Ma zapobiegać wyludnianiu się tych obszarów, ale także sprzyjać zachowaniu walorów krajobrazowych i promować rolnictwo przyjazne dla środowiska.
Po pierwsze: gospodarstwa w górach
W ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007‒2013, co roku z takiego wsparcia korzystali właściciele ok. 730 tys. gospodarstw. Wśród nich także Piotr Wrona, mieszkaniec wsi Husów w pow. łańcuckim, w woj. podkarpackim. Dopłata do każdego z posiadanych przez niego hektarów wynosi 260 zł. Na pagórkowatych polach rolnika dają o sobie znać trudności z użyciem ciężkich maszyn.
‒ Można używać ciężkiego sprzętu, tylko trzeba uważać. Na pewno duże kombajny nie pójdą wszędzie, bo są np. głębokie wąwozy i kombajn nie wejdzie i wszędzie nie dojedzie ‒ podkreśla mieszkaniec Husowa.
Wsparciem wynikającym z niekorzystnych warunków gospodarowania objęta jest w przybliżeniu połowa terenów użytkowanych rolniczo w Polsce.
Bez dopłat nie ma produkcji
‒ Dopłaty są przyznawane do około 7 mln hektarów, co stanowi ok. 50 proc. użytków rolnych w kraju ‒ wyjaśnia Elżbieta Budka, naczelnik Wydziału Płatności ONW, Środowiska i Leśnictwa w Departamencie Płatności Bezpośrednich w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Piotr Wrona przyznaje, że dla niego i innych rolników z okolic Husowa na Podkarpaciu, dopłaty ONW mają bardzo duże znaczenie. Bez nich produkcja rolnicza mogłaby tam ulec wygaszeniu. ‒ Bardzo ważna jest tutaj, na tym terenie ta dopłata, bo jest nieporównywalnie gorzej gospodarować w Husowie niż na równych terenach. Nie będzie dopłat, to Husów zarośnie lasem ‒ ocenia rolnik.
Zdaniem Tadeusza Bara, wójta gminy Markowa, w której leży Husów, tego rodzaju wsparcie pozwala na wyrównywanie szans. ‒ Ludzie znajdują się, po zrealizowaniu takich dopłat, w warunkach bardziej wyrównanych z tymi, którzy gospodarują na terenach równinnych, tam gdzie nie trzeba ponosić tak dużych nakładów na to, aby te działalność gospodarczą w rolnictwie prowadzić ‒ uważa wójt Markowej.
Kiedy należą się dopłaty
Kryteria przyznawania dopłat są odmienne na różnych obszarach, przypomina Elżbieta Budka z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. ‒ Do limitu górskiego zakwalifikowane są gminy i obręby ewidencyjne, w których ponad połowa powierzchni użytków rolnych leży na wysokości co najmniej 500 m n.p.m. Do obszarów ONW ze specyficznymi utrudnieniami zakwalifikowano gminy i obręby ewidencyjne, w których minimum 50 proc. powierzchni użytków rolnych położonych jest co najmniej 350 m n.p.m.
Po drugie: obszary nizinne
Do obszarów typu nizinnego zakwalifikowano gminy i obręby z ograniczeniami produktywności rolnictwa, wynikającymi z niskiej jakości gleb, niesprzyjającej rzeźby terenu oraz niekorzystnych warunków klimatycznych i wodnych. Zainteresowanie zwiane z płatnościami ONW na lata 2007-2013 było bardzo duże, o czym świadczy fakt, że cała pula środków przeznaczonych na ten cel została wykorzystana, podkreśla Elżbieta Budka. ‒ Programy Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007‒2013, w całym okresie programowania wykorzystały na płatności ONW ok. 9 mld 850 mln zł, co stanowi 100 proc. limitu środków przeznaczonego na tego rodzaju działania ‒ zauważa ekspertka z Ministerstwa Rolnictwa.
Wyznaczone obszary ONW maja zostać niezmienione aż do roku 2018. Po tym terminie nastąpi delimitacja, czyli wyznaczenie nowych obszarów nizinnych objętych dopłatami z racji niekorzystnych warunków gospodarowania.
Dariusz Kwiatkowski, mb
„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Audycja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach pomocy technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nadzór merytoryczny sprawuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.”