Najważniejsze informacje w skrócie:

• ZUS wydał specjalny poradnik wyjaśniający zasady korzystania m.in. z zasiłku macierzyńskiego, opiekuńczego oraz chorobowego w trakcie ciąży.
• Od marcu 2026 roku funkcjonuje skrzynka e-mailowa mama@zus.pl, na którą rodzice mogą zgłaszać zapytania dotyczące ich indywidualnych spraw.
• Z danych ZUS wynika, że kobiety wciąż pobierają 87 proc. zasiłków na urlopach rodzicielskich i wykorzystują 78 proc. zwolnień na chore dzieci.

Zrozumienie przepisów ubezpieczeniowych bywa dla wielu przyszłych matek i ojców sporym wyzwaniem. Aby ułatwić im odnalezienie się w gąszczu prawnych regulacji, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał specjalny poradnik. Opracowanie daje jasne wskazówki, co należy zrobić w konkretnej sytuacji życiowej, oraz stanowi kompendium wiedzy na temat ubezpieczeń społecznych i przysługujących z ich tytułu świadczeń.

Dokument szczegółowo opisuje zasady korzystania z zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego z powodu niezdolności do pracy w trakcie ciąży oraz zasiłku opiekuńczego na chore dziecko. Co ważne, poradnik odnosi się do różnorodnych form aktywności zawodowej – obejmuje zarówno pracę na etacie i umowy zlecenia, jak i prowadzenie własnej firmy.

Uwzględnia również mniej typowe sytuacje, takie jak łączenie urlopu wychowawczego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Publikację można pobrać ze strony internetowej zus.pl, a wkrótce będzie ona dostępna także w wersji papierowej we wszystkich placówkach ZUS.

Mama@zus.pl. Pomoc w indywidualnej sprawie

Publikacja to jednak nie jedyne udogodnienie. W marcu 2026 r. ZUS uruchomił dedykowaną skrzynkę e-mailową mama@zus.pl. Narzędzie to pozwala przyszłym i obecnym rodzicom na zgłaszanie pytań o indywidualne sprawy oraz wszelkie formalności związane z uzyskaniem odpowiednich świadczeń.

– Przedsiębiorcze mamy pytają na przykład o dokumenty potrzebne do wypłaty zasiłków. Kobiety, którym w trakcie ciąży zakończyła się umowa, chcą wiedzieć, z jakich świadczeń mogą skorzystać, gdy urodzą dziecko. Pracowniczki dopytują, co z ich zasiłkiem, gdy urodzą na urlopie wychowawczym. Są też pytania od kobiet, które dopiero przygotowują się do ciąży i potrzebują od nas informacji, by zaplanować dalsze życiowe wybory, np. co do studiów czy wyjazdu za granicę - powiedziała Urszula Juszczyk, dyrektor Departamentu Zasiłków w Centrali ZUS.

👶 Efekt stadny w polskich domach

Dlaczego ojcowie wciąż rzadko biorą urlop rodzicielski?

87%

Urlopów

Mimo upływu trzech lat od wdrożenia unijnej dyrektywy work-life balance, dane Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) pokazują bezlitosną prawdę: to kobiety wciąż dominują przy wykorzystaniu urlopów rodzicielskich.

👥 Skrypty i efekt stadny

W psychologii społecznej niechęć mężczyzn do urlopów tłumaczy się silnie zakorzenionymi wzorcami kulturowymi. Ojcowie rezygnują ze swoich praw, ponieważ w ich najbliższym otoczeniu zawodowym taki krok wciąż należy do rzadkości.

🇪🇺 Dyrektywa Work-Life Balance

Przepisy wprowadziły 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu dedykowanego wyłącznie dla drugiego rodzica. Jeśli ojciec z niego nie skorzysta, ten czas przepada, nie wpływając na długość urlopu matki.

Osoby poszukujące wsparcia w zakresie ubezpieczeń i świadczeń mogą również skorzystać z innych form kontaktu: wizyty w placówce ZUS, e-wizyty w formie wideorozmowy, infolinii pod numerem 22 560 16 00 lub ogólnego adresu e-mail cot@zus.pl.

Dziećmi wciąż opiekują się głównie mamy

Przy okazji wprowadzanych udogodnień ZUS podsumował statystyki dotyczące podziału obowiązków w polskich domach. W kwietniu minęły trzy lata od wdrożenia w Polsce unijnej dyrektywy „work-life balance”, której głównym celem jest wspieranie równości rodzicielskiej i równowagi między życiem zawodowym a rodzinnym.

Choć dane pokazują, że ojcowie coraz częściej korzystają ze swoich uprawnień i włączają się w opiekę nad dziećmi, to matki nadal biorą na siebie najwięcej obowiązków. Urlop rodzicielski przysługuje na równi obu opiekunom, jednak statystyki pozostają bezlitosne: między styczniem a kwietniem 2026 roku z zasiłku macierzyńskiego na urlopie rodzicielskim skorzystało 188 tys. osób, z czego wciąż aż 87% stanowiły kobiety.

Zdecydowana przewaga kobiet widoczna jest również w przypadku opieki nad chorym dzieckiem. Z około 10 milionów dni zwolnień lekarskich wystawionych w ubiegłym roku w tym celu, aż 78% czasu wykorzystały matki.

Źródło: ZUS/Michał Tomaszkiewicz