X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Wiadomości

"Ojczyzno, rośnij miłością synów i żyj". Przesłanie kard. Wyszyńskiego do przyszłych pokoleń

Ostatnia aktualizacja: 12.09.2021 09:14
Kierując Kościołem w Polsce w okresie komunistycznych rządów, kardynał Stefan Wyszyński stał się duchowym i moralnym przywódcą narodu. Prymas tłumaczył w swoim nauczaniu, że dobro narodu nie jest pojęciem abstrakcyjnym, lecz dotyczy każdego człowieka.
Prymas Stefan Wyszyński
Prymas Stefan WyszyńskiFoto: PAP/CAF

Kardynał Stefan Wyszyński był prymasem Polski w latach 1948-1981, duszpasterzem, a także mężem stanu i strategiem. Nazwany "Prymasem Tysiąclecia", dla wielu był autorytetem i jedną z największych postaci w historii Polski XX wieku.

Wyszyński-1200x660.jpg
Prymas Stefan Wyszyński- zobacz serwis specjalny

Kierując Kościołem w Polsce w okresie komunistycznych rządów, kardynał Stefan Wyszyński stał się duchowym i moralnym przywódcą narodu. Wielokrotnie swoją postawą i działalnością dawał wyraz temu, że Kościół staje w obronie ludzi przed nadużyciami ze strony władzy. Walczył o godność i wolność każdego człowieka, który został stworzony na obraz Boga.

"Program dla ducha narodu"

Prymas widział potrzebę budowania życia duchowego i pogłębiania wiary, by wzmocnieni wewnętrznie ludzie umieli oprzeć się wszechobecnemu terrorowi komunistycznej ideologii. Mówił, że potrzebny jest "program dla ducha narodu".

- Nie wystarczy bowiem program ekonomiczny, gospodarczy, produkcji. Potrzeba nam ducha. A duch musi mieć program. Program umocniony w wierze i w miłości; w moralności chrześcijańskiej, której dotychczas nic na świecie zastąpić nie zdołało - mówił. 

Posłuchaj
00:30 11281010_5.mp3 Kardynał Stefan Wyszyński o potrzebie programu dla ducha. (IAR/dok.)

Kardynał Wyszyński w swoim nauczaniu wiele uwagi poświęcał narodowi, który według niego miał pierwszeństwo przed państwem. Mówił, że naród trzeba zawsze widzieć w relacji do ojczyzny, która jest związana z ziemią, dziejami narodu i jego kulturą, moralnością i miłością społeczną, a także gospodarką i pracą ludzką. Prymas tłumaczył, że dobro narodu nie jest pojęciem abstrakcyjnym, lecz dotyczy każdego człowieka.

Czytaj także:

Tożsamość narodowa

Prymas Stefan Wyszyński bronił kultury, tożsamości i dziedzictwa, widząc w tym duchowość i zarazem siłę narodu. Podkreślał potrzebę dbania o kulturę ojczystą i chrześcijańską.

- Wiele rzeczy mamy do przekazania przyszłym pokoleniom, ale to, co jest najdonioślejsze, to czysta duchowość naszego narodu, który ma prawo do własnej rodziny, niezależnej kultury - zwracał uwagę. 

Posłuchaj
00:24 11281010_10.mp3 Prymas Stefan Wyszyński bronił kultury, tożsamości i dziedzictwa narodowego. (IAR/dok.)

Millenium Chrztu Polski

Czytaj także:
Stefan Wyszyński NAC-1200.jpg
Piotr Dmitrowicz o życiu prymasa Wyszyńskiego: wojna odcisnęła na nim piętno

Zakrojonym na szeroką skalę programem duszpasterskim prymasa Wyszyńskiego była Wielka Nowenna w latach 1957-1965, przygotowująca do Millenium Chrztu Polski w 1966 roku. Działania te prymas pojmował jako realizację Jasnogórskich Ślubów Narodu, złożonych przez wiernych w Częstochowie w 1956 roku.

