more_horiz

Prof. Kornat: Maurycy Mochnacki był wyrazicielem kultu wolności

Ostatnia aktualizacja: 28.11.2021 10:18
Maurycy Mochnacki widział naród polski jako pielgrzyma wolności. Zwracał uwagę, że nasza duchowość jest zaprzeczeniem moskiewskiego despotyzmu, który jest antytezą europejskiej cywilizacji - mówił w Polskim Radiu 24 prof. Marek Ornat, historyk. 
Popiersie Maurycego Mochnackiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Popiersie Maurycego Mochnackiego na Cmentarzu Wojskowym na PowązkachFoto: PAP/Radek Pietruszka

W sobotę w Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe Maurycego Mochnackiego - polskiego publicysty i powstańca listopadowego, ale przede wszystkim działacza niepodległościowego, który wyrażał konfrontacyjną bezkompromisową postawę względem Rosji. 

- Dla wielu patriotów polskich, powstanie listopadowe miało być demonstracyjnym zrywem, pozwalającym coś wygrać, wynegocjować przy stole rokować z caratem. Dla ludzi takich jak Mochnacki należało postawić wszystko na jedną kartę, przeciąć tę więź, jaka była wytworzona z racji ustanowienia przez Kongres Wiedeński Królestwa Polskiego związanego unią dynastyczną z Rosją, należało pójść na całość, walczyć o Polskę wolną, całą i niepodległą. To był dylemat dla wielu ludzi (...) ale nie dla Mochnackiego - mówił w Polskim Radiu 24 historyk prof. Marek Kornat. 

Siła dziejów przedrozbiorowych

Rozmówca Polskiego Radia 24 podkreślił, że Mochnacki nie był w takim rozumowaniu osamotniony. - Było wielu myślących podobnie, to on przecież tworzy tzw. klub rewolucyjny, który potem przekształca się w Towarzystwo Patriotyczne - wskazał i dodał, że Towarzystwo stawiało sprawy niepodległości Polski. - Silnie odwoływano się do historii narodu i przedrozbiorowych dziejów Polski. W tychże doświadczeniach widziano główną siłę pozwalającą przetrwać czasy niewoli i upomnieć się o Polskę w chwili, gdy będzie to możliwe w przyszłości. Ta myśl mocno kiełkuje u Mochnackiemu, czemu daje on wyraz w swojej publicystyce - wyliczał historyk.  

Czytaj także: 

Pytany o znaczenie "romantyzmu politycznego" w życiu i działalności Mochnackiego, gość "Tematu dnia" odparł, że "wyraża się on nie tylko w idei walki zbrojnej o niepodległość, ale też ma on wiele innych typowych przekonań dla epoki romantyzmu, czy też głównych idei romantycznych". - Jak wiadomo, (Mochnacki) czerpał wiele inspiracji z filozofii niemieckiej - przypomniał historyk i podkreślił, że "Mochnacki uważał przeszłość - to, że jesteśmy narodem historycznym, a więc takim, który ma przeszłość państwową - za gwarancję pomyślności, umożliwiającą przetrwanie niewoli".

"Nasza duchowość zaprzeczeniem despotyzmu"

- Dodać by jeszcze należało, że literaturę podnosił bardzo wysoko, do rangi głównej siły sprawczej i pomyślności narodu i jego przetrwania. - Naród, który nie ma literatury własnej, nie jest narodem - to jedna z myśli Mochnackiego. - To człowiek pozostający wyrazicielem kultu wolności: naród polski jako pielgrzym wolności, sługa wolności. Chodzi o zwrócenie uwagi, że nasza duchowość jest zaprzeczeniem moskiewskiego despotyzmu, który jest antytezą europejskiej cywilizacji. To też jeden z charakterystycznych dla doby romantyzmu wątków polskiej myśli politycznej, u Mochnackiego znajduje on dosyć dobitny wyraz w jego pismach - stwierdził prof. Marek Kornak.

Posłuchaj
24:41 MarekKornat-PR24_mp3 2021_11_28-09-05-45.mp3 Prof. Marek Kornat: Mochnacki uważał przeszłość - to, że jesteśmy narodem historycznym, a więc takim, który ma przeszłość państwową - za gwarancję pomyślności, umożliwiającą przetrwanie niewoli ("Temat dnia/ Gość PR24")

Więcej - w nagraniu. Zachęcamy do wysłuchania rozmowy. 

Żołnierz, publicysta, bohater powstania

Maurycy Mochnacki wykazał się niezwykłym męstwem podczas Powstania Listopadowego, był kilkukrotnie ranny, został odznaczony Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Był także krytykiem literackim i teoretykiem polskiego romantyzmu. Jego dwie najważniejsze prace - "O literaturze polskiej w wieku dziewiętnastym" oraz "Powstanie narodu polskiego w roku 1830 i 1831" pozostały niedokończone. Prace nad pierwszą przerwał wybuch powstania, nad drugą - przedwczesna śmierć Mochnackiego.

W czasie Powstania założył Towarzystwo Patriotyczne i był reprezentantem idei walki do końca. Przebywając na emigracji we Francji, forsował ideę bezkompromisowej walki z caratem. Na warszawskim grobie Maurycego Mochnackiego będzie stała kopia pomnika z Auxerre. Jest to kolumna zwieńczona popiersiem Mochnackiego wykonanym z brązu. Z boku pomnika upamiętniony jest jego brat, również powstaniec listopadowy, z kolei od frontu umieszczona została łacińska sentencja, której autorem może być Adam Mickiewicz, a która sławi dokonania Mochnackiego. Pomnik, dzięki wsparciu Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, odtworzyła Fundacja Wolność i Demokracja.

Maurycy Mochnacki był orędownikiem walki o niepodległość przeciwko Rosji. Po upadku powstania w 1831 roku wyemigrował do francuskiego Auxerre, gdzie został pochowany po tym, jak 20 grudnia 1834 zmarł na gruźlicę.

***

Audycja: "Temat dnia/ Gość PR24"

ProwadzącyMateusz Drozda

Gość: prof. Marek Kornat (historyk)

Data emisji: 28.11.2021

Godzina emisji: 9.06


Polskie Radio 24, IAR/ mbl

Zobacz także

Zobacz także

X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem