działalność konspiracyjną. Wiedział, że sama obecność naszych partyzantów będzie istotna. Bardzo ważną rolę przykładał do działań informacyjno-propagandowych – powiedział dr hab. Patryk Pleskot w audycji Tadeusza Płużańskiego "Historia na dziś".

Posłuchaj audycji o Macieju Kalenkowiczu "Kotwiczu", jednym z elitarnej grupy cichociemnych.

Cichociemni-zobacz serwis specjalny

Bitwa z NKWD

21 sierpnia 1944 roku oddział majora Macieja Kalenkiewicza spotkał pod Surkontami batalion wojsk NKWD. Sowieci otoczyli wieś, ale niespodziewanie zostali ostrzelani przez Polaków w trakcie pokonywania podmokłych terenów otaczających Surkonty. Ostrzał zmusił ich do ucieczki, przegrupowania sił i oczekiwania na nadejście posiłków.

Major "Kotwicz" pozostał we wsi z ciężko rannymi towarzyszami broni. Pozostali akowcy wycofali się na bezpieczne pozycje.

Po kilku godzinach Sowieci ponowili atak, tym razem wsparty nalotem bombowym. Szybko zdobyli wieś, którą następnie spalili i zabili pozostałych przy życiu Polaków. W bitwie zginął major Maciej Kalenkiewicz oraz 36 polskich żołnierzy i kilkunastu cywilów. Po stronie sowieckiej zginęło prawdopodobnie kilkadziesiąt osób.

Obława na żołnierzy AK

Bitwa pod Surkontami była pierwszym starciem polskiego podziemia niepodległościowego z Sowietami. Wyłapywanie żołnierzy Armii Krajowej rozpoczęła Armia Czerwona i oddziały NKWD wraz z polskimi komunistami. Już 17 lipca 1944 roku Sowieci aresztowali gen. Aleksandra Krzyżanowskiego "Wilka", dowódcę operacji "Ostra Brama", po tym kiedy stawił się na zaproszenie na negocjacje.

– Właściwa obława na AK rozpoczyna się w lipcu 1944 roku. Ujawniające się oddziały najpierw są traktowane jako sojusznik, a potem rozbrajane. W tym czasie na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie toczą się zacięte walki partyzanckie żołnierzy AK z Sowietami – powiedział prof. Grzegorz Motyka w audycji "Spotkania po zmroku".

Posłuchaj rozmowy o udziale wojsk NKWD w zwalczaniu polskiego podziemia niepodległościowego.

Opór polskiego podziemia niepodległościowego na Wileńszczyźnie, Grodzienszczyźnie i Nowogrodczyźnie trwał do przełomu lat 40. i 50.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"Ostra Brama" - Polacy zdobywają Wilno

Ostatnia aktualizacja: 06.07.2019 08:15
7 lipca 1944 oddziały Armii Krajowej pod dowództwem płk Aleksandra Krzyżanowskiego w ramach akcji "Burza" rozpoczęły wraz z Armią Czerwoną akcję zdobywania Wilna. Biało-czerwony sztandar powiewał nad miastem tylko kilka godzin. Sowieci zamienili go na czerwony.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Obława Augustowska: zginęli, bo byli Polakami

Ostatnia aktualizacja: 12.07.2019 07:55
To największa zbrodnia komunistyczna w powojennej Polsce. Ofiarami byli działacze podziemia niepodległościowego i miejscowa ludność, sprzyjająca partyzantom.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Zdradzeni po zdobyciu Wilna

Ostatnia aktualizacja: 17.07.2019 06:08
- Kiedy wydawało się, że wszystko jest na jak najlepszej drodze, nastąpiły pamiętne wydarzenia 17 lipca 1944 roku. Gen. "Wilk" Krzyżanowski został aresztowany z całym sztabem, bo nie chciał podporządkować się gen. Berlingowi – wspominał uczestnik bitwy o Wilno Jan Morelewski.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Maciej Kalenkiewicz - inicjator powstania cichociemnych

Ostatnia aktualizacja: 01.07.2019 07:00
"Być może jedynym czynnikiem, który rolę naszą wydźwignie w górę (...) jest przedstawienie Anglikom konkretnie opracowanego planu przygotowania, organizacji i przeprowadzenia na tyłach Niemiec ruchów zbrojnych ludów im wrogich" - pisał w 1940 roku Maciej Kalenkiewicz.
rozwiń zwiń