Od 13 kwietnia nowe zasady w ZUS. Łatwiej stracić pieniądze
ZUS zapowiedział, że 13 kwietnia wejdą w życie zmienione przepisy dotyczące utraty prawa do zasiłku przez osoby, które nieprawidłowo wykorzystują zwolnienia od pracy. Zaktualizowane zostaną też przepisy w sprawie kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy.
2026-04-10, 08:57
Najważniejsze informacje w skrócie:
- ZUS doprecyzowuje zasady odbierania świadczeń chorobowych, wprowadzając jasne definicje pracy zarobkowej oraz aktywności niezgodnej z celem leczenia, co ułatwi instytucji weryfikację ewentualnych nadużyć.
- Inspektorzy zyskają nowe, ściśle określone narzędzia podczas sprawdzania chorych, w tym między innymi formalne prawo do wylegitymowania kontrolowanej osoby w celu potwierdzenia jej tożsamości.
- Zmieniają się również wytyczne dotyczące zatrudniania kadry medycznej oceniającej stan zdrowia pacjentów, a cała, wieloetapowa reforma orzecznictwa zostanie sfinalizowana z początkiem 2027 roku.
Surowe kary za złamanie zasad leczenia
Nadchodzące zmiany, wchodzące w życie 13 kwietnia 2026 roku, dotyczą bezpośrednio wszystkich ubezpieczonych przebywających na zwolnieniach lekarskich, wpływając na ich bezpieczeństwo finansowe. Zaktualizowane regulacje niosą ze sobą mocne konsekwencje dla osób łamiących zasady – udowodnienie nieprawidłowości będzie równoznaczne z utratą prawa do wypłaty zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Zgodnie z nowymi przepisami, odebranie pieniędzy nastąpi w dwóch głównych przypadkach: gdy pacjent w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy podejmie aktywność zawodową w celach zarobkowych lub zaangażuje się w działania sprzeczne z istotą samej rekonwalescencji.
Prawodawca postanowił ostatecznie doprecyzować te nierzadko sporne pojęcia. Praca zarobkowa została szeroko zdefiniowana jako jakakolwiek czynność o charakterze dochodowym, całkowicie niezależnie od tego, jaki stosunek prawny, czy rodzaj umowy stanowi jej podstawę. Natomiast aktywność niezgodna z celem zwolnienia to od teraz w świetle prawa wszelkie zachowania i działania, które w realny sposób wydłużają leczenie lub utrudniają szybki powrót do zdrowia.
Co wolno na L4? Ważny wyjątek od reguły
Fundament systemu ubezpieczeń pozostaje nienaruszony – czas zwolnienia musi służyć wyłącznie odzyskaniu sił, a pracownikowi nie wolno podejmować żadnych kroków zakłócających ten proces. Z przepisów wyłączono jednak zwykłe, codzienne obowiązki domowe, które pacjent może swobodnie wykonywać.
Kluczową nowością jest sformalizowanie pojęcia tak zwanych czynności incydentalnych. Są to sporadyczne działania, do których podjęcia zmuszają ubezpieczonego nagłe i wyjątkowo ważne uwarunkowania życiowe. Jeśli pacjent udowodni, że musiał wykonać taką czynność, nie zostanie ona potraktowana jako zakazana praca zarobkowa ani działanie szkodzące rekonwalescencji.
Urzędnicy wprowadzili tu jednak niezwykle istotne zastrzeżenie, chroniące pracowników przed presją ze strony firm: polecenie wydane przez pracodawcę w żadnym wypadku nie stanowi istotnej okoliczności usprawiedliwiającej złamanie zasad L4. ZUS deklaruje, że każda taka nietypowa sytuacja będzie podlegać indywidualnej ocenie, z uwzględnieniem konkretnych uwarunkowań danego przypadku.
Nowe zasady kontroli ZUS
Od 13 kwietnia wizyta inspektora staje się precyzyjną procedurą urzędową. Zobacz, co się zmienia.
Prawo do legitymowania
Koniec z wątpliwościami, kogo zastał kontroler pod wskazanym adresem.
Inspektor może i musi zażądać od Ciebie okazania dowodu osobistego lub innego dokumentu tożsamości.
Celem jest bezsporne potwierdzenie, że osoba kontrolowana to rzeczywiście pacjent przebywający na zwolnieniu.
Oficjalny protokół
Wizyta nie kończy się już na notatce. Każda kontrola musi zostać rzetelnie udokumentowana.
Z przebiegu czynności powstaje ustandaryzowany dokument pokontrolny.
Protokół musi zawierać precyzyjne ustalenia faktyczne dotyczące sposobu wykorzystania zwolnienia lekarskiego.
Ścieżka odwoławcza
Nowe przepisy wzmacniają pozycję ubezpieczonego w sporze z urzędem.
Masz prawo do zastrzeżeńOtrzymujesz jasną, urzędową ścieżkę do składania formalnych zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole.
Dzięki temu możesz skutecznie bronić swoich racji, jeśli uważasz, że inspektor błędnie zinterpretował Twoją aktywność.
Zmienione procedury podczas kontroli chorych
Aby uszczelnić system, zmodyfikowano również zapisy ustawy zasiłkowej regulujące sam tryb sprawdzania pacjentów w ich domach. Nowe standardy precyzyjnie określają prawa i obowiązki obu stron postępowania. Kontrolerzy zyskali jasne umocowanie prawne do legitymowania osób przebywających na zwolnieniu, co wyeliminuje problemy z ustalaniem tożsamości podczas niezapowiedzianych wizyt.
Uporządkowano także całą ścieżkę biurokratyczną. Wprowadzono odgórne wytyczne dotyczące prawidłowego przeprowadzania działań sprawdzających, sporządzania oficjalnego protokołu z wizyty oraz mechanizmów składania do niego formalnych zastrzeżeń przez osobę kontrolowaną. W ślad za tymi modyfikacjami, specjalne rozporządzenie wprowadzi odświeżone wzory dokumentów, w tym formularze upoważnień dla inspektorów oraz same protokoły pokontrolne.
- Singiel na cenowej huśtawce. Po tanim styczniu rekord drożyzny w lutym
- +100 zł w miesiąc. Tak zdrożało utrzymanie rodziny 2+2
- Luty najdłuższym miesiącem w roku dla emeryta. Cenowa burza przed waloryzacją
Źródło: ZUS/Michał Tomaszkiewicz