Najważniejsze informacje w skrócie:

• Polacy zwrócili już miliard opakowań w 57 tysiącach punktów zbiórki na terenie całego kraju.
• Aż 32 tysiące z nich to małe sklepy, które nie miały obowiązku udziału w systemie, ale dołączyły do niego z własnej woli.
• W dwa tygodnie kwietnia liczba funkcjonujących butelkomatów zwiększyła się z 9500 do 12 500 sztuk.

System kaucyjny na dobre zadomowił się na polskim rynku. Najnowsze dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska pokazują, że konsumenci oddali już miliard butelek i puszek. Obecnie puste opakowania można zwracać w 57 tysiącach miejsc w całej Polsce. Choć prawo nakłada obowiązek przyjmowania zwrotów tylko na duże markety, to ponad połowa wszystkich punktów w systemie (32 tysiące) to małe osiedlowe sklepy, które dołączyły do akcji całkowicie dobrowolnie.

System rośnie w szybkim tempie, a szczególną popularnością cieszą się automaty do zbiórki. Jeszcze w połowie kwietnia działało ich w Polsce 9,5 tysiąca, a zaledwie dwa tygodnie później ta liczba podskoczyła do 12,5 tysiąca. To właśnie przez te maszyny przechodzi zdecydowana większość, bo aż 81% wszystkich zwracanych opakowań.

Urzędnicy zaznaczają, że regularne sprawdzanie tych statystyk i badań rynkowych potwierdza jedno – system się przyjął, a oddawanie pustych butelek po prostu weszło nam w krew i stało się codziennością.

– Surowce zebrane w systemie kaucyjnym są bardzo czyste. Dzięki temu z powodzeniem można ich użyć do produkcji nowych opakowań, w tym tych do kontaktu z żywnością. Ten prosty gest oddania butelki to początek dbałości o naszą planetę i jej ograniczone zasoby - zaznaczyła wiceministra klimatu i środowiska, Anita Sowińska.

🪙 50 groszy na kaucyjnym szlaku

Gdzie tak naprawdę wędruje twoja kaucja w łańcuchu dostaw? Zobacz obieg pieniądza krok po kroku.

1

Start (produkcja)

Producent wpłaca 50 gr na specjalne konto Operatora za każdą wyprodukowaną butelkę/puszkę w systemie.

📊 Aktualny bilans

Producent - 50 gr

Operator + 50 gr

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

🏦 Trafia do Operatora. Staje się „zamrożonym depozytem”.

2

Dystrybucja (hurtownia)

Hurtownik (lub dystrybutor) kupuje partie napojów od Producenta i płaci mu 50 gr kaucji za każdą sztukę.

📊 Aktualny bilans

Producent Wychodzi na zero

Hurtownik - 50 gr

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

🔒 Nadal czeka nietknięte na koncie Operatora systemu.

3

Dostawa do sklepu

Sklep detaliczny kupuje napój w hurtowni i płaci 50 gr kaucji doliczonej do faktury zakupowej.

📊 Aktualny bilans

Hurtownik Wychodzi na zero

Sklep - 50 gr

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

🔒 Nadal czeka nietknięte na koncie Operatora systemu.

4

Zakup napoju

Konsument kupuje napój i przy kasie płaci 50 gr kaucji doliczonej do paragonu.

📊 Aktualny bilans

Sklep Wychodzi na zero

Konsument - 50 gr

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

🛡️ Nadal bezpiecznie leży na koncie Operatora.

5

Zwrot butelki

Konsument oddaje butelkę w butelkomacie lub kasie, a sklep wypłaca mu 50 gr zwrotu ze swojej własnej kasy.

📊 Aktualny bilans

Konsument Odzyskuje środki

Sklep - 50 gr (debet)

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

⏳ Wciąż u Operatora! Pieniądze czekają na okresowe rozliczenie ze sklepem.

6

Wielkie rozliczenie

Sklep przekazuje zebrane puste butelki Operatorowi. W zamian Operator zwraca mu 50 gr ze swojego zabezpieczonego konta.

📊 Aktualny bilans

Sklep Wychodzi na zero

Operator Zero

📍 Gdzie jest oryginalne 50 gr?

✅ Opuszcza konto Operatora i trafia do kasy Sklepu jako refundacja. Cykl się zamyka!

Plastik i metal zbierane prosto ze sklepów nie mieszają się z innymi śmieciami, dlatego są o wiele lepszej jakości niż te wyciągane z tradycyjnych żółtych pojemników pod naszymi domami. W praktyce oznacza to, że w procesie recyklingu marnuje się mniej materiału, a z przetworzonego surowca znów powstaną bezpieczne butelki na napoje, co zmniejsza zużycie nowych zasobów.

Co więcej, utrzymanie całego tego logistycznego obiegu opłacają producenci i importerzy napojów, ponosząc w ten sposób odpowiedzialność za to, co sami wprowadzają do sklepów. Finansowe zasady całego przedsięwzięcia są z perspektywy klienta bardzo proste. Kiedy kupujemy napój, płacimy kaucję, a gdy oddajemy puste opakowanie – odzyskujemy dokładnie te same pieniądze.

Same sklepy również nie zarabiają na kaucjach, ale otrzymują od operatorów specjalne wynagrodzenie za przyjmowanie zwrotów. Ministerstwo ucina przy okazji wszelkie plotki o rzekomym polu do oszustw i karuzel finansowych. Urzędnicy tłumaczą, że mechanizm jest bardzo zdrowy, a pieniądz krok w krok podąża za konkretnym opakowaniem – nie ma mowy o żadnych "zwrotach wstecznych", ponieważ wszyscy uczestnicy rynku po prostu wzajemnie się pilnują.

Często pojawia się pytanie, co dzieje się z pieniędzmi, gdy ktoś zamiast oddać butelkę, po prostu wyrzuci ją do zwykłego kosza. Zostają one w systemie jako tak zwana nieodebrana kaucja. Po zakończeniu roku operatorzy wykorzystują te środki wyłącznie na pokrycie kosztów swojej działalności, czyli na przykład na transport, logistykę i wypłaty dla sklepów. Prawo zakazuje operatorom wypłacania sobie zysków czy przeznaczania tych pieniędzy na cele komercyjne – działają oni całkowicie w modelu non profit.

• Tak wygląda budżet singla. Marzec znów namieszał w wydatkach
• Rodzina na cenowej pauzie. Marzec tańszy o jeden bilet autobusowy
• Emeryta stać na więcej. Waloryzacja wygrała z cenami w sklepach

Źródło: MKiŚ/Michał Tomaszkiewicz