Najważniejsze informacje w skrócie:

• 2096,08 zł za koszyk rodziny: Tyle wyniósł w grudniu Indeks Miesięcznych Zakupów. To wzrost o blisko 58 zł (+2,84%) względem listopada – żaden inny typ gospodarstwa domowego nie odczuł przedświątecznej drożyzny tak mocno.
• 24,31% domowego budżetu: Taka część łącznego dochodu (dwie pensje minimalne netto i świadczenia 800 plus) trafia wyłącznie na podstawowe zakupy spożywcze i higieniczne. Margines bezpieczeństwa finansowego rodziny kurczy się z miesiąca na miesiąc.
• Inwestycja w honor dziecka: Wydatki na prezenty (średnio ponad 1350 zł na dwójkę dzieci) stały się kategorią "sztywną". Rodzice wolą oszczędzać na jedzeniu, niż narazić dzieci na wykluczenie rówieśnicze z powodu "gorszego" upominku pod choinką.

Grudniowy rachunek zakupowy rodzin. Bariera 2100 zł o krok

Analiza grudniowych paragonów pokazała, że stabilizacja, którą obserwowaliśmy jesienią, odeszła w niepamięć. Koszt nabycia zestawu produktów niezbędnych do funkcjonowania przez 30 dni dla modelu Rodziny 2+2 (dwoje dorosłych i dwoje dzieci w wieku szkolnym) wyniósł w grudniu 2025 roku 2096,08 zł.

W ujęciu rocznym wzrost ten wydaje się umiarkowany i wynosi niespełna 34 zł (+1,65%). Jest to jednak efekt statystyczny, maskujący rzeczywistą dynamikę cen w ostatnich tygodniach. Prawdziwy obraz sytuacji daje porównanie miesiąc do miesiąca. Względem listopada rodzina musiała wydać w sklepie o 57,88 zł więcej. To tak, jakby z wózka nagle zniknęły dwa duże opakowania proszku do prania, choć przy kasie zapłaciliśmy tyle samo.

Sprowadzając te dane do codzienności: wyżywienie czteroosobowej rodziny kosztuje obecnie średnio 67,61 zł każdego dnia. To wzrost o blisko 2 zł dziennie w porównaniu do listopada, co w skali miesiąca tworzy zauważalną lukę w portfelu.

Indeks Miesięcznych Zakupów a dochody rodziny. Margines bezpieczeństwa topnieje

Aby osadzić kwotę niemal 2100 zł w realiach, zestawiliśmy ją z łącznym dochodem rozporządzalnym rodziny, zakładając model dwóch płac minimalnych netto oraz wpływów ze świadczenia 800 plus. Wskaźnik obciążenia dochodu samymi bazowymi zakupami wyniósł w grudniu 24,31%.

– To kolejny miesiąc wzrostów tego wskaźnika. Dla rodziny z dwójką dzieci grudzień oznacza kumulację wydatków. Mamy tu nałożenie się na siebie trzech niekorzystnych czynników: drogiej żywności, szczytu sezonu grzewczego, który winduje rachunki za gaz i prąd, oraz gigantycznej presji prezentowej. Konieczność wydania dodatkowych 60 zł na samo jedzenie to w tym kontekście o jeden wydatek za dużo, mogący zmuszać do trudnych wyborów przy sklepowej półce – skomentował Michał Tomaszkiewicz, wydawca działu Pieniądze na PolskieRadio24.pl, autor IMZ.

Indeks Miesięcznych Zakupów plus Ekstra wydatek miesiąca. Ekonomia radości i statusu

Podczas gdy bazowy koszyk (IMZ) pokazuje koszty przetrwania, grudzień rządzi się prawami "ekonomii radości". Bankowcy wyliczyli, ile w 2025 roku kosztować miała rola Świętego Mikołaja. Dane te, zestawione z koszykiem spożywczym, pokazują dramatyczną skalę obciążenia rodziców.

– Wydatki na prezenty w rodzinach 2+2 to fascynujący mechanizm psychologiczno-ekonomiczny. "Rozpieszczanie dzieci" jest wpisane w filozofię zakupową tej grupy, ale w grudniu przybiera formę walki o status – zauważył Michał Tomaszkiewicz.

Według raportu Związku Banków Polskich, statystyczny Polak planował wydać na prezenty średnio 677 zł na osobę. W przypadku rodziny z dwójką dzieci oznacza to dodatkowy wydatek rzędu 1354 zł wyłącznie na upominki dla pociech. Kwota ta stanowi aż 65% wartości całego miesięcznego koszyka spożywczego. Sumując koszt przetrwania i koszt prezentów, w grudniu z konta rodziny znika łącznie 3 450 zł. To już 40% całego domowego budżetu, wydane zanim opłacimy czynsz czy ratę kredytu.

– Rodzice mają świadomość, że prezent to także sygnał społeczny w grupie rówieśniczej. Podarowanie nastolatkowi skarpet czy taniego zamiennika gadżetu oznaczałoby dla niego rolę "pariasa" w klasie. Dlatego rodzice wolą zacisnąć pasa i zrezygnować z własnych potrzeb, by zainwestować w "honor" i pozycję towarzyską swoich dzieci. To sprawia, że budżet prezentowy jest „sztywny” i odporny na kryzys – rodzic nie kupi tańszej zabawki, nawet jeśli chleb zdrożał – dodał dziennikarz.

