X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Marian Falski - twórca ponadczasowego elementarza

Ostatnia aktualizacja: 08.10.2019 08:01
45 lat temu, 8 października 1974 zmarł Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czytać i pisać nauczyło się wiele pokoleń Polaków. To on jest także autorem jednego z pierwszych zdań czytanych przez Polaków: "Ala ma kota". 
Audio
  • Mariana Falskiego wspominał prof. Ryszard Wroczyński w audycji Ireny Kossakowskiej pt. "O Marianie Falskim". (PR, 27.11.1974)
Marian Falski, autor Elementarza, stoi jako trzeci z lewej strony.
Marian Falski, autor "Elementarza", stoi jako trzeci z lewej strony.Foto: Wikipedia/ domena publiczna

Marian Falski przyszedł na świat w rodzinie drobnomieszczańskiej w miejscowości Nacz koło Nowogródka. Uczęszczał do szkoły powszechnej i gimnazjum w Mińsku. Na początku XX wieku podjął studia na Politechnice Warszawskiej. Podczas studiów związał się z ruchem niepodległościowym i konspiracyjnymi kręgami oświatowymi. Wziął udział w rewolucji 1905 roku jako jeden z przywódców PPS-owskiej młodzieży. W 1907 roku został aresztowany za przynależność do organizacji konspiracyjnych i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Udało mu się jednak zbiec z więzienia. Następnie wyjechał do Krakowa, gdzie podjął studia z psychologii i pedagogiki na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Kto pomógł Falskiemu uciec z więzienia? Dowiedz się tego z audycji "O Marianie Falskim".

Działacz oświatowy

W Krakowie Falski aktywnie udzielał się w kręgach nauczycielskich. Brał udział w dyskusjach dotyczących organizacji szkolnictwa w niepodległej Polsce.

- Opowiadał się za szkołą jednolicie zorganizowaną, dostępną i obowiązkową dla wszystkich dzieci. Wtedy też sformułował postulat rozbudowy powszechnie dostępnych przedszkoli – mówił prof. Ryszard Wroczyński w audycji "O Marianie Falskim".

Podczas obrad tzw. sejmu nauczycielskiego zwołanym w 1919 roku, poświęconym przyszłości oświaty, sformułował postulat posiadania wykształcenia wyższego przez nauczycieli, uważając, że jedynie na starannie wykształconym pedagogu można oprzeć nowoczesny system edukacji.

W niepodległej Polsce

Po odzyskaniu niepodległości najpierw Falski najpierw był kierownikiem, a potem dyrektorem referatu Biura Statystyki Szkolnej w Ministerstwie Oświaty. To właśnie tam zorganizował swój warsztat badawczy. Na podstawie bieżącej analizy funkcjonowania systemu oświaty, tworzył kierunki jego rozwoju. Swoimi pracami zyskał sobie powszechne uznanie wśród pedagogów.

W 1931 roku spotkał go zaszczyt ze strony Ligi Narodów. Co spotkało Falskiego ze strony tej organizacji? Posłuchaj w audycji "O Marianie Falskim".

Podczas II wojny światowej Marian Falski kontynuował swoją pracę. W warunkach okupacyjnych przygotowywał materiały dla odbudowy szkolnictwa.

- Trzeba zwrócić uwagę na to, że był on jednocześnie jednym z najznakomitszych publicystów oświatowych – dodał prof. Ryszard Wroczyński.

"Elementarz" Falskiego

Falski pozostawił po sobie bogatą spuściznę, na którą składają się liczne pracy dotyczące pedagogiki i organizacji systemu edukacji. W 1974 roku nakładem Ossolineum ukazał się zbiór jego prac. Jednak przez rzesze został zapamiętany jako autor "Elementarza" przeznaczonego do nauki pisania i czytania. Pierwsze wydanie ukazało się w Krakowie w 1910 roku. Podręcznik od razu zyskał uznanie nauczycieli i rodziców. Falski doskonalił książkę przez całe życie.

W pierwszym wydaniu "Elementarza" Falski zastosował metodę całościowego rozpoznawania wyrazów. Jednak w wyniku przeprowadzonych przez siebie badań stwierdził, że ta metoda nie jest do końca skuteczna. W kolejnej wersji zastosował metodę polegającą na stopniowej analizie wyrazów. Postanowił również ułożyć krótkie teksty z łatwych do przeczytania wyrazów, które często powtarzały się w jednym tekście. W 1920 roku opracował "Elementarz powiastkowy dla żołnierzy", który został zilustrowany licznymi obrazkami. Ponadto wprowadził tam słownictwo wojskowe takie jak np. kapral, saper, rekrut. W okresie międzywojennym pojawiły się różne wersje elementarza przeznaczone dla dzieci wiejskich i miejskich oraz cywilnych analfabetów.

"Elementarz" doczekał się kilkunastu wznowień zdobionych pięknymi ilustracjami. Kolejne wersje "Elementarza" były wydawane w Polsce jeszcze w latach 70.

- Jest to dość wyjątkowe zjawisko w karierze podręczników szkolnych. Na świecie żaden inny podręcznik szkolny nie doczekał się tylu wydań – powiedział prof. Ryszard Wroczyński.

Marian Falski zmarł 8 października 1974 roku w Warszawie.

seb

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Stefania Sempołowska – niosła kaganek oświaty

Ostatnia aktualizacja: 01.10.2019 06:00
1 października 1869 urodziła się Stefania Sempołowska, publicystka i działaczka społeczno-pedagogiczna.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Od Szkoły Rycerskiej i Komisji Edukacji Narodowej do Konstytucji 3 Maja

Ostatnia aktualizacja: 27.01.2018 14:30
"Uważam korpus kadecki za oręż przydatny jedynie interesom Imperatorowej" - tak po latach król Stanisław August Poniatowski miał ocenić krytycznie swoje dzieło - Szkołę Rycerską - w rozmowie z brytyjskim dyplomatą, hrabią Jamesem Harrisem. Dlaczego?
rozwiń zwiń