more_horiz

"Bitwa pod Orszą". Batalistyczne malarstwo polskiego renesansu

Ostatnia aktualizacja: 26.08.2021 20:50
Jak przedstawić rozległe pole bitwy z ponad stu tysiącami żołnierzy i samą bitwę, w dodatku z kilkoma jej najważniejszymi wydarzeniami? Dawni bataliści mieli na to sposób.
Bitwa pod Orszą
"Bitwa pod Orszą"Foto: Muzeum Narodowe w Warszawie

Teren ukazywali z podniesionego punktu widzenia lub w ujęciu zwanym "z lotu ptaka"; uczestników bitwy stłaczali i multiplikowali, a przełomowe momenty rozmieszczali w kilku miejscach kompozycji.

"Bitwa pod Orszą" przypomina mapę, to rozległa panorama widziana z góry. Kompozycja obrazu może się wydać nieco chaotyczna, a zrozumienie poszczególnych epizodów bitwy bardzo trudne. Warto jednak rozpocząć "czytanie" obrazu od prawej części, gdzie płynie Dniepr, a historia zacznie się rozwijać.


Posłuchaj
14:40 2021_08_29 14_45_01_PR2_Jest_taki_obraz.mp3 Hans Krell (?), "Bitwa pod Orszą", deska, 165x260 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie (Jest taki obraz/Dwójka)

 

Od prawej do lewej strony przedstawione są kolejne etapy polsko-litewskiego zwycięstwa na Moskalami. Fazy bitwy zostały przedstawione w sposób symultaniczny. Wizerunek wodza – księcia Konstantego Ostrogskiego pojawia się trzykrotnie. Po raz pierwszy na prawym brzegu rzeki, gdy wyprowadza wojska z obozu. Następnie przy armacie, podczas przekraczania Dniepru, gdy przygotowywana była kluczowa dla przebiegu bitwy zasadzka. Po raz trzeci po lewej stronie obrazu, w chwili wydawania Tatarom litewskim rozkazu pogoni za rozbitymi wojskami nieprzyjaciela.

Batalia przedstawiona jest monotonnie, naprzeciw siebie stoją zunifikowani żołnierze, ale można odnaleźć kilka ciekawych szczegółów: most pontonowy ułożony na rzece, żołnierzy wylewających wodę z butów po przeprawie, a może nawet autoportret artysty kadrującego za pomocą dłoni widok pola bitwy.

Kto zamówił "Bitwę pod Orszą" i dlaczego? Kto namalował to monumentalne dzieło? Jak wyglądała kompozycja, zanim ją ucięto z lewej strony i u góry? Wreszcie, czego dowiadujemy się z obrazu o szesnastowiecznej batalistyce?

Hans Krell (?), "Bitwa pod Orszą", deska, 165x260 cm, Muzeum Narodowe w Warszawie

***

Tytuł audycji: Jest taki obraz

Prowadził: Michał Montowski

Gość: dr Grażyna Bastek (historyk sztuki)

Data emisji: 29.08.2021

Godzina emisji: 14.45

Zobacz także

Zobacz także

X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem