X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Henryk Ibsen. Dramatopisarz, który zmienił zasady gry

Ostatnia aktualizacja: 20.03.2021 05:35
20 marca 1828 roku urodził się Henryk Ibsen, wybitny norweski dramatopisarz. Stworzył współczesny dramat realistyczny, w którym krytykował mieszczańską moralność, zakłamanie i obłudę.
Henryk Ibsen
Henryk IbsenFoto: Wikimedia Commons/Public domain

Urodził się i wychował w mieście Skien, w bogatej rodzinie kupców należącej do miejscowej elity towarzyskiej. Miał zostać farmaceutą i przez kilka lat praktykował w aptece, ale zaczął pisać i to pochłaniało go znacznie bardziej. Jako dwudziestodwulatek debiutował swoją sztuką "Grób Hunów" w teatrze w Christianii (dawna nazwa Oslo). Następnie przez kilka lat pracował w Bergen w teatrze jako pomocnik reżysera i dramaturg, a potem został dyrektorem teatru w Oslo. Jednak to na emigracji w kolejnych latach napisał swoje największe dzieła.

Największe dzieła

Henryk Ibsen wraz z rodziną wyjechał z Norwegii w roku 1864 po kilkuletnim okresie dotkliwej biedy.

- Pierwsze fotografie Ibsena pochodzą z początku lat 60., kiedy mieszkał w Oslo, z tego najtrudniejszego momentu w jego życiu - opowiadała teatrolog Ewa Partyga w audycji Iwony Malinowskiej i Anny Lisieckiej w Polskim Radiu. - Widać tu Ibsena w obszarpanym surducie - ma dziury na rękawie. Bardzo nie lubił tego zdjęcia i starał się ukryć te dziury w obramowaniu - tłumaczyła. 

Posłuchaj
40:58 Oslo.mp3 Oslo Henryka Ibsena i Knuta Hamsuna. Audycja Iwony Malinowskiej i Anny Lisieckiej z cyklu "Miasta pisarzy". (PR, 25.04.2014)

 

Przez 27 lat, aż do 1891 roku mieszkał w wielu miastach Włoch i Niemiec. We Włoszech najpierw powstał "Brand" (1865) a już w 1867 roku zapewne najlepiej znany dramat Ibsena "Peer Gynt". Muzykę do niego napisał inny twórca norweski, kompozytor Edward Grieg. To romantyczny dramat mocno inspirowany ludowymi opowieściami, zawiera elementy i postaci baśniowe.

Niemiecki rozdział

W Niemczech Ibsen stworzył natomiast "Cesarza i Galilejczyka" (1873), które uważał za swoje główne dzieło, ale to kolejny tekst - "Nora, czyli dom lalki" (1979) -  jest ważniejszy i grany do dziś. Opowieść o tym jak konwencje i role społeczne potrafią zniszczyć rodzinę. Szczególną rolę w tej historii odgrywa tytułowa Nora, która może kojarzyć z polską odpowiedniczką, Izabelą Łęcką. Nora jednak przez trudne doświadczenie życiowe nabiera świadomości i zaczyna o sobie decydować, wychodzi z roli bezwolnej lalki, choć cała jej rodzina ponosi wysokie koszty tej zmiany.

Kiedy w 1891 roku Ibsen wrócił do Norwegii, był już uznanym dramatopisarzem i niezwykle szanowanym artystą w ojczyźnie.

- W latach 90. był największą atrakcją turystyczną Oslo - mówiła teatrolog Ewa Partyga w Polskim Radiu. - Świadczy o tym to, że w przewodniku po Norwegii wydanym przez amerykańską firmę Underwood&Underwood znalazło się zdjęcie stereoskopowe Ibsena siedzącego w swoim gabinecie i było to jedno z 5 czy 6 zdjęć Oslo - opowiadała.

Znów w domu

Po powrocie do Norwegii Ibsen nadal pisał. Powstały wtedy między innymi dramaty "Kobieta morska" (1888) oraz "Hedda Gabler" (1890). Pierwszy z tych tytułów to symboliczna historia kobiety wychowanej nad morzem, która ma przez to w dorosłym życiu niezwykłą wrażliwość i dużą potrzebę wolności. Morze miało duże znaczenie również w życiu Ibsena - zawsze wynajmował takie mieszkania, żeby mieć morze w zasięgu wzroku lub krótkiego spaceru.

- Czy Ibsen lubił Oslo - tego nie wiem - opowiadał badacz teatru, profesor Lech Sokół w Polskim Radiu. - Wiem tylko że Ibsen, kiedy wrócił z emigracji, przeżywał coś bardzo ważnego, związanego z emigracją. Najpierw czuł się Norwegiem, potem człowiekiem ogólnogermańskim, bo podróżował po Niemczech, ale kochał Włochy. Ale kiedyś powiedział: kim jestem teraz? Nie wiem. Moją ojczyzną jest morze.

az

Czytaj także

Literacka Norwegia. Spotkanie z Larsem S. Christensenem

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2015 23:00
Gościem audycji będzie norweski poeta, prozaik i scenarzysta Lars Saabye Christensen, jeden z najlepszych pisarzy skandynawskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

William Sz., twórca pandemiczny?

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2020 08:00
Arcyklasyk światowej literatury urodził się w czasie epidemii i przeżył ich co najmniej kilka. Od lat 90. XVI w. mieszkał w Londynie. Niebotyczna jak na tamte czasy liczba mieszkańców, ok. 200 tys., w połączeniu z ówczesnym stanem higieny (a raczej jej brakiem) prowokowała wciąż nowe zarazy miejskie.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Thomas Bernhard. Pierwszy krytyk Austrii

Ostatnia aktualizacja: 12.02.2021 05:45
32 lata temu, 12 lutego 1989 roku, zmarł Thomas Bernhard, austriacki pisarz, autor powieści, opowiadań i dramatów, a także poezji. Twórca równie wybitny co kontrowersyjny, swoimi obrazoburczymi sztukami i książkami wywołał w swojej ojczyźnie wiele skandali i ogólnonarodowych dyskusji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Knut Hamsun - noblista wyklęty

Ostatnia aktualizacja: 19.02.2021 05:35
69 lat temu, 19 lutego 1952 roku zmarł norweski pisarz, Knut Hamsun. Jego najbardziej znana powieść to "Głód" ale to za wydane prawie 30 lat później "Błogosławieństwo ziemi" dostał literacką Nagrodę Nobla.
rozwiń zwiń