X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Jerzy Pomianowski. Telefony komórkowe, Sołżenicyn i Witkacy

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2021 05:50
Jerzy Pomianowski był człowiekiem, który prawdziwie doświadczył XX wieku. Urodzony tuż po I wojnie światowej wybitny znawca i tłumacz rosyjskiej literatury zdążył poznać Witkacego i Gombrowicza, zostać ofiarą totalitaryzmów oraz fanem nowinek technologicznych.
Jerzy Pomianowski po uhonorowaniu Nagrodą im. Jerzego Giedroycia, przyznawaną za działalność na rzecz polskiej racji stanu. Warszawa 9 listopada 2006
Jerzy Pomianowski po uhonorowaniu Nagrodą im. Jerzego Giedroycia, przyznawaną za działalność na rzecz polskiej racji stanu. Warszawa 9 listopada 2006Foto: PAP/Andrzej Wiktor

Jerzy Pomianowski urodził się sto lat temu. Był pisarzem, eseistą i tłumaczem literatury. Blisko współpracował z Jerzym Giedroyciem, który namówił go do przetłumaczenia "Archipelagu GUŁag" Aleksandra Sołżenicyna. Całą złożoność postaci Pomianowskiego znakomicie oddają słowa pisarki Sylwii Frołow.

– Pan profesor fascynował się technologią, nowymi gadżetami technicznymi, kupował najnowocześniejsze telefony, dyktafony, radia. I zawsze sobie uświadamiałam, że przecież to jest ten sam człowiek, który przed wojną znał Witkacego, Gombrowicza, Schulza – powiedziała w audycji Polskiego Radia z 2017 roku. – Ja mówiłam, że pan profesor to jest żywa antologia literatury polskiej i rosyjskiej XX wieku.

Posłuchaj
27:38 jerzy pomianowski___v2017015236_tr_0-0_143243956ce01069[00].mp3 Audycja Doroty Gacek z cyklu "Pożegnania" poświęcona pamięci Jerzego Pomianowskiego. Zmarłego wspominali Stefan Bratkowski, Daniel Olbrychski, Michał Komar, Krystyna Kurczab-Redlich, Sylwia Frołow i Janusz Drzewucki. (PR, 2.11.2017) 

Pociągiem do Witkacego

Jerzy Pomianowski dorastał w Łodzi, w zasymilowanej rodzinie żydowskiej. Późniejsze zainteresowanie Pomianowskiego literaturą tkwi korzeniami w rodzinnych tradycjach. Jego matka była nauczycielką języka polskiego, z kolei ciotka aktorką, a stryj publicystą i tłumaczem literatury rosyjskiej.

Sam Pomianowski zadebiutował jeszcze przed ukończeniem szkoły, kiedy w 1937 roku pod pseudonimem opublikował pierwsze utwory. Rok później zdał maturę w Polskim Gimnazjum Społecznym w Łodzi. Jego nauczycielem języka polskiego był wówczas pisarz Mieczysław Jastrun, który udzielił mu wskazówek na temat warsztatu literackiego. Pomianowski już wtedy zdobył uwagę w środowiska literackiego.

– Był człowiekiem odwagi. No bo trzeba odwagi, żeby w wieku osiemnastu lat pojechać do Witkacego, przedstawić mu się i pojechać z nim do Bruno Schulza i wystraszyć Bruno Schulza – mówił o nim Michał Komar w audycji Polskiego Radia z 2017 roku.

Poznał Rosję od środka

Rozpoczął następnie studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, ale wraz z wybuchem II wojny światowej nadszedł koniec młodzieńczej niewinności dla Pomianowskiego. Uciekł na wschód w obawie przed antyżydowskimi represjami na terenach zajętych przez Niemców i znalazł się w radzieckiej strefy okupacyjnej.

