more_horiz
Historia

Zamach w Sarajewie - początek europejskiego samobójstwa

Ostatnia aktualizacja: 28.06.2022 05:45
Zamach na austriackiego następcę tronu arcyksięcia Franciszka Ferdynanda Habsburga 28 czerwca 1914 roku uznawany jest za bezpośrednią przyczynę wybuchu pierwszej wojny światowej.
Zamach w Sarajewie - fragment pierwszej strony gazety La Domenica del Corriere z 1914 roku
Zamach w Sarajewie - fragment pierwszej strony gazety La Domenica del Corriere z 1914 roku Foto: Wikimedia Commons

Tego dnia arcyksiążę Franciszek Ferdynand Habsburg wraz z towarzyszącą mu małżonką wyjeżdżali z dworca miejskiego samochodem. Trasa przejazdu była publicznie podana do wiadomości kilka dni wcześniej.

Zamachowców było siedmiu. Mieli 6 bomb i 4 pistolety. Pierwszy zamachowiec rzucił bombę w kierunku samochodu, którym jechał arcyksiążę. Bomba wybuchła po 12 sekundach i raniła adiutanta księcia. Orszak pojechał dalej i po oficjalnych uroczystościach, arcyksiążę zapytał szefa żandarmów, czy będą jeszcze jakieś bomy wybuchały, czy może jechać dalej.


Posłuchaj
20:34 jak to było naprawdę w sarajewie____17377_tr_2-2_986932879d21ec6[00].mp3 Audycja "Jak to naprawdę było w Sarajewie". (PR, 25.04.1967)

 

Tego samego dnia po zakończeniu uroczystości, gdy książę wraz z małżonką znowu przemieszczali się samochodem, auto zwalniając na zakręcie, mijało kolejnego spiskowca, który nie chciał ryzykować postrzału postronnych osób. Drugi ze znajdujących się przypadkowo przy drugim przejeździe arcyksięcia zamachowiec, Gawriło Princip, oddał strzały w kierunku pary arcyksiążęcej. Oboje zginęli.

18-letni Princip został ujęty bezpośrednio po zamachu, a podjęta przez niego próba samobójstwa nie powiodła się. W procesie w Sarajewie w 1914 roku został skazany na 20 lat ciężkiego więzienia - ze względu na młody wiek nie mógł zostać skazany na śmierć. W grudniu 1914 został osadzony w twierdzy w Terezinie wraz z dwoma członkami nacjonalistycznej serbskiej organizacji "Czarna Ręka" skazanymi za zamach w Sarajewie. Zmarł w celi na gruźlicę 28 kwietnia 1918.

Po zamachu Austro-Węgry chciały przeprowadzić śledztwo na terenie Serbii (był to jeden z punktów postawionego Serbii ultimatum), jednak władze Serbii nie udzieliły na to zgody. 28 lipca 1914 Austro-Węgry wypowiadają Serbii wojnę, co rozpoczyna działanie "zasady domina". Kolejne kraje, związane umowami, przystępują do wojny, nazwanej potem Wielką Wojną.

im