X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Marian Porwit – stanął na drodze Piłsudskiego

Ostatnia aktualizacja: 25.09.2019 07:00
Przeszedł szlak bojowy od Legionów do II wojny światowej, ale najważniejszym dniem w jego życiu był 12 maja 1926 roku. Wtedy na Moście Poniatowskiego powstrzymał Józefa Piłsudskiego, który rozpoczął przewrót wojskowy.
Audio
  • Wspomnienia pułkownika Mariana Porwita z obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku. (PR, 1979)
Marian Porwit w drugiej połowie lat 30.
Marian Porwit w drugiej połowie lat 30.Foto: Wikimedia Commons/Domena Publiczna

Marian Porwit urodził się 25 września 1895 roku w Gorlicach. Był zawodowym żołnierzem oraz pisarzem i historykiem. Służbę zakończył w stopniu pułkownika.

Służba w Legionach i niepodległej Polsce

W 1914 roku zdał maturę i ukończył gimnazjum w rodzinnym mieście. Kiedy tylko usłyszał o formowaniu Legionów Polskich, postanowił wstąpić w ich szeregi. Spełnił tym samym młodzieńcze marzenie o wstąpieniu do polskiego wojska.

W czasie I wojny światowej służył w II Brygadzie Legionów Polskich. Po kryzysie przysięgowym pozostał w utworzonej następnie Polskiej Sile Zbrojnej.

Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego i walczył w wojnie z bolszewikami w 1920 roku. Kontynuował służbę przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego.

W obronie prezydenta i konstytucji

Punktem zwrotnym w jego karierze wojskowej stał się przewrót majowy. Pełnił wtedy obowiązki dyrektora Oficerskiej Szkoły Piechoty. Kiedy Józef Piłsudski 12 maja 1926 roku ruszył na Warszawę, Marian Porwit dostał rozkaz zamknięcia wjazdu do stolicy na czele batalionu szkolnego podchorążych. Obsadził wraz z żołnierzami Most Poniatowskiego.

Z Józefem Piłsudskim spotkał się najpierw prezydent Stanisław Wojciechowski, który następnie rozkazał Porwitowi pozostać na stanowisku i nie przepuszczać nikogo przez most. Piłsudski po fiasku rozmów z prezydentem postanowił negocjować z żołnierzami, licząc na swój autorytet w wojsku.

Marian Porwit opisał dramatyczne spotkanie z Marszałkiem. W opracowanych pod koniec życia wspomnieniach napisał:

"Podszedłem do Marszałka Józefa Piłsudskiego, gdzie nastąpił akt drugi, który miał na celu skłonienie mnie, bym wbrew rozkazowi Prezydenta Rzeczypospolitej otworzył drogę do Warszawy. Argumentów Marszałka nie ujawnię. Zakończyłem słowami: Panie Marszałku, melduję, że przez wszystkie lata mej służby uczyłem podkomendnych wykonywać rozkazy".

Marszałek Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem RP Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego, 12 maja 1926, źr. Wikimedia Commons/dp Marszałek Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem RP Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego, 12 maja 1926, źr. Wikimedia Commons/dp

Józef Piłsudski po wysłuchaniu tych słów podszedł do podchorążych blokujących most i jak wspominał dalej Porwit:

"Rzucił pytanie: nie przepuścicie mnie dzieci? Podchorążowie skrzyżowali karabiny i ramiona wołając: nie przepuścimy! Gdy zapytał: będziecie strzelać do mnie?, posłyszałem okrzyk: niech żyje Prezydent Rzeczypospolitej!". Tuż po niej dowódca kompanii wydał komendę "ładować".

Józef Piłsudski opuścił Most Poniatowskiego, ale nie zrezygnował z planu obalenia rządu. W Warszawie rozpoczęły się walki pomiędzy wojskiem wiernym rządowi, a zwolennikami Marszałka. Marian Porwit walczył dalej po stronie rządowej, za co po przejęciu władzy przez piłsudczyków został zepchnięty na boczny tor w armii.

Dowódca w oblężonej Warszawie

Latem 1939 roku kierował budową fortyfikacji w Beskidach. Pod koniec sierpnia dostał rozkaz powrotu do Warszawy, ale nie zostało mu przydzielone konkretne stanowisko. 1 września zgłosił się do Naczelnego Dowództwa i poprosił o przydział na polu walki.

