more_horiz
Historia

Najsłynniejsze hasło PRL - "Pomożecie?"

Ostatnia aktualizacja: 25.01.2015 06:00
- Nie mamy innego celu, jak ten któryśmy zadeklarowali: rozwijać kraj, umacniać socjalizm, poprawić warunki życia ludzi pracy. Jeśli nam pomożecie, to sądzę, że ten cel uda nam się wspólnie osiągnąć - mówił I sekretarz KC PZPR, Edward Gierek.
Audio
  • Edward Gierek: "To jak, pomożecie?"
  • Całe przemówienie Edwarda Gierka na spotkaniu ze stoczniowcami w Gdańsku 25 stycznia 1971 roku
I sekretarz KC PZPR Edward Gierek, foto: PAPJanusz Uklejewski
I sekretarz KC PZPR Edward Gierek, foto: PAP/Janusz Uklejewski

Podczas spotkania Edwarda Gierka ze stoczniowcami w Gdańsku 25 stycznia 1971 roku padły pamiętne słowa I sekretarza KC PZPR.

Trybuna Ludu z 27 stycznia 1971 roku w artykule "Otwarta rozmowa" przytacza atmosferę, w jakiej zostały one wypowiedziane:

I warto jeszcze powiedzieć o końcowej części wystąpienia Edwarda Gierka w Gdańsku i reakcji na nią zebranych tam przedstawicieli załogi. I Sekretarz KC jeszcze raz apelując o zaufanie, wiarę, pomoc i lepszą pracę zwrócił się do robotników ze słowami:

- Możecie być przekonani, że my wszyscy jesteśmy ulepieni z tej samej gliny i nie mamy innego celu, jak ten któryśmy zadeklarowali: rozwijać kraj, umacniać socjalizm, poprawić warunki życia ludzi pracy. Jeśli nam pomożecie, to sądzę, że ten cel uda nam się wspólnie osiągnąć. No, więc jak – pomożecie? W tym momencie na sali rozległy się burzliwe oklaski.

Reakcja stoczniowców na pojednawcze przemówienie, pełne zapewnień o chęci współpracy komunistycznej władzy z narodem była rządzącym bardzo na rękę. Potraktowana została jak swoiste votum zaufania. Propaganda PRL wykorzystała to zdarzenie. Gierek kreowany był na dobrego gospodarza, przywódcę otwartego na głos społeczeństwa.

Mimo pozytywnej odpowiedzi na wezwanie I sekretarza, trwające wtedy w Szczecinie strajki szybko rozszerzyły się na inne polskie miasta, a w połowie lutego objęły już cały kraj. W rezultacie władze odwołały ogłoszoną w grudniu podwyżkę na mięso i wróciły do cen sprzed 13 grudnia 1970.

I sekretarz KC PZPR

Edward Gierek wówczas od niedawna stał na czele partii. W grudniu 1970, w trakcie masakry robotników na Wybrzeżu Gierek, m.in. z Wojciechem Jaruzelskim i Stanisławem Kanią, odegrał czołową rolę w "pałacowym przewrocie", który obalił Gomułkę. Został I sekretarzem KC PZPR.

Historyk prof. Andrzej Friszke podkreśla, że od początku sprawowania urzędu I sekretarza, Gierek wprowadził nowy, nieznany dotąd w PRL-u styl prowadzenia polityki. Odznaczał się kulturą i prezencją raczej polityka świata zachodniego niż komunistycznego. Profesor dodaje, że jego sposób bycia i wystąpienia w grudniu 1970 roku, kiedy jeszcze lała się krew na Wybrzeżu, uspokajały nastroje. Ponadto Gierek zadeklarował, że nie pozwoli by w razie jakichkolwiek protestów społecznych strzelano do robotników.

Zarazem jednak, mimo aury polityka z innego świata, Edward Gierek pozostawał przywódcą państwa totalitarnego. Nadal była to władza bardzo autorytarna, która potrafiła uciekać się do represji, często bardzo brutalnych. Przykładem są zdarzenia, które miały miejsce po czerwcu 1976 roku. Urządzano wtedy robotnikom tak zwane "ścieżki zdrowia". Jeżeli ówczesna władza chciała kogoś dosięgnąć, to znajdowała środki by takiego człowieka pacyfikować i utrudniać mu życie.

Edward Gierek próbował poprawić standard życia Polaków, dlatego jego epoka przez wielu wspominana jest jako czas względnego dobrobytu. Rozwój gospodarczy był jednak oparty na pożyczkach, a koszty życia na kredyt okazały się ogromne. Kłopoty zaczęły się już w połowie lat 70. Od 1976 roku wprowadzono kartki na cukier, jednocześnie występowały coraz większe problemy z zakupem innych towarów, głównie mięsa i jego przetworów. W 1980 roku polski dług osiągnął poziom ponad 20 miliardów dolarów i ówczesna gospodarka nie była w stanie sobie poradzić z jego spłatą.

Upadek

Kłopoty ekonomiczne, fala strajków w lipcu i sierpniu 1980 oraz powstanie NSZZ "Solidarność" doprowadziły do zakończenia rządów Gierka. Jeszcze przed podpisaniem porozumień sierpniowych oficjalne komunikaty prasowe podawały, że Edward Gierek przekazał tymczasowo władzę Stanisławowi Kani ze względu na chorobę serca i konieczność hospitalizacji.

6 września 1980 roku, na VI Plenum PZPR formalnie zdecydowano o odebraniu Gierkowi stanowiska I Sekretarza KC PZPR i wybrano na jego miejsce Stanisława Kanię. 2 grudnia 1980 roku został on usunięty z Komitetu Centralnego PZPR, a następnego roku z partii.

mk

Czytaj także

Jerzy Eisler: Rozwój na kredyt, czyli epoka Gierka

Ostatnia aktualizacja: 04.12.2011 16:08
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dlaczego kat AK nie został I sekretarzem?

Ostatnia aktualizacja: 12.12.2012 07:00
- Ta postać zupełnie nie poddaje się jednoznacznym ocenom. Zatwardziały wróg oraz kat Armii Krajowej w czasach kiedy był szefem Urzędu Bezpieczeństwa w Łodzi. I człowiek, który po roku 1964 zrobił bardzo wiele dla rehabilitacji żołnierzy AK - słyszymy w komentarzu profesora Pawła Wieczorkiewicza.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Naród z partią, partia z narodem

Ostatnia aktualizacja: 20.12.2012 07:00
- Zwracam się do Was w imieniu partii, zwracam się z gorącym apelem do wszystkich polskich robotników, do wszystkich ludzi pracy! Wyciągnijmy razem wnioski z bolesnych doświadczeń ostatniego tygodnia - mówił w swym pierwszym wystąpieniu nowy przywódca PZPR, Edward Gierek.
rozwiń zwiń