Zaskakujący tekst w brzuchu egipskiej mumii. "Pierwsze takie odkrycie"
Egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności poinformowało o nowym intrygującym znalezisku: na terenie starożytnego miasta Oksyrynchos natrafiono na mumię, wewnątrz której umieszczono przed wiekami papirus z pewnym tekstem.
2026-04-21, 12:00
Teraz powiedzcie mi, Muzy, mieszkanki pałaców Olimpu,
Jako boginie obecne wszędzie i wszystkowiedzące,
Kiedy my tylko słów pustych słuchamy, nie wiedząc niczego,
Jacy wodzowie tam byli Danajów i jacy książęta?
(fragm. apostrofy, wezwania do Muz, poprzedzający "katalog okrętów" w II księdze "Iliady" Homera, tł. K. Jeżewska)
Czytaj także:
Miasto o wielu imionach
W czasach starożytnego Egiptu miasto to nazywało się Pr-Medjet, w okresie grecko-rzymskim (IV w. p.n.e. – IV w. n.e.) nosiło nazwę Oksyrynchos. Dziś jego pozostałości znajdują się na terenie miasta Al-Bahnasa (prowincja Al-Minja, ok. 200 km na południowy zachód od Kairu).
W tym właśnie rejonie archeolodzy dokonali przełomowego odkrycia. Zespół badawczy, kierowany przez dr Maite Mascort i dr Ester Pons Mellado z Uniwersytetu w Barcelonie oraz związanego z tą uczelnią Instytutu Starożytnego Bliskiego Wschodu, natrafił na grobowiec z czasów rzymskich (sprzed około 1600 lat). Odkryto kilka mumii, a wewnątrz jednej z nich (niektóre źródła piszą o "jamie brzusznej") papirus z fragmentem "Iliady" Homera.
Wieczność z Homerem
Jak podkreśla Uniwersytet w Barcelonie, odkrycie to należy uznać za wyjątkowe – po raz pierwszy w historii znaleziono grecki tekst literacki włączony do procesu mumifikacji.
Znaczące jest również to, która z części wielkiego eposu osnutego wokół dziejów wojny trojańskiej została wybrana dla zmarłego sprzed ponad półtora tysiąca lat. Otóż odkryty rękopis zawiera fragment II księgi "Iliady" – słynny "katalog okrętów", wyliczenie sił greckich (achajskich), które ruszyły na Troję.
– To nie pierwszy raz, kiedy znajdujemy greckie papirusy włączone do procesu mumifikacji, ale do tej pory ich treść była głównie magiczna – mówił prof. Ignasi-Xavier Adiego Lajara z Uniwersytetu w Barcelonie. Jak przypomniał, od końca XIX wieku w Oksyrynchos odkryto ogromną liczbę papirusów, w tym greckie teksty literackie o dużym znaczeniu. Jednak nowością jest znalezienie fragmentu literackiego w kontekście pogrzebowym.
Popiersie Homera. W tle widoczny okręt wojenny ateńskiej floty z V w. p.n.e. Fot. David Parker/Science Photo Library/East News Złoty język w krainie cieni
Homerycki tekst towarzyszący zmarłemu przed wiekami w Oksyrynchos to najciekawszy, choć niejedny aspekt nowego odkrycia w rejonie Al-Bahnasa. Niektóre odnalezione mumie leżały w malowanych trumnach, niektóre z ciał owinięto w lnianie bandaże z geometrycznymi wzorami, na niektórych natrafiono na ślady płatków złota.
Co również ciekawe – choć nie jest to pierwszy przypadek tego typu – w ustach zmarłych odnaleziono języki wykonane ze złota oraz jeden z miedzi. Artefakty te pełniły ważną funkcję religijno-magiczną: dzięki nim, jak wierzono, można było po śmierci porozumieć się z boskimi istotami, które władały zaświatami.
Odkrycie w Al-Bahnasa, jak podkreślają znawcy, świadczy o przenikaniu się kultury greckiej i egipskiej w okresie rzymskim. Pokazuje przy tym, jak bardzo literatura grecka – ze swoim arcydziełem, jakim jest "Iliada" Homera – była ważna dla ludzi z ówczesnego Egiptu. Dla tych którzy żyli, i dla tych, którzy wyruszali – chronieni rytuałami pogrzebowymi – do krainy zmarłych.
Źródło: Polskie Radio/jp
web.ub.edu; mota.gov.eg; egypttoday.com; independent.co.uk