Co podrożało, co potaniało? Starcie "taniej kuchni" z "drogim salonem"

Szczegółowa analiza koszyka rodzinnego ujawnia dwa przeciwstawne trendy. Z jednej strony mamy wyraźną ulgę w sekcji "wypieki". Rekordowe spadki cen masła (-27%), cukru (-16%) i mąki (-5%) to doskonała wiadomość dla domowych cukierników. Rodzina, która zdecyduje się na samodzielne pieczenie ciast, realnie odczuje te oszczędności, płacąc mniej za serniki i pierniki niż przed rokiem.

Niestety, to co rodzina kupuje gotowe "dla przyjemności", bije rekordy drożyzny. Liderem podwyżek jest czekolada, która według "Indeksu cen w sklepach detalicznych" podrożała o 23%. W połączeniu z drogim kakao, sprawia to, że przygotowanie paczek ze słodyczami jest znacznie bardziej kosztowne.

- Rodziny 2+2 doświadczają paradoksu: tania mąka i cukier nie obniżyły cen pierników czy herbatników. Jest to spowodowane tym, że w cenie gotowych słodyczy coraz większy udział mają koszty energii, pracy, opakowań i logistyki. Ponadto producenci w grudniu korzystają z wysokiego popytu, utrzymując ceny, mimo spadku cen surowców. Wzrost cen czekolady o kilkadziesiąt procent to wypadkowa drogiego kakao i sezonowej spekulacji – część presji może zniknąć w styczniu, jednak trend wyższych cen pozostanie. Wynika to z tego, że kluczowy surowiec – kakao – podrożał do historycznych poziomów z powodów obniżonych zbiorów w Brazylii i Wietnamie - wytłumaczyła dr Joanna Myślińska-Wieprow z Uniwersytetu WSB Merito.

Dodatkowo, rodziny wieloosobowe padają ofiarą "efektu skali". Wzrost ceny kawy (+34%) czy jajek (+18%) jest mnożony przez duże zużycie w czteroosobowym gospodarstwie. W przeciwieństwie do singla, rodzina zużywa też ogromne ilości chemii gospodarczej, a ceny proszków do prania i środków czystości nie spadają tak szybko, jak byśmy tego oczekiwali, niwelując zyski z taniego masła.

- Asymetria transmisji cenowej, w koszykach singla i rodziny, wynika z odmiennej struktury koszyka zakupowego. Gospodarstwa singla charakteryzuje się wyższym udziałem towarów importowanych, o wysokiej wrażliwości na wahania rynkowe (kawa, kakao). Natomiast rodziny korzystają z obniżenia cen surowców krajowych (mięso, mąka, cukier) - dodała ekspertka.

Porównanie indeksów. Statystyczna ulga, realna drożyzna

Ciekawym zjawiskiem jest fakt, że wskaźnik rocznej dynamiki kosztów dla Rodziny (+1,65%) spadł poniżej ogólnego poziomu 3,8%, wynikającego z "Indeksu cen w sklepach detalicznych". Wynika to ze specyfiki „dużego wózka”. Rodzina 2+2, kupująca hurtowe ilości mąki, cukru i tłuszczów, statystycznie najmocniej korzysta na obecnych giełdowych obniżkach cen tych surowców. Te produkty „ciągną” roczny wynik w dół mocniej niż u singla, który kupuje mniej produktów sypkich.

Jednak to tylko statystyka roczna, która może być myląca. W ujęciu miesięcznym (listopad vs grudzień), koszyk rodziny podrożał o 2,84%. Pokazuje to, że choć „baza surowcowa” tanieje, bieżące wydatki „na teraz” – słodycze, nabiał, chemia – rosły w tempie, którego nie widać w ogólnych, uśrednionych wskaźnikach GUS.

Źródło: PolskieRadio24.pl/UCE Research/Uniwersytet WSB Merito/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to wyliczyliśmy?

Indeks Miesięcznych Zakupów (IMZ) to cykliczny raport tworzony wspólnie przez PolskieRadio24.pl, UCE Research oraz Uniwersytety WSB Merito. W odróżnieniu od wskaźników inflacji (CPI) podawanych przez GUS, IMZ nie mierzy ogólnego poziomu cen w gospodarce, lecz pokazuje nominalny koszt zakupu ściśle określonego zestawu produktów (FMCG) niezbędnych do funkcjonowania przez miesiąc dla danej grupy społecznej.

Dane cenowe pochodzą z cyklicznego raportu „Indeks cen w sklepach detalicznych” autorstwa UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito, opartego na analizie 87 000 odczytów cen detalicznych w blisko 40 600 sklepów.

Badanie prowadzone jest w trzech odsłonach, analizujących koszyki dla różnych typów gospodarstw domowych: Singla, Rodziny 2+2 oraz Emeryta. Prezentowany powyżej profil Rodziny 2+2 zakłada gospodarstwo domowe składające się z dwojga dorosłych i dwojga dzieci w wieku szkolnym, które dokonuje zakupów w sposób zoptymalizowany (większe opakowania), ale uwzględniający potrzeby dzieci (słodycze, przekąski). Koszty koszyka odniesiono do sumy dwóch płac minimalnych netto na 2025 rok oraz dwóch świadczeń wychowawczych 800 plus.