Generał Józef Bem i pogrzeb, którego nie było
92 lata temu, w niedzielne południe 30 czerwca 1929 roku, odbyły się uroczystości złożenia prochów słynnego generała Józefa Bema w specjalnym mauzoleum w Parku Strzeleckim w rodzinnym Tarnowie.
2021-06-30, 05:35
"Polsko, Polsko! Ja cię już nie zbawię"
Od śmierci tego zasłużonego dla wielu krajów wojskowego minęło wtedy 79 lat. Generał zmarł 10 grudnia 1850 roku w Aleppo (północno-zachodnia Syria). Smaku historii dodaje zderzenie dwu faktów i porównanie prawdziwego, skromnego pogrzebu na starym wojskowym cmentarzu w Turcji, z pogrzebem odmalowanym słowami przez Cypriana Kamila Norwida w słynnym wierszu "Bema pamięci żałobny rapsod".
Posłuchaj
W poetyckiej imaginacji, opisującej pogrzeb według trzech rytuałów - średniowieczno-rycerskiego, pogańskiego i wczesnosłowiańskiego - pochód oddający hołd wielkiemu generałowi, inżynierowi, strategowi, słynnemu w wielu krajach już za życia, jest wyrazem szacunku dla tego wspaniałego Polaka. Jest też buntem, że taka historyczna postać żegnana była w niezwykle skromnych warunkach.
Norwid napisał swoje dzieło w rok po śmierci i pogrzebie generała Bema, generał zaś musiał czekać prawie 80 lat na namiastkę tak dużych uroczystości. W kontekście prawdziwych wydarzeń niezwykle mocno brzmią przedśmiertne słowa Bema: "Polsko, Polsko! Ja cię już nie zbawię".
REKLAMA
Wiersz poeta opatrzył jakże znaczącym mottem - słowami Hannibala "Iusiurandum patri datum usque ad hanc diem ita servavi" (łacina), a po polsku brzmiącytch: "Przysięgi złożonej ojcu aż po dziś dzień tak dotrzymałem", gdzie łacińskie "patri" można odnieść także do "ojczyzny". Choć generał Bem walczył w wielu krajach i wszędzie darzony był szacunkiem, a jego wojskowa sława obiegała europejskie stolice, najważniejszym dla niego było wyzwolenie się Polski spod władzy zaborców. Ta nieustanna myśl o ojczyźnie czyniła z niego prawdziwego orędownika walki o narodowe wyzwolenie na Węgrzech, w Rumunii, w Turcji.
Powstanie listopadowe i Wiosna Ludów
Zasłynął jako artylerzysta i strateg podczas walk w powstaniu listopadowym. Był działaczem Wielkiej Emigracji. Na polach bitewnych walczył w okresie Wiosny Ludów, był dowódcą trzeciej rewolucji wiedeńskiej i naczelnym wodzem powstania węgierskiego. To między innymi dla jego niewątpliwych zasług na drodze pociągu wiozącego prochy generała z Turcji do Polski, szczególnie na terenie Węgier gromadziły się tysiące ludzi, a w samym Budapeszcie generała żegnało kilkaset tysięcy Węgrów. Dopiero w 1929 roku generał Bem doznał prawdziwego honoru ze strony tych wszystkich, którzy także jemu zawdzięczali pamiątkę tożsamości narodowej.
Posłuchaj
Posłuchaj
REKLAMA
Warto też dodać, że miejsce pochówku w Turcji znajdowało się na skalistej górze Dżebel el Isam, którą to nazwę tłumaczy się z tureckiego: "Góra Wielkich Ludzi". W Polsce natomiast prochy złożono w specjalnie przygotowanym mauzoleum na wyspie w Parku Strzeleckim. Na grobie wyryto inskrypcje w trzech językach: po polsku, węgiersku i arabsku i zgodnie z muzułmańską tradycją ciało ułożono głową w stronę Mekki.
Należy też wspomnieć o najwyższych odznaczeniach państwowych, którymi Józef Bem był uhonorowany: Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari z 1831 roku, Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej Cesarstwa Francuskiego z 1813, Order Zasługi Wojskowej I Klasy zdobiony diamentem z Korony św. Stefana oraz Order Zasługi Wojskowej II Klasy - oba odznaczenia z powstania węgierskiego w 1849 roku.
Na stronach Polskiego Radia zamieściliśmy w 2012 roku bardzo ciekawy artykuł: "Na kłopoty Ojczulek Bem". Przeczytać tam możemy: "Józef Bem - całe swoje życie poświęcił walce o wolność. Najpierw walczył o niepodległość Ojczyzny, potem wspierał ruchy wolnościowe czasów Wiosny Ludów na Węgrzech“ nie zapominając, że „dla Węgrów Józef Bem jest prawdziwym bohaterem narodowym, a dzieci już w pierwszej klasie szkoły podstawowej uczą się o generale".
Więcej w artykule: "Na kłopoty Ojczulek Bem"
REKLAMA
Zachęcamy też do wysłuchania jednego z najpiękniejszych utworów Czesława Niemena, w wykonaniu którego wiersz Norwida nabiera dodatkowej głębi.
PP
REKLAMA