W ciągu ostatnich trzech miesięcy ceny energii gwałtownie wzrosły, zwłaszcza ceny gazu ziemnego i węgla, podczas gdy większość cen nieenergetycznych ustabilizowała się po gwałtownych wzrostach na początku roku. Niekorzystne warunki pogodowe odbiły się na wielu rynkach towarowych: niezwykle wysokie temperatury latem zwiększyły zapotrzebowanie na energię elektryczną; susze zmniejszyły podaż energii wodnej i wpłynęły na niektóre towary rolne, natomiast powodzie wpłynęły na podaż niektórych metali i węgla. Oczekuje się, że większość cen spadnie w 2022 r. w miarę zmniejszania się ograniczeń w podaży.
Ożywienie popytu na ropę
Ceny ropy naftowej kontynuowały odreagowanie po osiągnięciu najniższych poziomów w czasie pandemii COVID-19, a średnia cena ropy Brent w pierwszej połowie października wyniosła 82 USD za baryłkę, czyli znacznie powyżej poziomu sprzed pandemii. Ceny ropy naftowej wzrosły dzięki stałemu ożywieniu popytu na ropę, który obecnie jest zaledwie o 3 procent niższy od szczytowego poziomu sprzed pandemii. Produkcja również rosła wolniej niż oczekiwano, ze względu na zakłócenia w dostawach i ograniczenia mocy produkcyjnych. Ceny ropy naftowej były również wspierane przez rosnące ceny gazu ziemnego, ponieważ ropa naftowa staje się coraz bardziej konkurencyjnym substytutem w ogrzewaniu i wytwarzaniu energii elektrycznej.
Produkcja rozczarowuje
Po wzroście przez większą część roku 2021, w sierpniu i wrześniu produkcja ropy naftowej spadła. Produkcja w Stanach Zjednoczonych została zakłócona przez huragan Ida. Ograniczenia produkcji przez OPEC i jej partnerów (OPEC+) również były znacznie poniżej docelowej produkcji, głównie z powodu konserwacji i nieplanowanych przestojów w niektórych krajach w związku z ograniczeniami COVID-19, a częściowo z powodu utrzymujących się słabych inwestycji, przy czym niektóre kraje produkowały na poziomie zdolności produkcyjnych lub zbliżonym do nich.
Wykres cen surowców od 1992 roku. Źródło: MFW
Ceny gazu i węgla wystrzeliły
Ceny gazu ziemnego i węgla gwałtownie wzrosły w ostatnich miesiącach, a ceny spotowe w Europie i Azji osiągnęły rekordowe poziomy, napędzane przez odradzający się popyt i stagnację podaży. Zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosło wraz z ożywieniem gospodarczym, do czego przyczyniła się cieplejsza pogoda, która zwiększyła zapotrzebowanie na chłodzenie. Produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych również spadła w kilku krajach z powodu suszy i niskiej prędkości wiatru. Niekorzystne warunki pogodowe wpłynęły również na produkcję gazu ziemnego i węgla, a powodzie zmniejszyły produkcję węgla w kilku krajach, w tym w Chinach i Indonezji.
Stabilizacja cen surowców rolnych
Ceny surowców rolnych ustabilizowały się w trzecim kwartale, ale pozostają na najwyższym poziomie od 2013 roku. Spadki niektórych cen żywności (np. ryżu w reakcji na dobre plony w Azji Południowo-Wschodniej) zostały zrównoważone przez wyższe ceny napojów (zwłaszcza kawy z powodu mrozów w Brazylii). Po kilku latach wzrostu poniżej średniej oczekuje się, że w bieżącym sezonie upraw 2021-22 podaż zbóż i nasion oleistych wzrośnie na historyczne poziomy.
Gwałtowny wzrost cen nawozów
Wzrost cen energii, zwłaszcza węgla i gazu ziemnego, spowodował gwałtowny wzrost kosztów środków produkcji rolnej, w tym nawozów, które od stycznia wzrosły o ponad 55 procent. Wysokie ceny energii zmusiły niektóre firmy chemiczne do wstrzymania lub zmniejszenia mocy produkcyjnych. Rosnące koszty nakładów wraz z anomalią pogodową La Nina stwarzają znaczne ryzyko wzrostu cen w rolnictwie, podczas gdy ambitne cele dotyczące biopaliw mogą w dłuższej perspektywie podnieść ceny niektórych zbóż i nasion oleistych.
Wyższe ceny metali
Po osiągnięciu rekordowego poziomu w lipcu ceny rudy żelaza gwałtownie spadły, co było spowodowane ograniczeniem produkcji stali przez Chiny w celu osiągnięcia zerowego wzrostu w tym roku. W przeciwieństwie do nich ceny większości metali nieszlachetnych nadal rosły, napędzane przez globalne ożywienie gospodarcze, podczas gdy produkcja została zakłócona przez niedobory energii i blokady. Ceny cyny osiągnęły rekordowy poziom w związku z dużym popytem na wyroby elektroniczne. Ceny aluminium i cynku również wzrosły z powodu wysokich cen energii, co spowodowało, że niektóre rafinerie zmniejszyły lub zamknęły produkcję.
Czytaj także:
PolskieRadio24.pl/ Bank Światowy/ Bloomberg/ mib