X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
x
x
Historia

Joseph Roth. Kronikarz upadku C. K. monarchii

Ostatnia aktualizacja: 02.09.2020 05:45
Jako Żyd urodzony na przełomie wieków na wschodniej rubieży Austro-Węgrzech, stał się świadkiem - a także uczestnikiem - burzliwych przemian w Europie oraz napięć politycznych, klasowych i etnicznych. Opisał wszystko, co widział, co usłyszał i co utracił.
Joseph Roth
Joseph RothFoto: domena publiczna

2 września 1894 roku urodził się Joseph Roth, austriacki pisarz i dziennikarz pochodzenia żydowskiego, autor takich powieści jak "Hotel Savoy", "Hiob" i "Marsz Radetzky'ego", a także wielu opowiadań, esejów i artykułów prasowych.

Posłuchaj
36:50 Dwojka Rozmowy po zmroku 02.01.mp3 Elżbieta Jogałła i Paweł Krzak opowiadają o życiu i twórczości Josepha Rotha (PR, 2.01.2014)

Człowiek z tygla

Przyszedł na świat jako Moses Joseph Roth w najdalej na wschód wysuniętej części imperium austro-węgierskiego, w leżącym nieopodal Lwowa miasteczku Brody, zamieszkałym - obok Polaków i Ukraińców - przez największą w Galicji społeczność Żydów (70 procent ludności). Mit habsburskiej monarchii i żydowskie pochodzenie stały się później dominującymi wątkami jego bogatej twórczości literackiej i dziennikarskiej.

Wychowany w wielokulturowym środowisku Galicji Roth znał zarówno język polski, jak i język niemiecki. W niemieckim gimnazjum w Brodach część zajęć prowadzono po polsku. Z czasów szkolnych zachował się nawet jego wiersz napisany w naszym języku. Sam Roth tak podsumował swoje związki z polszczyzną: "moja znajomość polskiego sięga z Brodów po Kraków".

Zdawszy maturę w rodzinnym mieście, Roth wyjechał do Lwowa studiować filozofię, potem zaś do Wiednia, by poświęcić się germanistyce. Zaprzyjaźnił się tam z polskim pisarzem Józefem Wittlinem, autorem m.in. powieści "Sól ziemi". Wspólnie z nim w 1916 roku przerwał studia i wstąpił do armii austriackiej. Walczył jako ochotnik służby prasowej na wschodnim froncie I wojny światowej.

Jej koniec stał się zarazem końcem imperium Austro-Węgier. Po latach Roth wyznał: "moim najsilniejszym przeżyciem była wojna i zagłada ojczyzny, jedynej, jaką miałem".

Posłuchaj
36:54 Dwójka Ćwiczenia z myślenia 22.06.2014.mp3 O twórczości Josepha Rotha z prof. Barbarą Surowską rozmawia Witold Malesa (PR, 22.06.2014)

Sukcesy i katastrofy

Od 1918 roku Roth pracował jako dziennikarz, najpierw w Wiedniu, a potem w Berlinie. Pisał dla lewicowych gazet, gdzie, wykorzystując grę słów, podpisywał się jako "Der rote Joseph" ("Czerwony Joseph"). Swoją fascynację komunizmem poddał jednak rewizji po kilku podróżach służbowych do Rosji. Według źródeł był najlepiej opłacanym dziennikarzem w swoim czasie. Dostawał markę od linijki tekstu.

W 1922 roku ożenił się z piękną Friederike Reichler, a niebawem jego pierwsza powieść "Sieć pajęcza" zaczęła ukazywać się w prasie. Świetną passę przerwała straszna diagnoza - niedługo po ślubie Friederike zachorowała na schizofrenię. Cierpiała na nią przez resztę życia, lecząc się w sanatoriach. Pisarz wydawał wprawdzie kolejne świetne książki, m.in. "Hotel Savoy" (1924), "Hiob" (1930), "Marsz Radetzky’ego" (1932) i "Krypta Kapucynów" (1938), zarazem jednak pogrążył się w kryzysie psychicznym, a ten z kolei wpędził go w ciężki alkoholizm.

W 1933 roku przyszła kolejna zła wiadomość: Hitler objął władzę w Niemczech. Jako znany żydowski dziennikarz Joseph Roth emigrował do Paryża. Kryzys pogłębiał się. Pisarz przenosił się z hotelu do hotelu i pił, ale nie przestawał pisać. Jeden z ostatnich jego utworów - opowiadanie "Legenda o świętym pijaku" - to swoiste pokłosie doświadczeń choroby alkoholowej.

27 maja 1939 roku Joseph Roth zmarł w wyniku zapalenia płuc. Pochowano go na podparyskim cmentarzu w Thiais. Umarł tuż przed rozpoczęciem koszmaru II wojny światowej. Ofiarą nazistowskiego szaleństwa stała się jednak jego żona. Została zamordowana przez Niemców w ramach Akcji T4, jako jedna z setek tysięcy chorych psychicznie i niepełnosprawnych osób, uznanych przez hitlerowskich ideologów za "życie niewarte życia".

mc

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Joseph Conrad - człowiek trzech kultur

Ostatnia aktualizacja: 03.08.2020 05:55
3 sierpnia 1928 roku zmarł w Anglii Józef Teodor Konrad Korzeniowski, syn polskich patriotów i wielki pisarz angielski znany później jako Joseph Conrad. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Adolf Hitler zapowiada eksterminację Żydów – zlekceważone słowa

Ostatnia aktualizacja: 30.01.2020 06:00
Hitler jeszcze przed wybuchem II wojny światowej zapowiadał "zniszczenie rasy żydowskiej w Europie". Na najwyższym szczeblu nazistowskiej władzy "ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej" zostało ustalone na początku 1942 roku na konferencji w Wansee.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Isaac Bashevis Singer. Cząstka Warszawy pozostała w nim na zawsze

Ostatnia aktualizacja: 24.07.2020 05:45
29 lat temu, 24 lipca 1991 roku zmarł Isaac Bashevis Singer, pisarz, laureat Literackiej Nagrody Nobla z 1978 roku. Po wyjeździe z Polski w 1935 roku już nigdy do niej nie powrócił. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Galicja jak Teksas? To możliwe. Kiedyś polski przemysł naftowy był potęgą

Ostatnia aktualizacja: 31.07.2020 05:56
Zasługą Polaków jest nie tylko stworzenie pierwszej na świecie lampy naftowej, ale także pionierskie osiągnięcia w wydobyciu ropy naftowej. Na przełomie XIX i XX wieku znajdująca się pod austriackim zaborem Galicja była jednym z głównych eksporterów tego surowca.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Julian Stryjkowski. Piewca "narodu, którego już nie ma"

Ostatnia aktualizacja: 08.08.2020 05:45
– Cel, jaki postawiłem sobie w swoim pisarstwie, to uratowanie pamięci narodu, postawienie, wedle moich skromnych sił, pomnika dla narodu, który zginął – mówił Julian Stryjkowski w Polskim Radiu w 1975 roku.
rozwiń zwiń