110 lat temu powołano Związek Polski Piłki Nożnej

• Na początku XX wieku, kiedy jeszcze Polski nie było na mapach Europy, rozpoczęliśmy żmudną drogę budowania polskich struktur piłkarskich
• Grupa zapaleńców powołała do życia Związek Polskiej Piłki Nożnej, ZPPN, podlegający bezpośrednio Austriackiemu Związkowi Footballowemu, AZF
• Spuściznę po ZPPN przejął Polski Związek Piłki Nożnej, który powstał po odzyskaniu niepodległości

Po trzech rozbiorach Polska zniknęła z mapy świata. Państwo nie istniało, ale obywatele, w każdej możliwej formie kultywowali polskość, walczyli o zachowanie naszego dziedzictwa. Liczyli na jak najszybsze odzyskanie niepodległości. Ten wyjątkowo ciemny okres w naszych dziejach trwał ponad sto dwadzieścia lat. Austro-Węgry, carska Rosja oraz Prusy na początku XX wieku zaczęły chylić się ku upadkowi. To dało asumpt do podjęcia działań mających na celu tworzenie polskich organizacji. Miały być one podwalinami nowej państwowości.

Pierwsze zespoły piłkarskie

Zaczęły też powstawać kluby piłkarskie. Głównymi ośrodkami, w których narodziła się polska piłka były Kraków i Lwów. W mieście Kraka powołano do życia Cracovię i RKS. We Lwowie powstały zespoły Czarnych oraz Pogoni. To był bardzo ważny moment. W sposób otwarty zaczęliśmy podkreślać naszą odrębność narodową. Już w 1910 zaczęto pracę nad stworzeniem organizacji, która miałaby powołać do życia rozgrywki pod biało-czerwonym sztandarem. Przejąć zarządzanie nad tworzącym się polskim futbolem. 

25 czerwca 1911 roku odbyło się zebranie założycielskie ZPPN

Motorem działań był Stanisław Kopernicki. Prezes Cracovii. Doprowadził on do spotkania przedstawicieli klubów ze stolicy Małopolski oraz ze Lwowa. Właśnie w tym mieście odbyło się zebranie. Nie można było działać niezależnie od struktur Austro-Węgierskich. Postanowiono więc, że nowa organizacja będzie podlegała (jako część autonomiczna) Austriackiemu Związkowi Futbolowemu, AZF. Wszyscy uczestnicy opowiedzieli się za powołaniem do życia Związku Polskiego Piłki Nożnej.

"3 września odbyło się w Wiedniu posiedzenie AZF, na którem ukonstytuowano się na mocy nowego statutu. Członkami związku państwowego są obecnie nie kluby sportowe, ale związki krajowe, z których każdy rządzi się autonomicznie i uzyskał przeważną część prerogatyw dotychczasowego Związku austriackiego" - donoszono na łamach wydawnictwa „Czas”.

To spotkanie, a także podjęte decyzje otworzyły drogę do legalizacji ZPPN. Nastąpiło to  23 grudnia tego samego roku.

Główne cele związkowe

Mając już możliwość działania, zarząd przystąpił do ciężkiej pracy. Nie było to łatwe zadanie, ale bardzo chwalebne. Zaczęto odbudowywać od podstaw naszą piłkę nożną.

ZPPN postawiło przed sobą ważne dla polskiego piłkarstwa cele:

"Rozwój i uszlachetnianie sportu piłki nożnej, oraz popieranie rozwoju należących do związku towarzystw, z wykluczeniem dążeń politycznych lub wyznaniowych. Środkami do tego celu są:  organizowanie zawodów zwykłych i o mistrzostwo" - można przeczytać w Statucie ZPPN znajdującym się w Archiwum Państwowym w Krakowie.

Bardzo ważnym punktem tego dokumentu było stwierdzenie, że członkiem ZPPN mogą zostać, ulokowane w Galicji i należące do AZF, polskie towarzystwa sportowe. To powodowało, że do związku nie mogły należeć kluby i organizacje nie polskie. Z drugiej strony ZPPN był tylko podmiotem zależnym od AZF i to dawało możliwość organizowania własnych rozgrywek piłkarskich. Nie mógł on natomiast oficjalnie wystawić własnej drużyny narodowej. FIFA nie zezwalała, i nie zezwala do dziś, na zrzeszanie w swych szeregach reprezentacji narodowościowych lub regionalnych, a jedynie państwowe. Taką zgodę otrzymały tylko Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia Północna. Reprezentacje, założyciele światowej organizacji piłki nożnej.

ZPPN stał się protoplastą Polskiego Związku Piłki Nożnej

Działalność tej organizacji trwała przez trzy lata, do wybuchu pierwszej wojny światowej. Zaraz po jej zakończeniu, w 1918 roku, Polska odzyskała niepodległość. Wszyscy ochoczo ruszyli do budowania nowych struktur naszej państwowości. Towarzystwa i kluby piłkarskie także. Nowa inicjatywa - oparta na działaczach przedwojennych struktur - postawiła sobie za cel stworzenie ogólnokrajowego związku futbolu.

W 1919 udało się zebrać przedstawicieli większości polskich zespołów piłkarskich. 21 grudnia, 31 delegatów, powołało do życia Polski Związek Piłki Nożnej. Twórcami statutu byli Józef Lustgarten, Jan Polakiewicz oraz Jan Weyssenhoff. Pierwszym prezesem został działacz Cracovii, Edward Cetnarowski. Siedzibą był Kraków. Pierwsze Mistrzostwa Polski w piłce nożnej odbyły się w 1920 roku. W roku 1923 PZPN został przyjęty w poczet krajów członkowskich Międzynarodowej Federacji Piłki Nożnej (FIFA). Od tego momentu mieliśmy prawo do rozgrywania oficjalnych spotkań międzypaństwowych pod biało- czerwonym sztandarem.

AK