Nowe zasady kontroli L4. ZUS zyskał dodatkowe uprawnienia
Od wtorku (27 stycznia) weszły w życie przepisy umożliwiające skontrolowanie, czy orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny jest uzasadnione.
2026-01-27, 12:33
Kontrole zwolnień. Co się zmieniło?
W ubiegłym roku inspektorzy ZUS przeprowadzili prawie 140 tysięcy kontroli zwolnień lekarskich. W blisko 16 tysiącach przypadków ubezpieczeni musieli zwrócić zasiłki, bo wykorzystywali L4 niezgodnie z celem, na przykład wykonywali na zwolnieniu pracę zarobkową. Aby móc bez przeszkód wykonywać pracę u jednego pracodawcy podczas przebywania na L4 u innego, trzeba poczekać do początku 2027 roku.
Od 21 stycznia zmieniły się uprawnienia ZUS do kontrolowania zwolnień z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny oraz możliwości żądania przez ZUS wyjaśnień od ubezpieczonego. Z kolei od 27 stycznia weszły w życie przepisy umożliwiające skontrolowanie, czy orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny jest uzasadnione.
- Ustawa jednoznacznie wskazuje teraz, że ZUS może kontrolować prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny. ZUS może też żądać od ubezpieczonego wyjaśnień na potrzeby kontroli takiego zwolnienia lekarskiego - powiedziała Małgorzata Korba z biura prasowego ZUS.
Na tych samych zasadach
Rzeczniczka dodała również, że kontrole zwolnień lekarskich są prowadzone na tych samych zasadach, co dotychczas. - Sprawdzamy, czy ubezpieczony podczas zwolnienia lekarskiego nie wykonuje pracy zarobkowej ani czynności, które wydłużyłyby jego powrót do zdrowia. W związku z tym możemy żądać wyjaśnień od ubezpieczonych, ich przełożonych oraz lekarzy, które pozwolą nam to zweryfikować - wyjaśniła Korba.
Od 7 kwietnia zostaną również uściślone zasady utraty zasiłku chorobowego. Nowe przepisy mówią, że "aktywnością niezgodną z celem zwolnienia" będą wszystkie działania, które wydłużają proces leczenia czy rekonwalescencji z wyjątkiem zwykłych czynności dnia codziennego. Do tych wyjątków zaliczane będą także czynności "incydentalne", które były spowodowane istotnymi okolicznościami, na przykład podróżą na pogrzeb rodziny. Podobnie z sytuacją, w której pacjent z grypą poszedł do sklepu po chleb.
Zasiłek oczywiście będzie można stracić, jeżeli będzie się w czasie zwolnienia pracować. Ale tu także doprecyzowano przepisy i w przypadku istotnych okoliczności incydentalnie będzie można wykonać jakąś czynność związaną z pracą. Co istotne - taką istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Na zwolnieniu chorobowym polecenia szefa będzie można ignorować z czystym sumieniem.
Co również ważne, kontrole będzie można przeprowadzać zarówno w trakcie, jak i po zwolnieniu lekarskim.
Jak wygląda kontrola ZUS? Co robić?
Nie należy bać się otworzyć drzwi kontrolerowi. Celowe utrudnianie kontroli (np. nieotwieranie drzwi mimo obecności w domu) może być podstawą do wstrzymania wypłaty zasiłku. Jeśli kontroler przyjdzie, a ubezpieczonego nie będzie w miejscu zamieszkania, nieobecność uznaje się za "incydentalną i uzasadnioną" w momencie, na przykład, okazania paragonu z apteki lub potwierdzenia wizyty u lekarza.
Kontroler ma także prawo do weryfikacji tożsamości zastanej osoby, nie trzeba więc się bać prośby o okazanie dowodu.
Należy jednocześnie pamiętać, że podczas L4 wszelkie polecenia służbowe są nieważne. Ubezpieczony podczas zwolnienia lekarskiego przede wszystkim ma wrócić do zdrowia, a nie wykonywać obowiązki służbowe.
Źródło: IAR/PolskieRadio24