Dziś wspominamy ofiary Katynia. "Musimy o nich pamiętać"
"To data, kiedy wspominamy nie tylko naszych krewnych zamordowanych przez Sowietów" - mówią bliscy ofiar Zbrodni Katyńskiej. 13 kwietnia przypada święto upamiętniające blisko 22 tysiące polskich jeńców wojennych, zgładzonych wiosną 1940 roku na mocy decyzji Stalina.
2026-04-13, 09:23
Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej
W poniedziałek, 13 kwietnia, przypada Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej - jedna z najbardziej bolesnych dat w najnowszej historii Polski. Wiosną 1940 roku sowiecki aparat bezpieczeństwa, działając na rozkaz Józefa Stalina, zamordował ponad 22 tys. polskich jeńców wojennych. Byli wśród nich: zawodowi oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, oficerowie rezerwy, lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Przez dziesięciolecia prawda o tej zbrodni była fałszowana. W okresie istnienia Związku Sowieckiego odpowiedzialność przypisywano hitlerowskiej III Rzeszy. Dopiero w 2010 roku władze w Moskwie oficjalnie uznały winę Stalina. Z czasem jednak narracja ta zaczęła się zmieniać - "katyńskie kłamstwo" ponownie stało się elementem kremlowskiej propagandy, próbującej relatywizować i zacierać ślady sowieckich zbrodni.
Istotną rolę w odkrywaniu prawdy odegrali niezależni rosyjscy historycy ze stowarzyszenia Memoriał. To oni dokumentowali losy ofiar, publikowali archiwalne materiały i tworzyli listy zamordowanych. Za swoją działalność organizacja została zlikwidowana przez rosyjskie władze i uznana za ekstremistyczną. Wśród badaczy była także zmarła w ubiegłym roku Natalia Lebiediewa, która szczegółowo opisała mechanizm uwięzienia, przetrzymywania i egzekucji tysięcy polskich oficerów wziętych do niewoli po 1939 roku.
Katyń we wspomnieniach rodzin
Dla wielu osób 13 kwietnia to dzień szczególny, naznaczony osobistą tragedią. Dobrochna Konrad, córka zamordowanego w Charkowie Stanisława Pełki, podkreśla, że to data, która ma dla niej wymiar zarówno prywatny, jak i wspólnotowy - związany z pamięcią o wszystkich ofiarach zbrodni z wiosny 1940 roku.
Posłuchaj
Córka zamordowanego przez sowietów Kazimierza Barana, profesor Elżbieta Smułkowa, podkreśla, że co roku 13 kwietnia wspomina nie tylko swojego ojca.
Posłuchaj
Podobne emocje towarzyszą kolejnym pokoleniom. Kacper Ciesielski, prawnuk podporucznika Czesława Ciesielskiego, zamordowanego w Katyniu, wskazuje, że rocznica ta niezmiennie budzi w nim duże emocje.
Posłuchaj
Hołd dla zamordowanych. Jak w tym roku uczcimy pamięć o ofiarach Katynia?
Pamięć o ofiarach zbrodni katyńskiej pozostaje żywa. Każdego roku rosyjska Polonia oraz polscy dyplomaci oddają hołd zamordowanym, składając kwiaty i zapalając znicze na Polskich Cmentarzach Wojennych w Katyniu i Miednoje.
Tegoroczne obchody w Warszawie będą miały również wymiar symboliczny. W południe w kościele pod wezwaniem świętego Karola Boromeusza na Starych Powązkach odbędzie się uroczysty pogrzeb jednej z ofiar zbrodni katyńskiej. Jak wyjaśnia dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej Adam Siwek, w krypcie świątyni zostanie złożona czaszka jednego z Polaków zamordowanych z rozkazu Stalina wiosną 1940 roku.
- Polacy mordowali sowieckich jeńców? Rosyjska propaganda kontra fakty
- Zbrodnia katyńska. Zagłada polskich elit
- "Każdy ginął od strzału w tył głowy". Posłuchaj wstrząsających zeznań uczestnika mordu polskich jeńców z Ostaszkowa
Źródło: Polskie Radio/nł