Michał Issajewicz. To on wykonał wyrok śmierci na "kata Warszawy" Franza Kutscherę.
- Całość trwała bardzo krótko. "Lot" (Bronisław Pietraszewicz) został od razu postrzelony. Jako drugi wszedł do akcji "Kruszynka" (Zdzisław Poradzki). Osłaniał mnie. Doszedłem do Kutschery i ostatnie strzały oddałem w głowę. Musieliśmy mieć pewność, że zginął - tak na antenie Polskiego Radia Michał Issajewicz wspominał przebieg zamachu na Franza Kutscherę.
2026-03-04, 07:45
4 marca 2012 roku zmarł Michał Issajewicz ps. Miś, żołnierz Armii Krajowej, członek batalionu "Parasol". To on wykonał wyrok śmierci na "kata Warszawy" Franza Kutscherę.
Posłuchaj
Franz Kutschera był znienawidzonym szefem policji i SS dystryktu warszawskiego. Funkcję tę objął 25 września 1943 roku. Zbrodniarz był odpowiedzialny za represje, łapanki i egzekucje. Wyrok na Kutscherę wydał szef Kedywu KG AK płk August Emil Fieldorf "Nil". Przeprowadzenie akcji powierzono zgrupowaniu "Agat" (późniejszy "Parasol"), w którym służył Issajewicz.
Zamach miał miejsce 1 lutego 1944 w Alejach Ujazdowskich. Zadaniem "Misia", bo taki pseudonim konspiracyjny nosił Michał Issajewicz, było zablokowanie drogi limuzynie Kutschery, którą "kat Warszawy" podążał z domu przy Al. Róż do komendantury SS.
W następstwie akcji zginęło jeszcze 4 Niemców, a 9 zostało rannych. Straty były też po stronie polskiej. Dwóch żołnierzy zmarło od ran kilka dni po zamachu (Bronisław Pietraszewicz i Marian Senger), dwóch innych zginęło podczas ucieczki po akcji (Zbigniew Gęsicki i Kazimierz Sott). Issajewicz, mimo postrzału w głowę, przeżył. Wkrótce został jednak aresztowany i osadzony na Pawiaku. Stamtąd wywieziony został do obozu koncentracyjnego Stutthof.
Po uwolnieniu z obozu trafił do Słupska. Tam został pełnomocnikiem władz do spraw ludności niemieckiej. Po wojnie zamieszkał w Warszawie. Działał aktywnie w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, był też wychowawcą w Szczepie 208 Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych im. Batalionu "Parasol". Zmarł 4 lutego 2012 roku.
Poniżej: infografika przedstawiająca przebieg zamachu na Kutscherę. Michał Issajewicz oznaczony literą "E".
Źródło: Polskie Radio/ Bartłomiej Makowski