Najważniejsze informacje w skrócie:

• Bezprecedensowo tanie finansowanie: Program SAFE zapewnia Polsce pożyczkę na modernizację armii z bardzo niskim oprocentowaniem 3,17% i spłatą rozłożoną aż na 45 lat.
• Alternatywy drastycznie droższe: Standardowe mechanizmy pozyskiwania kapitału, takie jak krajowe obligacje czy kredyty z USA i Korei Południowej, generują znacznie wyższe koszty odsetkowe.
• Gigantyczne oszczędności budżetowe: Decyzja o skorzystaniu z unijnego mechanizmu pozwala zaoszczędzić od 30 do 60 miliardów złotych na samej obsłudze długu.
• Potężny impuls dla gospodarki: Wymóg korzystania z europejskich dostawców sprawia, że około 80% pożyczonych środków może ostatecznie zasilić polski przemysł obronny.

SAFE kontra kalkulator. Unijna oferta nie do odrzucenia?

Instrument SAFE został zaprojektowany jako mechanizm oparty na modelu pożyczek naprzemiennych, w którym Unia Europejska pożycza kapitał na rynkach międzynarodowych i pożycza go dalej państwom członkowskim. Dzięki wykorzystaniu najwyższego ratingu kredytowego całej wspólnoty, koszt pozyskania tych pieniędzy jest niedostępny dla większości pojedynczych państw. W pierwszym roku funkcjonowania programu, czyli w 2026 roku, oprocentowanie dla Polski ustalono na poziomie 3,17%.

SAFE oferuje ponadto ekstremalnie długi horyzont spłaty, sięgający 45 lat, oraz dziesięcioletni okres karencji w spłacie kapitału. Oznacza to, że przez pierwszą dekadę budżet państwa będzie zobowiązany jedynie do płacenia odsetek, co pozwoli na skumulowanie środków na bezpośrednie zakupy zbrojeniowe bez gwałtownego wzrostu obciążeń.

Dodatkowo, system ten uwalnia potężny impuls płynnościowy dzięki czasowemu zwolnieniu zakupów z podatku VAT oraz możliwości natychmiastowego prefinansowania w wysokości do 15% alokacji. Głównym warunkiem skorzystania z tych udogodnień jest zasada europejskiej preferencji, wymuszająca, by co najmniej 65% wartości komponentów finansowanego sprzętu pochodziło z obszaru Unii (w tym Polski), Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Ukrainy.

Zobacz koniecznie: Tajne wydatki z SAFE. Wyjaśniamy, na co pójdą 44 mld euro

Wojskowy krajobraz finansowy. Gdzie i za ile pożyczaliśmy do tej pory?

Aby w pełni ocenić unijną propozycję, należy przyjrzeć się alternatywnym metodom pozyskiwania środków na modernizację techniczną Sił Zbrojnych RP. Tradycyjnie państwo finansuje swoje potrzeby poprzez emisję obligacji skarbowych, których rentowność w lutym 2026 roku wynosiła w Polsce około 4,98%.

Nieco droższym rozwiązaniem - i niestety częstszym w praktyce - są papiery dłużne emitowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Ze względu na mniejszą płynność, inwestorzy wymagają od nich wyższej rentowności, oscylującej w granicach 5,10%–5,30%.

Polska równolegle korzysta z zagranicznych linii kredytowych, finansując zakupy w Korei Południowej oraz Stanach Zjednoczonych. Należy w tym miejscu wyraźnie zaznaczyć, że dokładne warunki finansowe tych umów dwustronnych pozostają niejawne, a wszelkie analizy opierają się na symulacjach uwzględniających rynkowe benchmarki.

Szacuje się, że kredyty wspierające eksport koreańskich czołgów K2 i armatohaubic K9 kosztują polskiego podatnika realnie od 5,5% do 6,5% w skali roku. Nieco korzystniej prezentuje się amerykański program Foreign Military Financing wspierający zakupy systemów Patriot czy czołgów Abrams, gdzie koszt pieniądza powiązany z rentownością obligacji USA powiększoną o niewielką marżę wynosi od 4,10% do 4,50%.

SAFE kontra inne kredyty. Za te same pieniądze można by kupić dwa razy tyle

Najbardziej obiektywnym i wymownym sposobem oceny korzyści płynących z programu SAFE jest przeprowadzenie bezpośredniej symulacji kosztów alternatywnych. Aby zachować pełną przejrzystość metodologiczną, wzięliśmy pod lupę kwotę równą polskiej alokacji, czyli 43,7 miliarda euro, co w przeliczeniu daje około 188 miliardów złotych.

