Napis na drzwiach K+M+B jest błędem? Co znaczą te litery, jakie grożą pomyłki?

• Pożar hali koło Częstochowy. Kłęby dymu widać z wielu kilometrów
• Pułk Putina uziemiony. Rosjanie spalili 15 ciężarówek
• Amerykanie szykują kolejny atak? To był najchętniej śledzony lot świata

Trzech Króli albo Epifania

Zwyczaj tej związany jest z obchodzonym przez Kościół katolicki świętem Trzech Króli (Uroczystością Objawienia Pańskiego, Epifanii). Polacy mogą go kojarzyć również z bożonarodzeniową wizytą duszpasterską, czyli popularną kolędą. O co chodzi?

Pobłogosławioną w dniu Trzech Króli kredą – a święcenie to rozpowszechniło od XVIII wieku – katolicy zapisują na drzwiach "znak przyjęcia Chrystusa do swojego domu". Znak ten wyraża się dwojakim zapisem: K+M+B lub C+M+B, całość zaś wieńczy liczba bieżącego nowego roku.

Rzecznik Episkopatu wyjaśnia

"Prawidłowy zapis na naszych drzwiach powinien wyglądać tak: C+M+B". "Niech napis na drzwiach naszych domów/mieszkań K+M+B będzie przypomnieniem, że tu mieszkają chrześcijanie". Informacje, które znaleźć można na stronach internetowych polskich parafii, bywają – je te powyżej zacytowane – sprzeczne. Który zatem zapis jest prawidłowy?

– Drzwi naszych domów lub mieszkań oznaczamy cyframi nowego roku oraz inicjałami imion świętych Mędrców: Kacpra, Melchiora i Baltazara (K+M+B 2022) lub w wersji łacińskiej (C+M+B 2022), co możemy przetłumaczyć jako "Christus mansionem benedicat" – tłumaczył kilka lat temu rzecznik Konferencji Episkopatu Polski Leszek Gęsiak SJ.

Zaglądamy do źródeł

Obie zatem wersje – wbrew opiniom, że ta z Trzema Królami jest już nieobowiązująca – są poprawne. Wątpliwości wokół tego zapisu wzięły się być może z faktu, że w dokumencie "Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii" niejako połączono obie tradycje.

W tym zatwierdzonym przez Watykan w 2001 roku dokumencie, w rozdziale dotyczącym "tradycji i oryginalnych wyrazów pobożności ludowej" związanych z Uroczystością Objawienia Pańskiego, czytamy:

"Błogosławieństwo domów, których drzwi znaczy się krzyżem Chrystusa, cyfrą nowego roku oraz tradycyjnymi inicjałami świętych Mędrców (K+M+B), co tłumaczy się formułą: »Christus mansionem benedicat«. Pisze się je błogosławioną kredą".

Z kolei w księdze liturgicznej "Obrzędy błogosławieństw dostosowane do zwyczajów diecezji polskich" – przy "Modlitwie błogosławieństwa kredy i kadzidła" – znajdujemy następującą formułę: "pobłogosławioną kredą pisze na drzwiach znaki: J+M+J (Jezus, Maryja, Józef) albo: C+M+B (Christus mansionem benedicat – Niech Chrystus pobłogosławi mieszkanie)".

Dodajmy do tego jeszcze jedno: w przedsoborowym rytuale błogosławieństwa na święto Epifanii przywoływane są imiona Trzech Króli, by "przez ich wstawiennictwo i zasługi" mieszkańcy domu otrzymali "zdrowie ciała i opiekę dla duszy".

Jakie grożą pomyłki przy tym zwyczajowym (K+M+B albo C+M+B) zapisie? Symbole między inicjałami nie oznaczają znaku sumowania, ale są znakiem krzyża, błogosławieństwa. Zatem pojawiające się czasem formy ze znakiem równości przed datą roczną są ze wszech miar niewskazane.

Tajemnica imion

Opisany powyżej zwyczaj związany ze świętem Trzech Króli jest dobrą okazją, by przypomnieć o zagadce związanej z imionami patronów tego dnia. Zagadce, gdyż w Biblii o imionach Mędrców (dopiero w późniejszej tradycji określonych Trzema Królami) nie znajdziemy ani słowa. Skąd zatem Kacper, Melchior i Baltazar?

Pierwsze źródła nazywające tak Trzech Króli, wówczas jeszcze Mędrców, pochodzą z VI wieku: mozaika z San Apollinare Nuovo w Rawennie (choć napis jest tu rekonstruowany) oraz "Excerpta latina barbarii" (łacińskie tłumaczenie, z VII/VIII w., greckiej kroniki aleksandryjskiej właśnie z szóstego stulecia).

Źródło: Polskie Radio/jp

Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, "Dyrektorium o pobożności ludowej"; ks. Marek Starowieyski, "Cykl o Trzech Magach [Królach]", w: "Apokryfy Nowego Testamentu. Tom I. Ewangelie apokryficzne. Opowiadania o Jezusie, Maryi, Józefie i Janie Chrzcicielu", pod red. ks. Marka Starowieyskiego, 2023; Marta Kowalczyk, "Geneza i obchody Uroczystości Objawienia Pańskiego. Zarys problematyki", "Studia Elbląskie" XX/2019; www.ekai.pl; parafiarojewice.pl; parafiaprzytok.pl; katedra.siedlce.pl.