Najważniejsze informacje w skrócie: 

• Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych skontrolowała 50 firm wprowadzających w Polsce oliwę do obrotu. Nieprawidłowości stwierdzono w 60% przypadków
• Większość nieprawidłowości dotyczyła oznakowania i cech organoleptycznych. Parametry fizykochemiczne były niezgodne z przepisami w 10,7% przypadków
• Na opakowaniach oliwy pojawiały się nieprawidłowe informacje dotyczące sposobu produkcji, smaku czy regionu pochodzenia

Oliwa (nie)zawsze sprawiedliwa

IJHARS skontrolowała oliwy obecne na polskim rynku. Wytwarzany z oliwek olej jest bardzo ceniony za właściwości zdrowotne, smak i zapach. W Polsce w sprzedaży detalicznej mogą znajdować się tylko 4 kategorie oliwy z oliwek: 

• oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia (Extra Virgin),
• oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia,
• oliwa z oliwek składająca się z rafinowanej oliwy z oliwek oraz oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia,
• oliwa z wytłoczyn z oliwek.

Przepisy regulują też informacje, które powinny znaleźć się na etykietach oliwy. Są to:

• kategoria (np. oliwa z oliwek z pierwszego tłoczenia), 
• informacja dotycząca kategorii (np. dla oliwy z oliwek z pierwszego tłoczenia będzie to - oliwa z oliwek najwyższej jakości z pierwszego tłoczenia uzyskana bezpośrednio z oliwek i wyłącznie za pomocą środków mechanicznych),
• miejsce pochodzenia (np. mieszanka oliw z krajów UE),
• wartość odżywcza,
• warunki przechowywania,
• data minimalnej trwałości,
• nazwa lub firma i adres podmiotu odpowiedzialnego za informacje na temat żywności,
• zawartość netto.

IJHARS skontrolowała 50 firm wprowadzających oliwy na polski rynek. W 60% z nich znalazła nieprawidłowości. 

Oliwa oliwie nierówna

Najwięcej nieprawidłowości dotyczyło oznakowania. To aż 44,4% skontrolowanych partii oliwy. Używano, na przykład,  nieprawidłowych oznaczeń oliwy, zawyżając jej kategorię (i tym samym cenę). 

Firmy sprzedające oliwę zapominały też informować o kraju pochodzenia. Lub też wskazywały konkretny region pochodzenia mimo że akurat taka informacja dotyczyć może tylko oliw z Chronioną Nazwą Pochodzenia (ChNP) lub Chronionym Oznaczeniem Geograficznym (ChOG). 

Częstym problemem był też brak oznakowania po polsku albo nieprawidłowe informacje o smaku i zapachu oliwy. 

Zawyżanie kategorii oliwy

Inspektorzy IJHARS badają też cechy organoleptyczne, czyli smak, zapach itp. produktów spożywczych. Dzięki temu można wykryć, w przypadku oliwy z oliwek, zawyżanie kategorii. Nieprawidłowości znaleziono aż w 41,7% partii oliwy. 

Większość tych wad była drobna, ale w kilku przypadkach kontrola wykazała brak aromatu owoców oliwy wskazujący na to, że oliwa była niższej kategorii niż deklarowana. Oliwkami pachną najdroższe oliwy. 

Najmniej nieprawidłowości dotyczyło parametrów fizykochemicznych. Wykryto je w 10,7% skontrolowanych oliw. Dotyczyły one niezgodnych z przepisami parametrów lub z zadeklarowaną w oznakowaniu zawartością kwasów tłuszczowych nasyconych lub wielonienasyconych. 

IJHARS ukarała firmy sprzedające oliwy zgodnie z przewidzianymi prawem sankcjami. 

Wyniki kontroli oznaczają dla klientów, że kupując oliwę trzeba bardzo uważać. Znaczna część z nich nie jest bowiem tym, za co się podaje na opakowaniu. W  butelce rzekomej oliwy z pierwszego tłoczenia może się znajdować oliwa z wytłoczyn. 

Oliwa z oliwek należy, obok miodu, do jednego z najczęściej fałszowanych produktów spożywczych na świecie. Fałszowanie odbywa się poprzez zawyżanie kategorii produktu, rozcieńczanie oliwy innymi olejami czy deklarowanie niezgodnie z prawdą jej pochodzenia. 

Czytaj także: 

• Herbata bez herbaty w polskich sklepach? IJHARS ujawnia wyniki kontroli
• Jagodzianki bez jagód? Raport IJHARS ujawnia oszustwa w ciastkach
• Uważaj na to, co dostajesz w kuflu. Oszukany alkohol i brak drożdży

Źródło: IJHARS/Andrzej Mandel