Najważniejsze informacje w skrócie: 

• Gminy będą mogły samodzielnie ustalać wysokość opłaty turystycznej. Przepisy określą tylko jej maksymalną wysokość. Nie będzie ona podatkiem, bo będzie dobrowolna - gminy będą mogły, ale nie będą musiały jej wprowadzać
• Wiceminister sportu uważa, że maksymalna opłata turystyczna powinna odpowiadać średniemu poziomowi w Europie. Obecnie to około 11 złotych
• Opłata turystyczna ma pomóc gminom, w których ruch jest bardzo duży. Wpływy z niej mogą pozwolić na kompensację kosztów z nadmiernej turystyki

Nowy podatek? Wiceminister sportu zapewnia, że nie taki jest cel opłaty turystycznej

- Opłata turystyczna nie będzie nowym podatkiem. Jej celem ma być wsparcie promocji Polski i finansów gmin turystycznych – podkreślił w środę wiceminister sportu i turystyki Ireneusz Raś podczas posiedzenia sejmowej komisji ds. kultury fizycznej, sportu i turystyki.

Wiceminister Raś zauważył, że obecnie turystyka generuje ponad 180 mld zł przychodu do budżetu rocznie, co odpowiada około 5 proc. PKB. Dlatego - jak podkreślił - konieczne jest wprowadzenie opłaty turystycznej, aby mogła być pobierana, zwłaszcza w popularnych destynacjach turystycznych jak na przykład Kraków. Miasto to obecnie odwiedza ok. 15-18 mln turystów rocznie (w 2006 było ok. 6 mln). 

Raś zaznaczył, że gminy będą mogły samodzielnie ustalać wysokość opłaty, w ramach określonej przepisami górnej granicy. W opinii wiceministra powinna ona odpowiadać średniemu poziomowi europejskiemu, co odpowiadałoby (według Ireneusza Rasia) kwocie około 11 zł w najbardziej popularnych miejscach.

Według założeń ustawy, środki z opłaty miejscowej (czyli opłaty turystycznej) mają w większości trafiać do gmin turystycznych, a część przeznaczona byłaby na promocję turystyki poprzez Polską Organizację Turystyczną.

Samorządy będą mogły wprowadzić opłatę, ale nie będzie obowiązku

Raś podkreślił również, że zmiana w przepisach powinna być wprowadzona ponad podziałami politycznymi. Dodał, że opłata będzie fakultatywna (nieobowiązkowa), a gminy mogłyby w zamian oferować turystom bonusy np. w postaci kart turystycznych umożliwiających korzystanie z lokalnych atrakcji.

Wiceminister zaznaczył, że celem projektu jest nie tylko ułatwienie finansowania promocji Polski, ale też wsparcie gmin najbardziej obciążonych ruchem turystycznym oraz stworzenie przejrzystych zasad poboru opłaty w całym kraju. Dodał, że aż 70 proc. polskich destynacji turystycznych nie miało dotychczas możliwości pobierania takiej opłaty z uwagi na rygorystyczne normy jakości powietrza, mimo że generują znaczną część PKB. 

Wiceszef resortu sportu podkreślił, że część środków z opłaty turystycznej byłaby także przeznaczona na rozwój infrastruktury turystycznej i promocję regionów w Polsce i zagranicą, co – jak mówił – jest szczególnie ważne w kontekście konkurencji z innymi destynacjami w Europie Środkowej. Wskazał też na konieczność wyważenia stawki opłaty, by była atrakcyjna dla turystów, a jednocześnie efektywna dla samorządów.

Opłata rekompensatą dla gmin obciążonych turystami

Raś dodał ponadto, że opłata mogłaby pełnić funkcję rekompensacyjną dla gmin najbardziej obciążonych ruchem turystycznym.

- To pozwoliłoby finansowo wesprzeć infrastrukturę, organizację wydarzeń lokalnych i ochronę środowiska w miejscowościach, które przyciągają najwięcej gości - wyjaśnił.

W dyskusji zwrócono również uwagę, że wprowadzenie opłaty w formie fakultatywnej może zwiększyć zainteresowanie turystów korzystaniem z lokalnych atrakcji i usług. Raś zaznaczył, że gminy mogłyby oferować różnego rodzaju bonusy, np. zniżki na wejściówki do muzeów, parków rekreacyjnych czy innych instytucji kultury i turystyki.

Zdaniem Rasia, nowelizacja przepisów daje też możliwość lepszej koordynacji promocji turystycznej Polski przez Polską Organizację Turystyczną oraz współpracę z regionalnymi organizacjami turystycznymi.

- To pozwoli skuteczniej docierać z ofertą promocyjną zarówno do turystów krajowych, jak i zagranicznych, szczególnie w sezonach poza szczytem - dodał.

Zgodnie z obecnie obowiązującym rozporządzeniem gminy turystyczne mogą pobierać opłatę miejscową, jeśli spełniają określone normy dotyczące m.in. zanieczyszczenia powietrza oraz walorów klimatycznych i krajobrazowych. W 2024 roku wpływy z opłat miejscowych wyniosły ponad 76 mln zł, a największe dochody zanotowały m.in. Mielno, Gdańsk, Zakopane, Karpacz i Szklarska Poręba.

Obecna polska opłata miejscowa wynosi maksymalnie 3,31 zł/osoba za dobę, w rejonach ochrony uzdrowiskowej 4,67 zł, a w uzdrowiskach 6,38 zł. Inkasowana jest przez hotel, pensjonat czy gospodarza i wpłacana do budżetu gminy. 

Przy stawce 11 zł od osoby (zakładając brak zwolnień) wspomniany już wyżej Kraków mógłby na opłacie "zarobić około 176 mln złotych rocznie. Zwiększyłoby to dochody gminy o około 1,5%. 

Opłata turystyczna - europejskie miasta bronią się nią przed nadmiarem turystów

W wielu krajach Unii nie ma czegoś takiego, jak podatek czy opłata turystyczna. Jednak są też takie, w których pełni ona ważną funkcję i wcale nie chodzi o przyciąganie większej liczby turystów. Popularny wśród turystów Amsterdam wprowadził wysoką opłatę w wysokości 12,5% ceny noclegu po to, by ograniczyć liczbę odwiedzających przekraczającą możliwości infrastruktury miasta. 

W Katalonii podatek turystyczny został ostatnio podniesiony - maksymalna stawka w Barcelonie sięgnie 15 euro za noc (w najdroższych hotelach), a połowa wpływów ma iść na zapewnianie tanich mieszkań miejscowym mieszkańcom. 

Z kolei Grecja wprowadziła wysoką opłatę za "zejście na ląd" dla pasażerów statków wycieczkowych. Ma ona zniechęcić tych turystów do schodzenia na ląd (maksymalna stawka to 20 euro od osoby) i zapewnić samorządom środki na zużywaną przez turystów infrastrukturę. 

Przeciętna stawka w UE, tam gdzie jest stosowana, wynosi równowartość ok. 16 złotych za dobę. 

Czytaj także: 

• Barcelona wypowiada wojnę turystom. Nowy podatek dla odwiedzających
• Nowy podatek turystyczny w Grecji. Polacy też zapłacą od 1 lipca
• Amsterdam szokuje turystów. Dopisuje im do cen "podatek grozy"

Źródło: PAP/Andrzej Mandel