X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Proces brzeski - odcięta głowa opozycji

Ostatnia aktualizacja: 13.01.2019 07:00
- Piłsudski mając alternatywę: demokracja lub zagrożenie niepodległości, którym mogło skutkować to, co się działo w Polsce, wybrał uderzenie w ład demokratyczny. Nie ulega wątpliwości, że aresztowanie, proces i traktowanie więźniów odbiegało od standardów demokratycznych - ocenia historyk dr Rafał Habielski.
Audio
  • Proces brzeski - audycja na temat politycznego procesu sądowego przywódców Centrolewu, przeprowadzonego w latach 1931-1932
Ława oskarżonych podczas procesu brzeskiego, foto: wikipediadomena publiczna
Ława oskarżonych podczas procesu brzeskiego, foto: wikipedia/domena publiczna

13 stycznia 1932 roku ogłoszono wyroki w procesie przywódców Centrolewu. Był to jeden z najgłośniejszych procesów politycznych II Rzeczpospolitej.

Kilkunastu posłów antysanacyjnej opozycji aresztowano we wrześniu 1930 roku, po rozwiązaniu Sejmu i wygaśnięciu ich immunitetu. Jako powód zatrzymania podano przestępstwa kryminalne, takie jak: kradzieże, oszustwa i przywłaszczenia. Wśród zarzutów politycznych wymieniono m.in.: strzały do policji, nawoływanie do gwałtu i nieposłuszeństwa władzom, wystąpienia antypaństwowe.

Źle się dzieje w polskiej demokracji

- Do opinii publicznej przedostawały się informacje nie tylko o trybie i bezprawnym charakterze aresztowań, ale także o brutalnym traktowaniu oskarżonych, którzy zostali przewiezieni do twierdzy wojskowej w Brześciu nad Bugiem. Ten fakt nie był przypadkowy: to miejsce budzi grozę - mówi dr Rafał Habielski.

Sprawę od samego początku żywo komentowała prasa opozycyjna. Dochodziło do licznych protestów przeciwko trybowi aresztowania, bezzasadności zarzutów oraz traktowaniu więźniów. Przyłączyli się do nich m.in. pisarze: Antoni Słonimski i Maria Dąbrowska. Z takim rozwiązywaniem problemów nie zgadzały się także osoby, które identyfikowały się z polityką Józefa Piłsudskiego. Uznawały one, że to, co się w Polsce dzieje, jest groźne z punktu widzenia stabilności wewnętrznej państwa, ale absolutnie nie usprawiedliwia skali represji i stosunku do ludzi postawionych w stan oskarżenia, którzy na takie postępowanie nie zasługiwali.

“Powyższe fakty niespotykane w świecie cywilizowanym musimy uznać za hańbę XX wieku, musimy je potępić ze stanowiska ludzkości. Musimy je ocenić jako ciężką krzywdę wyrządzoną Polsce. Brześć hańbi imię Polski w Europie" – pisali profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego w liście otwartym do swego kolegi posła prof. Adama Krzyżanowskiego.

Wszyscy zostali skazani

Wyroki ogłoszono 13 stycznia 1932 roku. Wśród skazanych znaleźli się między innymi: trzykrotny premier Wincenty Witos, Władysław Kiernik, Norbert Barlicki i Herman Lieberman. Proces sądowy przywódców Centrolewu – sojuszu partii centrowych i lewicowych, zawiązanego w celu zwalczania rządów obozu Józefa Piłsudskiego – toczył się od 26 października 1931 do 13 stycznia 1932 roku.

Większość aresztowanych skazano na kary od 1,5 roku do 3 lat więzienia. Kilku z nich skazano dodatkowo na kary grzywny. Byli wśród nich politycy: Polskiej Partii Socjalistycznej – Stanisław Dubois i Adam Ciołkosz; Stronnictwa Ludowego Piast – Wincenty Witos i Władysław Kiernik; Stronnictwa Ludowego "Wyzwolenie" i Stronnictwa Chłopskiego. Po krótkim czasie większość skazanych została przedterminowo zwolniona, a po wybuchu II wojny światowej, w październiku 1939 roku wszystkich objęła amnestia.

Kwestia rehabilitacji skazanych w procesie brzeskim była przedmiotem wielu interpelacji poselskich podczas V i VI kadencji Sejmu RP. Po raz pierwszy taki wniosek złożyli posłowie PSL w 2005 roku. Prokuratura uznała za możliwe kasację wyroku na korzyść skazanych, jednak uzależniła to od odnalezienia akt tej sprawy. W późniejszych latach posłowie PSL jeszcze kilkakrotnie składali interpelacje w tej sprawie.

mk

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Kazimierz Sosnkowski - "Szef Komendanta"

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2018 06:01
19 listopada 1885 urodził się Kazimierz Sosnkowski, szef sztabu I Brygady Kadrowej, generał, który po śmierci gen. Władysława Sikorskiego został Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Piskor - zapomniany adiutant Piłsudskiego

Ostatnia aktualizacja: 22.03.2015 06:00
Był oficerem Legionów Polskich i najbliższym współpracownikiem Piłsudskiego. 64 lata temu w Londynie zmarł gen. Tadeusz Piskor.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ciemna karta II RP

Ostatnia aktualizacja: 26.10.2012 06:00
26 października 1931 w Warszawie rozpoczął się tzw. proces brzeski. Byłych posłów oskarżono o przygotowanie zamachu stanu mającego na celu obalenie władzy. Żaden z nich nie przyznał się do winy.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kajetan Dzierżykraj-Morawski – polityczny outsider

Ostatnia aktualizacja: 02.11.2013 06:00
- Nie znosił i nie rozumiał typowego w Polsce zacietrzewienia, organicznej niezdolności do współpracy ludzi różnych przekonań, i niechęci do zrozumienia stanowiska politycznego przeciwnika – wspomina byłego ambasadora Polski jego współpracownik Władysław Wolski.
rozwiń zwiń