Andrzej Poczobut. Od reportera do symbolu walki o wolność
Andrzej Poczobut został we wtorek uwolniony z białoruskiego więzienia. Polsko-białoruski dziennikarz przez ostatnie pięć lat przebywał w izolacji, w tym w kolonii karnej. Negocjacje w sprawie jego uwolnienia rozpoczęły się we wrześniu 2025 roku. Przedstawiamy historię najbardziej znanego polskiego więźnia politycznego.
2026-04-28, 15:01
Andrzej Poczobut - działacz i dziennikarz
Andrzej Poczobut jest dziennikarzem, działaczem mniejszości polskiej na Białorusi i więźniem politycznym. Od lat 90. związany jest ze Związkiem Polaków na Białorusi. Przez lata współpracował z polskimi mediami, relacjonując sytuację polityczną i społeczną w swoim kraju.
W latach 1999-2001 był wykładowcą prawa w Grodzieńskim Państwowym Koledżu Politechnicznym oraz w technikum prawa i biznesu. Następnie skupił się na działalności dziennikarskiej. Pracował w grodzieńskich gazetach "Pahonia", "Dień", "Miestnoje Wriemia", "Głos znad Niemna", a także w ogólnokrajowym niezależnym dzienniku "Narodnaja Wola". Był redaktorem naczelnym "Magazynu Polskiego na uchodźstwie", czasopisma Związku Polaków na Białorusi.
Represje i prześladowania na Białorusi
Za krytyczne wypowiedzi pod adresem rządzącego od 1994 roku Aleksandra Łukaszenki wielokrotnie trafiał do aresztu i stawał przed sądem. Jako działacz zdelegalizowanego w 2005 roku Związku Polaków na Białorusi angażował się również w badanie historii Polaków na terenach dzisiejszej Białorusi.
Od 2006 roku był korespondentem "Gazety Wyborczej", gdzie dokumentował sytuację polityczną w kraju. Współpracował także z krytycznymi wobec władz portalami "Karta'97" i "Białoruski Partyzant". Jego publikacje przyniosły mu uznanie, ale też represje - w latach 2011 i 2012 został dwukrotnie aresztowany pod zarzutem zniewagi Aleksandra Łukaszenki. Doświadczał przeszukań mieszkania, zatrzymań i gróźb ze strony służb specjalnych.
W 2011 i 2021 roku otrzymał tytuł Dziennikarza Roku w konkursie miesięcznika "Press".
Aresztowanie, wyrok i lata w kolonii karnej
Ostatni raz został zatrzymany w marcu 2021 roku. Władze białoruskie zarzuciły mu podżeganie do nienawiści, rehabilitację nazizmu oraz działania na szkodę państwa.
Animacja na Pałacu Kultury przedstawiająca wizerunek Andrzeja Poczobuta - Warszawa, 25 września 2021 r. (Fot. Piotr Molecki/East News) Proces rozpoczął się w styczniu 2023 roku. W lutym sąd w Grodnie skazał go na osiem lat więzienia o zaostrzonym rygorze. Oznaczało to osadzenie w kolonii karnej. Trafił do łagru w Nowopołocku na północy Białorusi - jednej z najbardziej niebezpiecznych kolonii karnych w kraju.
Symbol oporu
Od momentu aresztowania w 2021 roku Andrzej Poczobut stał się symbolem oporu wobec represji reżimu Aleksandra Łukaszenki oraz jednym z najgłośniejszych przykładów walki o prawa człowieka w regionie. W październiku 2025 roku został laureatem Nagrody Sacharowa, przyznanej przez Parlament Europejski za walkę o wolność i demokrację. 11 listopada odznaczono go Orderem Orła Białego.
Jedna z wielu demonstracji na rzecz uwolnienia Andrzeja Poczobuta - Gdańsk, 8 lutego 2023 r. (Fot. KAROLINA MISZTAL/REPORTER/EAST NEWS) W 2026 roku Senat RP jednogłośnie przyjął uchwałę w 5. rocznicę jego uwięzienia, apelując do władz w Mińsku o zakończenie represji, uwolnienie więźniów politycznych i rozpoczęcie dialogu z opozycją.
Nagrody i wyróżnienia
Andrzej Poczobut jest laureatem wielu nagród. W 2023 roku odznaczono go Medalem 75-lecia Misji Jana Karskiego. Rok później został Honorowym Obywatelem Warszawy oraz laureatem Nagrody im. Teresy Torańskiej tygodnika "Newsweek" w kategorii "Postać dziesięciolecia".
Prezydent Karol Nawrocki zapowiedział, że odznaczy Poczobuta Orderem Orła Białego.
Czytaj także:
Źródła: PolskieRadio24.pl/Polskie Radio