X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

"Humanista to stan umysłu". Podróże Michela Leirisa

Ostatnia aktualizacja: 20.04.2021 05:40
- On był żywiołem, grał na wielu językach jednocześnie. Wprowadził jakąś wyższą regułę, która miesza porządki autobiografii, nauki i sztuki – mówił dr Tomasz Szerszeń o Michelu Leirisie, francuskim poecie, prozaiku i etnografie.
Michel Leiris
Michel LeirisFoto: Henri Cartier-Bresson © Fondation Henri Cartier-Bresson / Magnum Photos / Forum

Posłuchaj
50:46 podróżnicy ok.mp3 Dr Tomasz Szerszeń, autor książki "Podróżnicy bez mapy i paszportu. Michel Leiris i Documents", o Michelu Leirisie. Audycja Doroty Gacek i Piotra Kędziorka (PR, 2015)

 

20 kwietnia 1901 roku w Paryżu urodził się Michel Leiris, autor m.in. "Wieku męskiego", swoistej autobiografii napisanej po poddaniu się terapii psychoanalitycznej; "Widmowej Afryki", równie niekonwencjonalnego dziennika z podróży, czy "Nocy bez nocy" zbierających zapisy snów autora z lat 1923-1960.

Twarze i maski

Tym, co zwraca uwagę w twórczości Michela Leirisa, jest – jak mówił Tomasz Szerszeń – "bardzo radykalnie posunięte mieszanie nauki, etnografii z literatura i autobiografią". - On był etnografem, poetą, pisarzem, diarystą, kolekcjonerem sztuki i krytykiem, muzealnikiem – wyliczał gość radiowej Dwójki. Ta wielość twarzy i masek tworzy szczególny wizerunek: osoby "przełamującej podziały, które wydają nam się dane od zawsze". – Leiris pokazuje, że humanista, intelektualista to nie jest kwestia wyboru konkretnej profesji, ale to jest stan umysłu. Mamy tu wizję świata, w którym nie można się jednoznacznie zadeklarować i określić, bo to niemożliwe – zaznaczał Tomasz Szerszeń.

Między mną a Innym

Michael Leiris nieustająco zmieniał swój kontekst. Początkowo funkcjonował w środowisku surrealistycznym, po wojnie był kojarzony z tematyką antykolonialną, po wczesnym rozstaniu z poezją wrócił jako pisarz, wreszcie: został podchwycony przez artystów wizualnych. To niezdefiniowanie Michela Leirisa było objawem jego nieustannego poszukiwania: prawdy o sobie i prawdy o Innym.

- Ta fascynacja innością jest charakterystyczna dla pokolenia Michela Leirisa. Było to pierwsze pokolenie artystów, intelektualistów, antropologów, które bardzo mocno podkreślało to zauroczenie - tłumaczył Tomasz Szerszeń. - Inny stał się jednak dla wielu pisarzy trochę fetyszem. Tymczasem u Leirisa to nie jest tylko powierzchowna fascynacja, to coś więcej.

Piętrowość kultury

Autor "Widmowej Afryki" szukał głębszych sensów tego, co nieoswojone i na pozór obce. Wiązało się to u niego z krytyką europocentryzmu, scjentystycznego sposobu widzenia rzeczywistości. Owo odrzucenie naukowego paradygmatu objawiało się u Leirisa między innymi w "rehabilitacji sprzeczności" – ponieważ pełne poznanie nie jest do końca możliwie.

Kluczowe dla twórczości Michela Leirisa były jego podróże: do Afryki czy na Haiti. – On stworzył podstawy mówienia o świecie afrykańskim i świecie kreolskim. Interesował się społecznościami, w których mieszały się religie i tradycje. Fascynowała go piętrowość kultury - opowiadał Tomasz Szerszeń.

W badaniach etnograficznych interesowały Leirisa "sekrety i przemilczenia". Zajmował się choćby językiem ludów sudańskich czy etiopskim kultem zâr.

***

Czytaj także:

***

Zmarły w 1990 roku Michel Leiris stanowił przeciwieństwo choćby autorytarnego Sartre'a. Leiris nie był guru, nie stworzył żadnej szkoły, ale był otwarty na dyskusję, miał zdolność dialogu.

A wśród tych wielu jego twarzy i masek może najbliższą była mu rola tego, który jest w nieustannym ruchu. – Był podróżnikiem – przypominał w radiowej audycji Tomasz Szerszeń. - Mimo że wiedział, iż podróż łączy się z rozczarowaniem, bo po niej nigdy nie wracamy tacy sami. Czasami nie tacy, jacy chcieliśmy wrócić.

jp

Czytaj także

Jean-Luc Nancy i dekonstrukcja

Ostatnia aktualizacja: 05.12.2020 23:00
"Człowiek jest najbardziej przerażającym oraz niosącym zamęt technikiem" - napisał w zakończeniu książki "Intruz" Jean-Luc Nancy. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Po co nam prawda?

Ostatnia aktualizacja: 03.01.2021 01:00
Czym jest prawda i po co nam ona w dzisiejszym świecie? Nad tym zastanawialiśmy się razem z gościem audycji - dr. Marcinem Bogusławskim, filozofem z Uniwersytetu Łódzkiego.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Życie sztuką. Spotkanie z Mariuszem Wilczyńskim

Ostatnia aktualizacja: 28.02.2021 10:00
Jest oczywiste, że życie i sztuka przenikają się nawzajem. W przypadku niektórych dzieł jednak ów związek wydaje się nadzwyczaj ścisły. Z całą pewnością można do nich zaliczyć film "Zabij to i wyjedź z tego miasta".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Co o kulturze mówią jej tabu?

Ostatnia aktualizacja: 14.03.2021 10:00
W audycji "Rachunek myśli" zastanawialiśmy się razem z naszym gościem - prof. Andrzejem Lederem, jakie znaczenie dla kultury ma tabu.
rozwiń zwiń