Najważniejsze informacje w skrócie:

• Złożenie formularza EPD-21 pozwala seniorom na natychmiastowe wstrzymanie poboru zaliczek na podatek dochodowy.
• Bezpieczny limit miesięcznego świadczenia brutto, przy którym rezygnacja z zaliczek nie skutkuje koniecznością dopłaty podatku na koniec roku, wynosi w 2026 roku około 2170 zł.
• Wniosek jest bezterminowy, co stanowi potencjalną pułapkę – marcowa waloryzacja może sprawić, że dochody seniora niespodziewanie przekroczą próg zwolnienia, generując dług podatkowy w kolejnych latach.

Więcej emerytury "na rękę". Jak działa mechanizm?

Polski system podatkowy skonstruowany jest w taki sposób, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pełniąc rolę płatnika, ma obowiązek automatycznego potrącania zaliczek na podatek dochodowy od wypłacanych świadczeń. Standardowo organ rentowy uwzględnia miesięczną kwotę zmniejszającą podatek (300 zł), jednak problem pojawia się przy wypłacie dodatkowych gratyfikacji, takich jak trzynasta i czternasta emerytura. Od tych bonusów również pobierana jest zaliczka, nawet jeśli w skali roku dochód seniora jest na tyle niski, że podatek w ogóle nie powinien wystąpić.

Rozwiązaniem tej sytuacji jest złożenie wniosku o niepobieranie zaliczek podatkowych. Dzięki temu mechanizmowi, pieniądze, które normalnie trafiłyby na konto urzędu skarbowego, zostają w kieszeni emeryta. Operacja ta nie jest jednak automatyczna i wymaga aktywnego działania ze strony świadczeniobiorcy, który musi złożyć odpowiedni dokument – formularz o symbolu EPD-21.

Matematyka korzyści. Kto powinien złożyć wniosek?

Opłacalność skorzystania z tego rozwiązania jest ściśle powiązana z kwotą wolną od podatku, która wynosi 30 000 zł rocznie. Choć prosty rachunek (30 000 zł podzielone przez 12 miesięcy) sugerowałby, że bezpieczny limit to 2500 zł miesięcznie, jest to błędne założenie. Kalkulacja musi bowiem uwzględniać nie tylko emeryturę podstawową, ale także "trzynastkę" i "czternastkę", które również wliczają się do rocznego dochodu.

Zgodnie z analizami na rok 2026, graniczną kwotą miesięcznego świadczenia brutto, do której złożenie wniosku EPD-21 jest w pełni bezpieczne, jest 2170 zł. Seniorzy mieszczący się w tym limicie zyskają najwięcej, ponieważ ZUS nie potrąci im podatku od dodatkowych rocznych świadczeń, co przełoży się na zysk w płynności finansowej rzędu 400-570 zł w skali roku. Dla osób z emeryturą minimalną jest to operacja w pełni opłacalna i pozbawiona ryzyka.

Koniec z kredytowaniem państwa

Głównym argumentem przemawiającym za złożeniem wniosku jest zjawisko "pieniądza w czasie". Seniorzy, którzy nie zdecydują się na ten krok, a których dochody są niskie, w praktyce kredytują budżet państwa. Pobrane przez ZUS zaliczki od trzynastej i czternastej emerytury stają się nadpłatą, którą można odzyskać dopiero po złożeniu rocznego zeznania PIT – czyli najczęściej w kwietniu kolejnego roku.

Zamiast czekać kilkanaście miesięcy na zwrot własnych środków, tracąc przy tym na inflacji, można otrzymać je na bieżąco. Wniosek EPD-21 sprawia, że gotówka zostaje w domowym budżecie wtedy, kiedy jest najbardziej potrzebna, czyli w momentach wypłat dodatkowych świadczeń.

📝 Wniosek EPD-21

Instrukcja krok po kroku: jak złożyć wniosek przez internet i nie stracić terminu.

1️⃣ Zaloguj się do eZUS

Wejdź na Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS.

Użyj bezpiecznego logowania przez Profil Zaufany.

Alternatywnie możesz zalogować się przez swoją bankowość elektroniczną.

2️⃣ Znajdź formularz

Przejdź do zakładki Świadczeniobiorca.

W katalogu usług wpisz w wyszukiwarkę kod formularza: "EPD-21".

3️⃣ Wypełnij dane

System automatycznie zaciągnie Twoje podstawowe dane osobowe.

Twoim zadaniem jest jedynie zaznaczenie oświadczenia o przewidywanych dochodach poniżej 30 tys. zł.

4️⃣ Podpisz i wyślij

Wybierz opcję "Podpisz profilem zaufanym" i wyślij wniosek.

Termin: do końca stycznia

ZUS ma miesiąc na rozpatrzenie wniosku. Złóż go w styczniu, aby podwyżkę odczuć na koncie już w lutym!

Pułapki systemu. Kiedy trzeba uważać?

Decyzja o rezygnacji z zaliczek wiąże się jednak z istotnym ryzykiem dla osób, których świadczenia oscylują wokół granicy opłacalności. Emeryt otrzymujący 2500 zł brutto, który złoży taki wniosek, przekroczy roczny limit kwoty wolnej o blisko 4000 zł. W efekcie, przy rozliczeniu rocznym, będzie musiał jednorazowo dopłacić urzędowi skarbowemu prawie 500 zł podatku, co może być bolesnym uderzeniem w domowe finanse.

Jeszcze większym zagrożeniem jest bezterminowość wniosku EPD-21. Raz złożony dokument obowiązuje również w kolejnych latach, dopóki nie zostanie wycofany. Oznacza to, że senior, który w 2025 roku mieścił się w limicie, po waloryzacji w marcu 2026 roku może go przekroczyć. Jeśli zapomni o wycofaniu wniosku, ZUS nadal nie będzie pobierał zaliczek, a dług podatkowy będzie narastał niezauważenie przez cały rok.

Jak i kiedy dopełnić formalności?

Aby procedura była skuteczna, najlepiej złożyć wniosek na początku roku, optymalnie w styczniu, jeszcze przed terminem pierwszych wypłat. ZUS zaprzestaje poboru zaliczek od miesiąca następującego po miesiącu złożenia pisma. Dokument można dostarczyć na trzy sposoby: osobiście w placówce, listownie lub drogą elektroniczną przez platformę PUE ZUS (eZUS), co jest metodą najszybszą. Należy pamiętać, by nie mylić formularza EPD-21 z drukiem PIT-2, który stosowany jest w relacjach pracowniczych.

Czytaj także: 

• Kawa podniosła singlom ciśnienie w portfelach. W listopadzie powrót do podwyżek
• Utrzymanie rodziny coraz droższe. Mięso, kawa i herbata uderzyły efektem skali
• Emeryci uratowani przez ziemniaki. Listopad dał chwilę finansowego oddechu

Źródło: ZUS/Michał Tomaszkiewicz