Następnie do tej samej, unikalnej struktury spłaty, obejmującej 10 lat karencji i 45 lat spłaty kapitału, przyłożono stopy procentowe z innych dostępnych na rynku instrumentów finansowych. Taki zabieg pozwala wyizolować i bezwzględnie wycenić samą wartość preferencyjnego, unijnego oprocentowania.

W scenariuszu bazowym SAFE, przy gwarantowanej przez UE stawce 3,17%, roczny koszt obsługi samych odsetek w pierwszej dekadzie wynosi około 5,96 miliarda złotych. Kiedy okres karencji dobiegnie końca, w jedenastym roku budżet państwa odczuje maksymalne obciążenie rzędu 10,14 miliarda złotych, obejmujące ratę kapitałową i odsetki. W ostatecznym rozrachunku, przez całe 55 lat życia tego zobowiązania, całkowity koszt odsetkowy wyniesie 196,7 miliarda złotych.

Zestawienie tych bazowych wartości z rynkowymi alternatywami brutalnie weryfikuje pojęcie drogiego i taniego pieniądza. Gdyby Polska musiała sfinansować te same 188 miliardów złotych za pomocą amerykańskiego programu Foreign Military Financing, przy szacowanym ostrożnie oprocentowaniu 4,20%, roczna rata odsetkowa skoczyłaby do 7,90 miliarda złotych. Maksymalne obciążenie w jedenastym roku osiągnęłoby 12,08 miliarda złotych, a łączny koszt odsetek przez 55 lat wywindowałby się do 260,6 miliarda złotych.

Jeszcze trudniej sytuacja wyglądałaby przy próbie oparcia się wyłącznie na krajowym rynku finansowym. Wykorzystanie obligacji skarbowych, których rentowność szacuje się na 4,98%, oznaczałoby roczne koszty odsetkowe na poziomie 9,36 miliarda złotych i potężny rachunek końcowy w wysokości 309 miliardów złotych za samą obsługę długu. Skierowanie się po kapitał do Banku Gospodarstwa Krajowego, emitującego obligacje na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych ze stawką około 5,20%, podniosłoby roczną ratę do 9,78 miliarda złotych, a koszt całkowity do 322,6 miliarda złotych.

Prawdziwa przepaść finansowa ujawnia się jednak przy analizie najdroższego z symulowanych scenariuszy, czyli finansowania opartego na warunkach południowokoreańskich. Przyjęcie szacunkowego oprocentowania na poziomie 5,80% oznacza, że w okresie samej tylko karencji polski podatnik musiałby co roku oddawać wierzycielom 10,90 miliarda złotych w postaci odsetek. Obciążenie budżetu w jedenastym roku przekroczyłoby 15 miliardów złotych, a skumulowany koszt odsetek na koniec okresu spłaty osiągnąłby astronomiczny poziom 359,8 miliarda złotych.

Różnica między tym komercyjnym azjatyckim scenariuszem a preferencyjną ofertą unijną wynosi ponad 160 miliardów złotych - czyli niemal tyle samo, ile wynosi wysokość finansowania z SAFE. Przy zachowaniu tego samego zaangażowania środków, tylko przesunięcia ich ze spłaty odsetek na zakup sprzętu, Polska mogłaby w scenariuszu korzystania z instrumentu unijnego kupić dodatkowo drugie tyle sprzętu, jeśli przeznaczyłaby na inwestycje środki, które musiałaby zapłacić Korei w ramach odsetek. Uwaga: to porównanie ma charakter ilustracyjny – pokazuje skalę różnicy w koszcie kapitału w całym horyzoncie spłaty, a nie realną, jednorazową nadwyżkę budżetową możliwą do natychmiastowego wydania.

SAFE a polska gospodarka. Potencjalne skutki i perspektywy

Korzystanie z gigantycznych pożyczek zagranicznych zawsze wiąże się z ryzykiem kursowym. Instrument SAFE nominowany jest w euro, co w przypadku osłabienia złotego automatycznie podnosi koszty spłaty. Polskie finanse dysponują jednak naturalnym mechanizmem zabezpieczającym, tak zwanym naturalnym hedgem, opartym na ogromnych wpływach z funduszy unijnych oraz dynamicznym eksporcie do strefy euro.

O wiele groźniejsze zjawiska zachodzą w przypadku dolara amerykańskiego, w którym rozlicza się kontrakty z USA i Koreą, a który charakteryzuje się znacznie wyższą zmiennością, uderzając w stabilność kosztów w okresach kryzysowych. Nie można także pominąć gigantycznego znaczenia programu SAFE dla krajowego przemysłu. Obowiązek angażowania europejskich dostawców zmusza zagranicznych gigantów do szukania partnerów nad Wisłą. Szacuje się, że dzięki kooperacji nawet 80 procent unijnych środków alokowanych dla Polski powróci do polskiej zbrojeniówki w postaci inwestycji, technologii i nowych miejsc pracy, dając jej impuls rozwojowy warty około 160 miliardów złotych.

