Najwybitniejszy Brytyjczyk w historii. Oferował rodakom "tylko krew, trud, łzy i pot"

W inauguracyjnym wystąpieniu przed Izbą Gmin premier 13 maja 1940 roku Winston Churchill oznajmił, że nie ma nic narodowi do zaoferowania, "tylko krew, trud, łzy i pot".

Kolejno pełnił funkcje: ministra do spraw handlu, ministra spraw wewnętrznych oraz I Lorda Admiralicji.

Od 1932 roku bardzo mocno krytykował politykę rządów brytyjskich względem hitlerowskich  Niemiec. Był przeciwnikiem ugodowej polityki Neville'a Chamberlaina wobec Adolfa Hitlera. Uważał, że wobec szantażu nie należy się uginać i trzeba twardo stać w obronie swoich interesów, a interesem Wielkiej Brytanii było powstrzymanie ekspansji niemieckiej.

Posłuchaj

Winston Churchill - audycja z cyklu "Postacie XX wieku". Komentarz historyka Michała Leśniewskiego. (PR, 2000) 29:47

Dodaj do playlisty

Dodaj do playlisty

Objęcie urzędu premiera i bitwa o Anglię

W latach 1940-45 oraz 1951-55 był premierem Wielkiej Brytanii. Po raz pierwszy objął to stanowisko jeszcze podczas II wojny światowej. Nielubiany przez tradycjonalistów, jednak w momencie zagrożenia został doceniony jako ktoś, kto może natchnąć naród czy państwo wolą walki. Stanął na czele Wielkiej Brytanii w momencie dramatycznym i jednocześnie stał się współtwórcą wielkiej koalicji antyhitlerowskiej.

Wierny swoim poglądom pozostał również po tym, jak stanął na czele rządu w przededniu niemieckiej agresji na Wielką Brytanię. Przekonywał Brytyjczyków o konieczności stawiania oporu, zagrzewał rodaków do obrony swojej ojczyzny, prosił ich o wytrwałość.

W czasie bitwy o Anglię, gdy niemieckie bomby spadały na Londyn, Churchill wykazywał się dużą odwagą osobistą.

13 maja 1940 roku Churchill wygłosił przemówienie w Izbie Gmin, które przeszło do historii:

- Mam do zaofiarowania jedynie krew, znój, pot i łzy. Pytacie, jaka będzie nasza polityka? Odpowiadam, będziemy prowadzili wojnę na morzu, lądzie i w powietrzu całą nasza potęgą i wszystkimi siłami jakich może użyczyć nam Bóg. Wojnę przeciwko potwornej tyranii, jakiej nie znają dotąd mroczne, żałosne dzieje zbrodni człowieczych.

Posłuchaj

Winston Churchill mówi o Bitwie o Anglię, przemówienie z 1940 roku. (BBC) 0:24

Dodaj do playlisty

Dodaj do playlisty

W sierpniu 1941 roku, wspólnie z prezydentem Stanów Zjednoczonych Franklinem Delano Rooseveltem, Churchill podpisał Kartę Atlantycką, która miała regulować stosunki międzynarodowe po wojnie. Zakładała ona między innymi, utrzymanie przedwojennego układu granic, równouprawnienie wszystkich państw i swobodny wybór formy rządów.

Churchill był też współautorem porządku jałtańskiego. W sprawach Polski poszedł na kompromis ze Stalinem i zgodził się na wyznaczenie wschodnich granic Polski w oparciu o tzw. linię Curzona.

Był zdecydowanym przeciwnikiem komunizmu i w ogóle ruchów lewicowych. Jednak kiedy Niemcy zaatakowały Związek Radziecki powiedział, że gotów jest paktować nawet z diabłem, żeby pokonać Hitlera. Dlatego zawarł porozumienie ze Stalinem.

Po 1945 roku uważał Związek Radziecki i komunizm za główne zagrożenie dla świata. Opowiadał się za ścisłą współpracą ze Stanami Zjednoczonymi.

Zimna wojna

5 marca 1946 roku w przemówieniu w Fulton uznał zależność państw Europy Wschodniej od ZSRR, a użyty po raz pierwszy przez niego zwrot "żelazna kurtyna" stał się synonimem zimnej wojny, podziału Europy i świata.

- Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna, dzieląc nasz Kontynent. Poza tą linią pozostały stolice tego, co dawniej było Europą Środkową i Wschodnią – wygłosił Churchill.

Posłuchaj

Przemówienie Winstona Churchilla w Fulton. (BBC, 5.03.1946) 0:16

Dodaj do playlisty

Dodaj do playlisty

Był autorem licznych esejów historycznych oraz dwunastotomowego pamiętnika. W 1953 roku otrzymał literacką nagrodę "za mistrzostwo opisu historycznego i biograficznego, jak i doskonałe przemowy w obronie wysokich ludzkich wartości".

Zmarł 24 stycznia 1965 roku. 

W 2002 roku wygrał plebiscyt BBC na najwybitniejszego Brytyjczyka w historii.

Źródło: Polskie Radio/mk/im