Księżyc pęka i się kurczy. Naukowcy odkrywają nowe struktury
Astronomowie zaobserwowali zmniejszanie się Księżyca - jego promień jest aktualnie o 50 metrów krótszy niż 200 milionów lat temu. Wynika to z ochładzania się jego wnętrza, które, poza kurczeniem się, powoduje powstawanie deformacji powierzchni takich jak uskoki.
2026-02-22, 11:00
Nowe dowody na kurczenie się Księżyca. Odkryto ponad tysiąc struktur tektonicznych
Naukowcy są zdania, że ochładzanie się wnętrza Księżyca sprawiło, że jego warstwy kurczyły się, co doprowadziło do pękania skorupy i powstawania wybrzuszeń. Zachodzenie tego procesu potwierdzają tzw. klify uskokowe, obecne na tamtejszych wyżynach.
Najnowsze badania pozwoliły jednak dostrzec również małe grzbiety morskie, czyli uskoki w morzach księżycowych.
Mapa i analiza tych grzbietów ulokowanych w morzach księżycowych, czyli rozległych, ciemnych równinach na powierzchni satelity została opracowana przez naukowców z The National Air and Space Museum’s Center for Earth and Planetary Studies i opublikowana w grudniu 2025 roku na łamach "The Planetary Science Journal". Obecność tych formacji daje wiele informacji o historii i budowie satelity.
Księżyc nie posiada tektoniki płyt. Ochładzanie się jego wnętrza prowadzi do stopniowego kurczenia się, przez co narastają naprężenia w skorupie. W efekcie dochodzi do deformacji powierzchni, w tym do powstania charakterystycznych skarp płatowych, powstające w miejscach, gdzie ściskana skorupa ulega przemieszczeniom wzdłuż uskoków.
Niedawno odkryto aż 1114 nowych małych masywów tektonicznych, powstałych przez oddziaływanie tych samych sił, które odpowiadają za tworzenie płatów tektonicznych. SMR występują jednak tylko w morzach, a nie na wyżynach. Ich średni wiek to 124 miliony lat. Okazuje się również, że 57,6 proc. SMR jest przestrzennie powiązana z istniejącymi wcześniej formami tektonicznymi.
- Od czasów misji Apollo wiemy o powszechności płatowych skarp na księżycowych wyżynach, ale to pierwszy raz, kiedy naukowcy udokumentowali powszechność podobnych struktur w całym morzu księżycowym. Ta praca pozwala nam uzyskać globalną, kompletną perspektywę na temat niedawnej tektonicznej aktywności Księżyca, co doprowadzi do lepszego zrozumienia jego wnętrza, historii termicznej i sejsmicznej, a także potencjału przyszłych trzęsień Księżyca - tłumaczy geolog Cole Nypaver.
Obserwacje te pozwalają uzyskać wgląd w dynamikę kurczącego się Księżyca.
- Wir polarny namiesza w marcu. Meteorolodzy: przedwiośnia nie będzie
- Pszczoły zachowują się inaczej niż zwykle. Niepokojące obserwacje naukowców
- Globalny kryzys ludzkości w 2030 roku? Lekarze wskazują na zachowanie owadów
Źródło: polsatnews.pl