W trzecią rocznicę Ślubów, 26 sierpnia 1959 roku kardynał Stefan Wyszyński zachęcał do konsekwentnej pracy, i mówił, żeby nie zważać na piętrzące się przeszkody.

Podczas obchodów Millenium Chrztu Polski w 1966 roku kardynał Stefan Wyszyński podkreślał wielką rolę Kościoła, który stoi na straży wiary i praw człowieka.

Przykazanie miłości

W swoim nauczaniu prymas Stefan Wyszyński mówił, że zmiana moralności prowadzi do zmiany rzeczywistości społecznej, dlatego trzeba walczyć o trzeźwość, dbać o uczciwość, być pracowitym i żyć z godnością. Akcentując te wartości, sprzeciwiał się komunistom.

Prymas Wyszyński głosił potrzebę przebaczenia, zarówno w relacjach międzyludzkich, jak i między narodami. Podkreślał, że miłość ewangeliczna zwycięża nienawiść i zło. W wystąpieniach przypominał o godności każdego człowieka.

Anna Rastawicka z Instytutu Prymasowskiego podkreśliła (2001), że kardynał Wyszyński był także przykładem dla ludzi, jak bezwarunkowo chronić godność osoby ludzkiej. Powiedziała: "W jego oczach każdy człowiek był świętością: bez względu na wiek, stanowisko czy zdrowie".

- Stefan Kardynał Wyszyński jest twórcą nowej jakości życia społecznego, opartej o dawne, a jakże ciągle nowe przykazanie miłości bliźniego. Uczył nas, jak w życiu osobistym, społecznym i rodzinnym nienawiść pokonywać miłością, jak beznadziejność zwyciężać nadzieją, jak przywrócić naszemu życiu prawdziwą wartość, sens, miłość, człowiek dla człowieka zawsze był bratem - wskazała. 

Posłuchaj
00:32 11281010_14.mp3 Anna Rastawicka o kardynale Wyszyńskim. (IAR/dok.)

Czytaj także:

Czytaj także:
Prymas-Wyszyński_663_364.jpg
120. rocznica urodzin Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Tysiąclecia

Ochrona życia i instytucja rodziny 

Kardynał Wyszyński bronił życia ludzkiego od poczęcia do naturalnej śmierci, widząc w ochronie życia nienarodzonych także nadrzędne dobro państwa. Uważał, że po stratach wojennych należy otworzyć się na życie nowych pokoleń, aby naród mógł trwać i się rozwijać.

Po przyjęciu przez Sejm w 1956 roku ustawy o warunkach dopuszczających przerywanie ciąży prymas wraz z biskupami opublikował list, w którym aborcję określono mianem "pokojowego samobójstwa narodu". Kardynał Wyszyński wsparł między innymi zainicjowaną przez katolicką działaczkę Teresę Strzembosz budowę Domu Samotnej Matki w Chyliczkach pod Warszawą.

Wiele uwagi w nauczaniu prymas Wyszyński poświęcał rodzinie. Podkreślał, że nie można zrozumieć narodu bez rodziny i każdego człowieka z osobna, człowiek bowiem musi stać w centrum wszelkich spraw związanych z narodem. Wielokrotnie zaznaczał, że narodu nie można zrozumieć bez odniesienia do rodziny, o którą należy szczególnie dbać.

Szacunek do kobiet

Kardynał Stefan Wyszyński przypominał o godności kobiety. Zwracał uwagę na równość kobiety i mężczyzny jako dzieci Bożych. Mówił o tym, że aspiracje społeczne współczesnych kobiet muszą być przez Kościół i duchowieństwo właściwie rozumiane i oceniane.

Anna Rastawicka z Instytutu Prymasowskiego podkreśliła (2020), że nauczanie kardynała Wyszyńskiego nie straciło nic ze swej aktualności i jego słowa "przypominają o istocie powołania kobiety i jej ogromnej godności".