– Przeżył wojnę w strasznych warunkach. Przynajmniej przez pierwsze cztery lata, jako zmobilizowany osiemnastoletni chłopiec do batalionów kopiących rowy, potem był górnikiem. Wiedział, czym jest okrucieństwo systemu i dobroć ludzka i na tych dwóch biegunach rozpoznawał Rosję – mówił Michał Komar.

Po wojnie powrócił do Polski i imał się różnych zajęć, choć przez większość czasu pracował jako dziennikarz. Był także członkiem PZPR, z którego wystąpił w 1966 roku na znak protestu przeciwko wykluczeniu Leszka Kołakowskiego z partii. Niedługo później opuścił Polskę w następstwie antysemickiej nagonki rozpoczętej w marcu 1968 roku.

Wybitny tłumacz literatury

Pomianowski wyjechał do Włoch, w których został profesorem literatury słowiańskiej. Nawiązał wówczas także współpracę z paryską "Kulturą" prowadzoną przez Jerzego Giedroycia. Pod pseudonimem Michała Kaniowskiego tłumaczył dla Instytutu Literackiego dzieła rosyjskich literatów. Przełożył na polski utwory Antona Czechowa, Lwa Tołstoja, Warłama Szałamowa, Michaiła Hellera, Andrieja Sacharowa, Michaiła Bułhakowa, Jewgienija Szwarca czy Izaaka Babla.

Najbardziej zasłynął jednak z przetłumaczenia "Archipelagu GUŁag" Aleksandra Sołżenicyna. Przy tej okazji rozpoczął także swoją współpracę z Radiem Wolna Europa.

– Pewnego dnia w mieszkaniu naszym zadzwonił telefon i nie kto inny tylko Giedroyc powiedział mi równie komendanckim tonem, że odtąd będę musiał wysyłać tłumaczenia nie co tydzień, jak to robiłem, ale codziennie. I że trzeba to robić na bieżąco dlatego, że pewna rozgłośnia będzie nadawać kolejną książkę Sołżenicyna, mianowicie "Archipelag GUŁag" – wspominał na antenie Polskiego Radia.

Posłuchaj
28:52 klub rwe - spotkanie z profesorem jerzym pomianowskim___4835_03_i_tr_0-0_99846306ce039fa[00].mp3 Wspomnienia Jerzego Pomianowskiego w audycji Aliny Grabowskiej z cyklu "Klub RWE". (PR, 7.12.2003) 

Jerzy Pomianowski w 1994 roku powrócił do Polski i dalej był aktywny literacko. W 1999 roku założył rosyjskojęzyczne czasopismo „Nowaja Polsza”, które do dzisiaj pozostaje miejscem dialogu polsko-rosyjskiego. Sam Pomianowski był zresztą jednym z najważniejszych w Polsce znawców Europy Wschodniej. Zmarł 29 grudnia 2016 roku w Krakowie.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Józef Czapski. Świadek Katynia, malarz, pisarz

Ostatnia aktualizacja: 12.01.2021 06:00
Do 1941 roku był więźniem sowieckiego obozu w Starobielsku. Cudem uniknął rozstrzelania. Po zwolnieniu, na rozkaz gen. Władysława Andersa szukał polskich oficerów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Proces taterników - skazani za "Kulturę"

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2020 05:50
"Wejście w porozumienie z obcą organizacją w celu działania na szkodę państwa polskiego" – tak brzmiał zarzut wobec osób, które przez zieloną granicę polsko-czechosłowacką przemycały wydawnictwa paryskiego Instytutu Literackiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Po prostu Redaktor". Jerzy Giedoryc i paryska "Kultura"

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2020 05:40
- Każde pismo tego typu jest pismem danego redaktora. Pismo to jest człowiek – podkreślał w jednym z radiowych wywiadów Jerzy Giedroyc. W 20. rocznicę śmierci legendarnego wydawcy i publicysty przypominamy nagrania opowiadające o jego życiu, a przede wszystkim: o jego wyjątkowym dziele.
rozwiń zwiń