Najważniejsze informacje w skrócie:

• -35,74 mld zł ujemnego wyniku finansowego: Saldo NBP za 2025 rok wynika z umocnienia kursu złotego, co wymusiło księgowe obniżenie wyceny zagranicznych aktywów rezerwowych państwa.
• 21,00 mld zł kosztów polityki pieniężnej: Kwota ta stanowi koszt odsetek wypłaconych od bonów pieniężnych (oprocentowanie od 4 do 5%), w których banki komercyjne ulokowały od 150 do 200 mld zł w celu redukcji nadpłynności i kontroli inflacji.
• Wzrost kapitałów własnych z 20,2 mld zł do 58,5 mld zł: Dzięki powiększeniu rezerw złota do 580 ton oraz wzrostowi jego ceny na rynkach światowych (o 66,5%), NBP wygenerował 79,28 mld zł niezrealizowanego przychodu z wyceny, co bezpośrednio zasiliło kapitały własne banku.

Sprawozdanie NBP. Strata na złotym, zysk na złocie

NBP zakończył 2025 rok ze stratą 35,74 mld zł. Skąd się wzięła i co naprawdę znaczy? Narodowy Bank Polski przechowuje aktywa państwowe w walutach obcych, głównie w dolarach amerykańskich i euro. W 2025 roku polski złoty umocnił się względem tych walut. Zgodnie z zasadami rachunkowości banków centralnych, obniżenie wartości zagranicznych dewiz w przeliczeniu na walutę krajową księguje się na koniec roku jako niezrealizowaną stratę, która obciąża rachunek wyników.

Czy w rezerwach jest przez to mniej pieniędzy? Nie - kwota wyrażona w dolarach, euro i innych walutach jest taka sama, jak na początku roku. Z powodu innego kursu zmieniła się ich wartość w złotych. Taka sama - oczywiście proporcjonalnie - strata spotkała osoby, które mają oszczędności w dolarach.

Drugim powodem odnotowania straty były operacje w ramach polityki pieniężnej, które ukształtowały się na poziomie 21,00 mld zł. Kwota ta wynika z potrzeby redukowania nadpłynności w krajowym sektorze bankowym w celu kontroli inflacji, co w praktyce oznacza emisję bonów pieniężnych. W 2025 roku banki komercyjne lokowały w tych instrumentach średnio od 150 do 200 mld zł. Oprocentowanie tych bonów było powiązane ze stopą referencyjną, która wynosiła od 4 do 5%. Odsetki wypłacane bankom z tego tytułu stanowią koszt dla NBP. Bieżące koszty funkcjonowania banku centralnego, obejmujące administrację, wynagrodzenia i utrzymanie infrastruktury, wyniosły 2,70 mld zł.

Dlaczego NBP to robi? Pieniądze, które trafiają do niego po wykupieniu bonów są niedostępne dla konsumentów. Mniej pieniędzy do wydania oznacza niższy popyt i mniejsze ryzyko wzrostu inflacji.

Papierowa strata, konkretny zysk

Mimo ujemnego wyniku netto, NBP wypracował w 2025 roku dochody z aktywnego zarządzania rezerwami dewizowymi w wysokości 24,70 mld zł. Wynik ten obejmuje między innymi 5,65 mld zł wpływów z dywidend oraz wyceny posiadanych funduszy indeksowych ETF. Środki te poprawiły całościowy obraz sprawozdania finansowego, częściowo równoważąc koszty wynikające z umocnienia złotego.

Równolegle ze stratą netto nastąpił istotny wzrost kapitałów własnych banku centralnego. Ich wartość zwiększyła się z 20,2 mld zł do 58,5 mld zł w ciągu roku. Zmiana ta wiąże się bezpośrednio z wyceną rezerw kruszcowych. W 2025 roku NBP powiększył zasoby złota do 580 ton. W tym samym czasie rynkowa cena tego metalu wzrosła o 66,5%. Zwiększenie wartości kruszcu wygenerowało niezrealizowany przychód w wysokości 79,28 mld zł.

Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Systemu Banków Centralnych, kwota ta nie powiększa bieżącego zysku operacyjnego, lecz jest przenoszona na rachunek rewaluacyjny. Środki te zasilają kapitały własne banku, tworząc bufor bezpieczeństwa, którego wartość z tytułu samej wyceny złota szacowano pod koniec lutego 2025 roku na 197 mld zł.

Strata NBP nie jest prawdziwą stratą?

Podmioty komercyjne opierają swoją działalność na generowaniu zysku, a ujemny wynik finansowy wpływa na ich kapitał i wypłacalność. Narodowy Bank Polski, jako instytucja emitująca prawny środek płatniczy, realizuje zadania polegające na utrzymaniu stabilnego poziomu cen oraz wspieraniu polityki gospodarczej rządu. Posiadanie prawa emisji pieniądza wiąże się ze zjawiskiem renty emisyjnej (czyli dochodu państwa z samego faktu emisji gotówki), co sprawia, że bank centralny nie jest narażony na ryzyko niewypłacalności w walucie krajowej. Odnotowany w 2025 roku ujemny wynik finansowy na poziomie 35,74 mld zł nie wymaga pokrywania z budżetu państwa. Kwota ta zostaje zapisana w bilansie.

Bezpośrednią konsekwencją księgowego salda jest brak wpłaty do budżetu państwa w bieżącym roku. Zgodnie z ustawą o NBP, w przypadku wypracowania zysku, 95% tej kwoty podlega przekazaniu do Skarbu Państwa. Dla porównania, w latach 2016-2021 z tego tytułu budżet państwa zasilono łączną kwotą przekraczającą 43 mld zł, co obrazuje cykliczność wyników finansowych instytucji uwarunkowaną sytuacją na rynkach finansowych.

Czy NBP zacznie zarabiać? Co by to znaczyło dla naszych finansów?

Ekonomiczne uwarunkowania wyniku finansowego Narodowego Banku Polskiego podlegają analizie przez pryzmat wpływu na gospodarkę realną. Aprecjacja waluty krajowej, stanowiąca główne źródło ujemnych różnic kursowych w sprawozdaniu banku, przekłada się na obniżenie kosztów importu oraz cen paliw dla konsumentów końcowych.

Kształtowanie się wyniku finansowego NBP w latach kolejnych będzie bezpośrednio uzależnione od cyklu stóp procentowych oraz wartości walut na rynku Forex. Zgodnie z prognozami NBP, zakładana stabilizacja inflacji w 2026 roku może stanowić przesłankę do obniżek stóp procentowych. Zmniejszenie stopy referencyjnej o 1 punkt procentowy wygenerowałoby dla banku centralnego oszczędności z tytułu niższych odsetek wypłacanych sektorowi bankowemu od wyemitowanych bonów pieniężnych. Powrót stóp procentowych do poziomu 2,5-3,5% wpłynąłby na odzyskanie rentowności operacyjnej.

W scenariuszu osłabienia złotego względem euro i dolara, wartość zagranicznych rezerw walutowych, szacowanych na 231 mld euro, uległaby podwyższeniu w przeliczeniu na walutę krajową, co ukształtowałoby dodatnie różnice kursowe. Oznacza to, że NBP notuje zazwyczaj stratę w dobrych, stabilnych, spokojnych czasach, a zarabia, gdy rynek i inflacja wymykają się spod kontroli.

• Tak wygląda budżet singla. Marzec znów namieszał w wydatkach
• Rodzina na cenowej pauzie. Marzec tańszy o jeden bilet autobusowy
• Emeryta stać na więcej. Waloryzacja wygrała z cenami w sklepach

Źródło: NBP/Michał Tomaszkiewicz