- Ksiądz prymas przede wszystkim chciałby przekazać słowa nadziei. Umocnić kobietę w tym jej powołaniu, jej ogromnej godności. Ksiądz prymas zawsze z szacunkiem mówił o kobiecie, rozumiał jej sytuację. Mówił, że na kobiecie spoczywa o wiele więcej obowiązków niż na mężczyźnie, bo ma życie zawodowe i w rodzinie jest matką - przypomniała. 

Posłuchaj
00:27 11281010_13.mp3 Anna Rastawicka o nauczaniu kardynała Wyszyńskiego na temat powołania kobiet. (IAR/dok.)

Potrzeba życzliwego języka

Czytaj także:
Wyszyński 1200 PAP.jpg
75 lat temu odbyła się konsekracja Stefana Wyszyńskiego na biskupa lubelskiego

Prymas Wyszyński (1959) apelował o łagodność w dyskursie publicznym i w stosunkach międzyludzkich.

- Nigdy nie odkładajcie waszych porachunków na wieczór. Nigdy też nie śpieszcie się z karceniem. Nigdy nie otwierajcie gniewliwego języka. W ogóle język nasz musimy poprawić. Brak nam jakiejś wzajemnej życzliwości, chociaż jesteśmy dziećmi jednego narodu i jednego Boga - apelował. 

Posłuchaj
00:35 11281010_12.mp3 Kardynał apelował o wzajemną życzliwość. (IAR/dok.)

Wychowanie młodzieży

Kardynał Stefan Wyszyński kładł nacisk na wychowanie młodego pokolenia w duchu miłości do dziejów narodu, a także troski o przyszłość ojczyzny. Wielokrotnie spotykał się z młodzieżą, między innymi w lutym 1957 roku ze studentami Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Powiedział wówczas, że pragnąłby, aby umieli doceniać samych siebie, po to, by stali się błogosławieństwem dla swego narodu.

W przemówieniu do młodzieży akademickiej w Warszawie, 10 stycznia 1968 roku, prymas Wyszyński mówił: "(...) czytaliśmy w Sztandarze Młodych - cytuję, jak było napisane: »Pokażemy, że moralność socjalistyczna jest wyższa od moralności chrześcijańskiej«. No trudno pokazywać to, czego nie ma!".

Walka o wolność i prawa człowieka 

Prymas Wyszyński bronił praw człowieka, kładł nacisk na poszerzenie wolności narodu i Kościoła nie tylko w sferze religijnej, upominał się także o prawa społeczne. Od początku strajków w 1980 roku poparł działalność i postulaty związkowców z powstałej Solidarności, a po zdelegalizowaniu związku wspierał jego członków i doradzał.

Prymas Tysiąclecia wskazywał też, że naród ma obowiązki, jak poszanowanie porządku religijno-moralnego, dbanie o życie rodzinne i społeczno-zawodowe. Kiedy w 1980 roku przez kraj przetaczała się fala strajków, w przemówieniu na Jasnej Górze 26 sierpnia prymas Stefan Wyszyński apelował o refleksję i dojrzałość.

- Jeśli przyszliśmy do Matki Bożej Jasnogórskiej jako ku Tej, która jest dana ku obronie narodu naszego, to nie przyszliśmy tutaj po to, by kogoś oskarżać, by jątrzyć, niepokoić; tylko by przypominać, jak to należy do sług Kościoła naśladujących Chrystusa, ażeby mówić o tym, co należy uszanować i co należy wypełnić, ażeby w ojczyźnie naszej powrócił spokój i ład - podkreślił. 

Posłuchaj
00:44 11281010_1.mp3 Przemówienie Prymasa Tysiąclecia na Jasnej Górze. (IAR/dok.)

Na spotkaniu z przedstawicielami NSZZ "Solidarność" - 10 listopada 1980 roku - w dniu rejestracji związku zawodowego przez sąd, kardynał Stefan Wyszyński powiedział, że "Polacy zawsze walczyli o to, żeby bronić narodu, Wam tego tłumaczyć nie muszę". Prymas podkreślił potrzebę zachowania hierarchii wartości.