SAFE. Czy to się opłaca?

Z perspektywy stricte finansowej instrument SAFE stanowi absolutny priorytet i najtańszy z możliwych filarów finansowania modernizacji armii. Przy oprocentowaniu niższym o kilkadziesiąt procent od alternatyw krajowych i międzynarodowych, pozwala on na racjonalne zarządzanie gigantycznym ciężarem. Co więcej, dzięki odpowiedniej strukturze rat, roczne obciążenie kapitałowe dla polskiego budżetu po zakończeniu dekady karencji wyniesie 4,18 mld zł rocznie. 

Zgodnie z ustawą budżetową na 2026 rok, roczne koszty obsługi długu Skarbu Państwa zaplanowano na rekordowe 90 miliardów złotych. Jeśli dodamy do tego koszty zadłużenia funduszy pozabudżetowych (takich jak te w BGK), kwota ta rośnie do ok. 115 miliardów złotych rocznie.

Zrównoważenie portfela długu, ograniczenie kosztów odsetkowych oraz rozbicie spłaty kapitału na niemal pół wieku gwarantuje, że proces budowy nowoczesnych sił zbrojnych nie zrujnuje państwowej kasy, zabezpieczając tym samym Rzeczpospolitą zarówno pod względem militarnym, jak i makroekonomicznym.

Źródło: PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to policzyliśmy?

Wszelkie dane i parametry wykorzystane w powyższej analizie opierają się na oficjalnych dokumentach, raportach rynkowych oraz wytycznych międzynarodowych instytucji finansowych i rządowych.

Źródła danych:

• Program SAFE i REARM Europe: Informacje dotyczące struktury i założeń instrumentu pochodzą bezpośrednio z opracowań i dokumentów Parlamentu Europejskiego.
• Oprocentowanie SAFE: Kluczowy parametr cenowy dla Polski, czyli wyjściowe oprocentowanie na poziomie 3,17%, został zaczerpnięty z publicznych komunikatów i kalkulacji polskiego Ministerstwa Finansów z lutego 2026 roku.
• Amerykański program FMF: Szacunki dotyczące kosztów oparto na oficjalnych wytycznych Departamentu Stanu USA oraz ogólnodostępnych podręcznikach agencji DSCA regulujących zasady wsparcia sojuszników.
• Kredyty z Korei Południowej: Koszty azjatyckich linii kredytowych zrekonstruowano na podstawie oficjalnych tabel OECD, które publikują referencyjne stopy procentowe CIRR dla wspieranych oficjalnie kredytów eksportowych.
• Koszty długu krajowego i USA: Bieżące rentowności polskich i amerykańskich obligacji skarbowych pozyskano z rynkowych zestawień makroekonomicznych (m.in. platformy Trading Economics) oraz z cyklicznych analiz Narodowego Banku Polskiego.

Metodologia obliczeń

Metodologia zaprezentowanych wyników opiera się na klasycznej symulacji kosztów alternatywnych. Aby w sposób miarodajny i obiektywny porównać zupełnie różne źródła finansowania, przyjęto następujące kroki:

• Kwota bazowa: Obliczenia oparto na przyznanej Polsce pełnej alokacji w wysokości 43,7 mld EUR, co przy przyjętym w kalkulacjach kursie walutowym odpowiada kwocie około 188 mld PLN.
• Wspólna struktura spłaty: Do każdego symulowanego scenariusza przyłożono identyczną, unijną strukturę spłaty: 10 lat karencji oraz 45 lat spłaty kapitału. Pozwoliło to całkowicie wyizolować i precyzyjnie wycenić czystą różnicę wynikającą z kosztu pozyskania pieniądza (oprocentowania).
• Koszty w okresie karencji: Roczny rachunek za obsługę długu przez pierwszą dekadę obliczono poprzez proste pomnożenie kwoty bazowej przez stopę procentową przypisaną do danego instrumentu dłużnego.
• Rata kapitałowa: Wysokość stałej rocznej raty kapitałowej, która obciąży budżet po zakończeniu karencji, wyliczono z prostego równania liniowego: 188 mld zł/ 45 lat = 4,18 mld zł
• Całkowity rachunek odsetkowy: Zaprezentowane skumulowane koszty stanowią sumę stałych obciążeń z pierwszej dekady (karencja) oraz systematycznie malejących odsetek naliczanych od ubywającego kapitału przez kolejne 35 lat spłaty.