X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x

Rocznice ogłoszenia manifestu PKWN były w Polsce Ludowej najważniejszym świętem państwowym

Ostatnia aktualizacja: 22.07.2019 20:40
22 lipca 1944 r. radio moskiewskie ogłosiło, iż w wyzwolonym przez wojska radzieckie Chełmie Lubelskim powstał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Podało również tekst ogłoszonego przez niego manifestu. O manifeście PKWN w audycji "Historia na dziś" mówił dr Patryk Pleskot z Instytutu Pamięci Narodowej.
Audio
Manifest PKWN. Wikimedia Commons
Manifest PKWN. Wikimedia CommonsFoto: archiwum/Manifest PKWN. Wikimedia Commons

Manifest PKWN był najważniejszym dokumentem określającym początki Polski Ludowej. Zwracając się w nim "Do Narodu Polskiego" stwierdzano m.in. "Krajowa Rada Narodowa, powołana przez walczący naród, jest jedynym legalnym źródłem władzy w Polsce. Manifest podkreślał, że KRN i PKWN "działają na podstawie konstytucji z 17 marca 1921 roku, jedynie obowiązującej konstytucji legalnej, uchwalonej prawnie". Jej podstawowe założenia miały obowiązywać aż do uchwalenia przez demokratycznie wybrany Sejm Ustawodawczy nowej konstytucji. PKWN wzywał do walki z Niemcami i "jak najściślejszego współdziałania z Armią Czerwoną". W Manifeście Rząd RP na uchodźstwie uznano za "władzę samozwańczą, władzę nielegalną", a konstytucję z 1935 roku "bezprawną". 

Tadeusz Płużański podkreślił, że w nazwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego nic nie było prawdą. - Manifest PKWN ani nie był polski, ani wyzwolenia, ani narodu polskiego - przypomniał Tadeusz Płużański. Patryk Pleskot mówił zaś, że nie odpowiadało prawdzie ani miejsce ani czas publikacji Manifestu. - W rzeczywistości PKWN został utworzony pod patronatem Stalina 21 lipca 1944 r. w Moskwie, a jego członkowie dotarli do Chełma Lubelskiego dopiero 27 lipca 1944 roku - powiedział historyk z IPN.

Twórcy audycji mówili o sytuacji politycznej, która panowała latem 1944 roku. Podkreślali, że czynnikiem przesądzającym o tym, że PKWN, a potem kolejne struktury komunistyczne, przejęły władzę w kraju byli Sowieci. - Wielkie znaczenie miało też to, że przez Polskę przechodziła wtedy wielomilionowa Armia Czerwona i NKWD. - Za plecami Sowietów, przy wielkim wsparciu finansowym, logistycznym, organizacyjnym i kadrowym PKWN zaczynał budować nową władzę nad Wisłą – zaznaczył.

Gość audycji mówił też o tym, że tekst Manifestu było trudno zdobyć i przeczytać. - 22 lipca, to była data urodzin systemu. Ten tekst był traktowany bardzo delikatnie, a z powodów taktycznych zawierał wiele demokratycznych zapisów. Był demokratyczny. Zapowiadano w nim m.in. wolne wybory i wartość prywatną - powiedział Tadeusz Płużański, który mówił też o tym, że formalnie PKWN utworzony został na podstawie fikcyjnej ustawy KRN z 21 lipca 1944 r., którą przygotowano w celu stworzenia mu podstawy prawnej. -  Krajowa Rada Narodowa, która powołała PKWN była ciałem nielegalnym i uzurpatorskim - dodał Tadeusz Płużański.

Funkcję przewodniczącego PKWN oraz kierownika resortu spraw zagranicznych objął Edward Osóbka-Morawski - przed wojną członek PPS, od 1943 r. związany z Robotniczą Partią Polskich Socjalistów (RPPS). Wiceprzewodniczącymi zostali Andrzej Witos (jednocześnie kierownik resortu rolnictwa i reform rolnych) oraz Wanda Wasilewska. Pozostałe resorty objęli: gen. Michał Rola-Żymierski (obrona narodowa) - jego zastępcą mianowano gen. Zygmunta Berlinga, Stanisław Radkiewicz (bezpieczeństwo publiczne), Stanisław Kotek-Agroszewski (administracja publiczna), Jan Stefan Haneman (gospodarka narodowa i finanse), Jan Czechowski (sprawiedliwość), Bolesław Drobner (praca i opieka społeczna), Jan Grubecki (komunikacja, poczta i telegraf), Emil Sommerstein (odszkodowania wojenne), Stanisław Skrzeszewski (oświata), Wincenty Rzymowski (kultura i sztuka) oraz Stefan Jędrychowski (informacja i propaganda).

Manifest kończył się słowami: "Rodacy! Stoją przed nami gigantyczne zadania. Będziemy je realizować dalej nieugięcie i zdecydowanie. Odrzucimy precz warchołów, agentów reakcji, którzy przez rozbijanie jedności narodowej, przez próby prowokowania walk między Polakami idą na rękę hitleryzmowi. Zadania wyzwolenia Polski, odbudowy państwowości, doprowadzenia wojny do zwycięskiego końca, uzyskania dla Polski godnego miejsca w świecie, rozpoczęcie odbudowy zniszczonego kraju - oto nasze naczelne zadania".

31 grudnia 1944 r. PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej. Od 1945 r. 22 lipca był uroczyście obchodzony jako Święto Odrodzenia Polski. Kolejne rocznice ogłoszenia manifestu PKWN były w Polsce Ludowej najważniejszym świętem państwowym (zniesiono je w 1990 r.).

Więcej w audycji

PR24/tb/PAP

* * *

Audycja: Historia na dziś

Prowadzący: Tadeusz Płużański

Gość: dr Patryk Pleskot

Data emisji: 22.07.2019

Godzina emisji: 20:06

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wojskowe instytucje opresji w PRL

Ostatnia aktualizacja: 09.06.2019 11:03
– Główny Zarząd Informacji był jedną z najbardziej brutalnych i represyjnych organizacji. Jej członkowie wszędzie widzieli i szukali szpiegów – powiedział Radosław Peterman, historyk Instytutu Pamięci Narodowej. W audycji "PRL – historia prawdziwa" rozmowa o instytucjach peerelowskiego aparatu represji.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Poznański Czerwiec. Pierwszy masowy bunt w PRL

Ostatnia aktualizacja: 23.06.2019 11:48
– Nie był to pierwszy protest poznańskich robotników. Już w 1955 roku dochodziło do przerw w pracy, które miały dać kierownictwu do zrozumienia, że pracownicy są niezadowoleni. Nie groziły one jeszcze jednak komunistom utratą twarzy z powodu tego, że nie panują nad sytuacją – powiedział historyk prof. Konrad Białecki. W audycji "PRL – historia prawdziwa" rozmowa o największej masakrze w Polsce po II wojnie światowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Dr Patryk Pleskot: Czerwiec'76 to kryzys sprokurowany przez władzę

Ostatnia aktualizacja: 01.07.2019 20:40
- W czerwcu 1976 roku kryzys był nieunikniony. W gospodarce niedoboru co jakiś czas musi następować podwyżka cen - powiedział w Polskim Radiu 24 dr Patryk Pleskot, historyk IPN.
rozwiń zwiń