Czytaj także:
kardynał Stefan Wyszyński 1200.jpg
W służbie Kościoła i Ojczyzny. Album Polskiego Radia poświęcony kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu

Czytaj także:

"Heroiczna nadzieja"

Kardynał Stefan Wyszyński brał udział w czterech konklawe: w 1958, 1963 oraz w sierpniu i październiku 1978 roku. Podczas tego ostatniego na papieża został wybrany kardynał Karol Wojtyła.

Następnego dnia po inauguracji pontyfikatu, 23 października 1978 roku Jan Paweł II mówił o wielkiej roli Prymasa Tysiąclecia w dziejach Kościoła i ojczyzny. Podczas spotkania z rodakami w Auli Pawła VI w Watykanie zwrócił się do kardynała Wyszyńskiego.

- Nie byłoby na Stolicy Piotrowej tego papieża Polaka, gdyby nie było twojej wiary, niecofającej się przed więzieniem i cierpieniem; twojej heroicznej nadziei, tego zawierzenia bez reszty Matce Kościoła - mówił papież. 

Posłuchaj
00:18 11281010_3.mp3 Jan Paweł II do Prymasa Tysiąclecia. (IAR/dok.)

Kardynał Stefan Wyszyński zmarł trzy lata później, 28 maja 1981 roku. Jego pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną i wyrazem poparcia dla głoszonych przez niego idei. Został pochowany w katedrze św. Jana w Warszawie.

Przesłanie kard. Stefana Wyszyńskiego 

Czytaj także:
Wyszyński 1200 NAC.png
"Przełożenie na stan ducha każdego z nas". Bp Markowski o beatyfikacji kard. Wyszyńskiego

Prymas Tysiąclecia pozostawił ogromną spuściznę swojego nauczania, tomy zapisków, homilii i przemówień, które pozostaną aktualne przez następne dziesięciolecia. Zachowane w archiwalnych nagraniach są przesłaniem dla kolejnych pokoleń.

Posłuchaj
00:29 11281010_6.mp3 Kardynał Stefan Wyszyński: ojczyzno miła, buduj się pracą pokoleń. (IAR/dok.)

- Ojczyzno miła, buduj się pracą pokoleń. Świeć chwałą rycerzy. Rośnij miłością synów i żyj. Żyj wielka, potężna, po wszystkie czasy - przemawiał kard. Stefan Wyszyński. 

Uchwałą Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej, rok 2021 jest obchodzony jako Rok Kardynała Stefana Wyszyńskiego. W ten sposób posłowie i senatorowie oddali hołd Prymasowi Tysiąclecia, wyrażając pamięć, szacunek i wielkie uznanie dla jego życia i dokonań.

jbt

Czytaj także

Przewodniczący episkopatu: kard. Stefan Wyszyński był zapatrzony w Maryję Jasnogórską

Ostatnia aktualizacja: 20.11.2019 10:16
- Prymas Wyszyński widział w Maryi Jasnogórskiej nadzieję na zwycięstwo Kościoła w Polsce - przypomniał przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki podczas zebrania plenarnego biskupów na Jasnej Górze.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Beatyfikacja kard. Wyszyńskiego i matki Czackiej. W uroczystości może wziąć udział 8 tys. osób

Ostatnia aktualizacja: 15.06.2021 16:57
 - Biorąc pod uwagę obecną sytuację epidemiczną i panujące obostrzenia, w beatyfikacji kard. Wyszyńskiego i matki Czackiej stacjonarnie będzie mogło wziąć udział od 7 do 8 tys. ludzi – poinformował na konferencji prasowej metropolita warszawski kard. Kazimierz Nycz.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Pierwszorzędna gwiazda na firmamencie Kościoła i w dziejach Polski". Grzegorz Polak o prymasie Wyszyńskim

Ostatnia aktualizacja: 07.09.2021 11:26
- Prymas Wyszyński już jako biskup lubelski dał się poznać jako wybitny hierarcha, ale jego wybór był wielką niespodzianką - powiedział w audycji "Towarzystwo niepokornych" na antenie Polskiego Radia 24 Grzegorz Polak, wicedyrektor Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego.
rozwiń zwiń