Dopiero 3 września dostał stanowisko oficera łącznikowego. 7 września został przydzielony do garnizonu warszawskiego i wziął udział w odparciu pierwszych natarć niemieckich na stolicę. Wieczorem 9 września został mianowany dowódcą zachodniego frontu Obrony Warszawy i pozostał na tym stanowisku aż do kapitulacji, która nastąpiła 27 września.

– Oddziały na lewym brzegu Wisły, którymi miałem zaszczyt od 10 września dowodzić, stoczyły w ciągu dwudziestu dni ponad 80 walk – wspominał Marian Porwit po latach w rozmowie z Polskim Radiem. – Jak mogło dojść do tego, że utrzymaliśmy Warszawę? Trzeba było przyjąć starą polską taktykę, że możemy nacierać nocą, a w dzień musimy utrzymać za wszelką cenę pozycje, walcząc ogniem i przeciwuderzeniami.

Posłuchaj wspomnień pułkownika Mariana Porwita z obrony Warszawy we wrześniu 1939 roku.

– W broniącej się jeszcze Warszawie powstał zalążek przyszłej armii podziemnej. Objął kierownictwo tej akcji generał Tokarzewski-Karaszewicz. Wielu oficerów z podległych mi oddziałów weszło w jej skład – wspominał Marian Porwit. – Ze mną omawiał swoje dalsze plany ppłk. Okulicki, rozmawiałem wówczas i z płk. Sosabowskim. Życzyłem im z całej duszy powodzenia. Niestety zbyt dobrze moje nazwisko było znane Niemcom i zbyt czułem się związany z moimi podwładnymi przejściami trzech tygodni działań, ażeby odejść, a im kazać znosić gorzką dolę niewoli. Czy postąpiłem słusznie, to już ocena należy do historii.

Po kapitulacji Warszawy znalazł się w niewoli jenieckiej, w której przebywał aż do 1945 roku.

Po wyzwoleniu z niewoli znalazł się Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W listopadzie 1946 roku wrócił do Polski i podjął pracę w wydawnictwach książkowych. Zasłynął wydaniem wspomnień z września 1939 roku, a pod koniec życia wydał spis przeżyć z całego życia. Zmarł w Warszawie 26 kwietnia 1988 roku.

sa

Korzystałem ze wspomnień pułkownika Mariana Porwita: M. Porwit, Spojrzenia przez moje życie, Warszawa 1986.

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stefan Starzyński – prezydent, który poświęcił życie dla stolicy

Ostatnia aktualizacja: 27.10.2019 07:01
– Mógł uciec, nawet miał rozkaz opuszczenia miasta razem z rządem, ale tego nie uczynił. Został do końca. To jest wzór odpowiedzialności za funkcje, które mu w zaufaniu zostały powierzone – powiedziała rzeźbiarka, prof. Ludwika Nitschowa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Przewrót majowy – o krok od wojny domowej

Ostatnia aktualizacja: 12.05.2019 06:45
12 maja 1926 roku Marszałek Józef Piłsudski żądał ustąpienia rządu Wincentego Witosa. Spotkał się w tej sprawie z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na moście Poniatowskiego w Warszawie. Tego samego dnia wybuchły uliczne walki.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Walerian Czuma - dowódca obrony Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 24.12.2017 06:00
- Do najcięższych przeżyć, jakie miałem w mym życiu wojskowym, należą chwile, które przeżyłem w pamiętnych dniach września 1939 roku - wspominał gen. Czuma. Ze swojego zadania wywiązał się najlepiej, jak mógł biorąc pod uwagę szczątkowe siły, jakimi dysponował.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wacław Lipiński - głos walczącej Warszawy

Ostatnia aktualizacja: 04.04.2019 08:15
W czasie kampanii wrześniowej pełnił funkcję szefa propagandy Dowództwa Obrony Warszawy. Codziennie nadawał komunikaty radiowe o sytuacji na froncie. Ponadto starał się instruować ludność, jak należy zachować się wobec nalotów i bombardowań artyleryjskich. Próbował podnosić morale mieszkańców Warszawy i przeciwdziałać panicznym nastrojom i fali szpiegomanii.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Juliusz Rómmel - przeżył swoją epokę

Ostatnia aktualizacja: 03.09.2019 06:02
- We wrześniu 1939 roku nie miał cienia swojej charyzmy, dynamiki i umiejętności dowodzenia z czasów wojny 1920 roku. Był pewnym anachronizmem na polu bitwy – mówił dr Janusz Osica na antenie Polskiego Radia.
rozwiń zwiń