more_horiz
Historia

Traktat w Verdun kładł podwaliny pod powstanie europejskich monarchii

Ostatnia aktualizacja: 10.08.2022 05:35
Imperium Karola Wielkiego nie przetrwało dwóch pokoleń. Na jego zgliszczach powstały trzy państwa, które dotrwały do dzisiaj. 
Grafika przedstawiająca traktatu w Verdun.
Grafika przedstawiająca traktatu w Verdun. Foto: Ken Welsh / Zuma Press / Forum

10 sierpnia 843 zawarty został Układ w Verdun, na mocy którego wnukowie Karola Wielkiego dzielili jego państwo na trzy monarchie, z których w przyszłości powstać miały Francja, Niemcy i Włochy. 

Koniec karolińskiego uniwersalizmu

Erozja imperium zaczęła się tuż po śmierci Karola. Syn i następca cesarza, Ludwik Pobożny, zmuszony był walczyć o władzę z własnymi synami, którzy wykorzystywali sprawnie tendencje odśrodkowe w państwie. 

- W roku 840 nagła śmierć Ludwika Pobożnego, już poprzednio w sposób trudny i krwawy mierzącego się ze swoimi synami i z przedstawicielami wielkich rodów arystokratycznych monarchii karolińskiej, doprowadziła do pierwszego podziału cesarstwa - wskazywał prof. Tadeusz Rosłanowski w audycji "Kronika dwóch tysiącleci".


Posłuchaj
03:14 Verdun - Kronika dwóch tysiącleci.mp3 Jak doszło do zawarcia Traktatu w Verdun - wypowiedź prof. Tadeusza Rosłanowskiego. Fragment audycji Andrzeja Sowy i Wojciecha Dmochowskiego z cyklu "Kronika dwóch tysiącleci". (PR, 1.03.2000)

 

Natychmiast po śmierci ojca, koronowany jeszcze za życia Ludwika jego najstarszy syn Lotar I przystąpił do walki z młodszymi braćmi Ludwikiem Niemieckim i Karolem Łysym. 

- Obaj oni, w odróżnieniu od Lotara, próbowali opierać się nie na przebrzmiałej już wówczas idei uniwersalistycznej lecz na tworzących się tworach "narodowych" - 

Do decydującego starcia między braćmi doszło 20 czerwca 841 pod Fontenoy. Bitwa nie była co prawda rozstrzygająca, ale pokazała dysproporcję sił między Lotarem i jego braćmi. Cesarz nie mógł pozwolić sobie na wydanie walnej bitwy bez ryzyka całkowitej klęski. Rozwiązanie trudnej sytuacji mogły przynieść tylko działania dyplomatyczne, zwłaszcza, że młodsi Karolingowie opanowali stołeczny Akwizgran i zawarli w 842 roku porozumienie w Strasburgu potwierdzające ich dalszą współpracę. 

Początek trzech królestw

Ludwikowi przypadła wschodnia część państwa, rozciągająca się  między Renem i Łabą - w przyszłości powstać tu miały Niemcy. Karol zawładnął zachodnią częścią państwa, z jego domeny wykształciło się królestwo Francji. 

Lotar, który zachowywał tytuł cesarski, miał rządzić w państwie, które obejmowało pas ziemi środkowej i północnej Italii, przez Prowansję, Burgundię, Alzację aż po Niderlandy. 

- Państwo miało być, pod rządami Lotara I, w teorii łącznikiem pomiędzy pozostałymi monarchiami - wskazywał prof. Tadeusz Rosłanowski.


Podział imperium karolińskiego w Verdun.  Podział imperium karolińskiego w Verdun.

Władcy zobowiązywali się ponadto do odbywania zjazdów w celu wspólnego ustalania kierunków polityki. Dalszemu rozdrobnieniu uległa, po jego śmierci i na mocy testamentu władcy, monarchia Lotara I, jednak układ z Verdun okazał się trwały w tym sensie, że już nigdy nie doszło do zjednoczenia imperium Karola Wielkiego. 

bm