Czy do zamachu majowego doszło przez… przypadek?

Czy zamach majowy był od początku starannie zaplanowanym przejęciem władzy, czy wydarzeniem, które wymknęło się spod kontroli? W "Turbohistorii" wracamy do dramatycznych dni maja 1926 roku, gdy Polska znalazła się o krok od wojny domowej. O kulisach przewrotu, politycznych napięciach II Rzeczypospolitej mówił prof. Andrzej Chwalba, autor książki "Maj 1926. Zamach, którego miało nie być".

2026-05-22, 22:06

Czy do zamachu majowego doszło przez… przypadek?
Marszałek Józef Piłsudski w otoczeniu oficerów na moście Poniatowskiego udaje się na spotkanie z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim. Warszawa 12 maja 1926 roku . Foto: nac.gov.pl

12 maja Józef Piłsudski planował udać się do prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w towarzystwie adiutanta, by wymóc dymisję rządu Wincentego Witosa i doprowadzić do powołania Kazimierza Bartla na stanowisko premiera. Towarzyszące mu oddziały wojskowe miały przede wszystkim wzmocnić polityczny przekaz tej wizyty. 

Zdaniem prof. Andrzeja Chwalby nie chodziło jednak początkowo o rozpoczęcie walk, lecz o demonstrację siły i wywarcie presji psychologicznej na władzach państwowych. Obecność wojska miała pokazać, że za żądaniem zmiany rządu stoi realne poparcie części armii. 


Posłuchaj

Prof. Andrzej Chwalba (TurboHistoria) 44:04
+
Dodaj do playlisty

Józef Piłsudski przyjechał do Belwederu bez zapowiedzi, przekonany, że zastanie tam prezydenta Stanisława Wojciechowskiego. Ten jednak zaledwie godzinę wcześniej wyjechał do Spały na krótki odpoczynek. Splot okoliczności sprawił, że wydarzenia zaczęły rozwijać się w sposób, którego prawdopodobnie nie przewidywała żadna ze stron. Demonstracja siły szybko przerodziła się w działania wojskowe, a te - w otwarty konflikt zbrojny. Walki uliczne w Warszawie trwały trzy dni i pochłonęły setki ofiar.

Punktem symbolicznym pozostaje spotkanie Józefa Piłsudskiego z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na Moście Poniatowskiego - rozmowa, po której droga do kompromisu praktycznie się zamknęła.

Czytaj także:

***

AudycjaTurboHistoria
ProwadzącyKrzysztof Grzybowski
Gość: prof. Andrzej Chwalba, autor książki "Maj 1926. Zamach, którego miało nie być"
Data emisji: 22.05.2025
Godzina emisji: 22.06

Polskie Radio 24

Polecane

Wróć do strony głównej